Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 267
Kimya 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 267 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
22-Grafik IGrafik I'deki etki ve Le Chatelier gerekçesi
Çözüm Yolu
Derişimler ani sıçramadan, yavaşça değişiyor; bu madde eklenmediğini gösterir. Sola kayma ısı artışıyla uyumludur: ısı ürün tarafında yazıldığından sıcaklık artınca denge girenlere kayar.
- Grafik I'de t1'de hiçbir derişimde ani sıçrama yok; değişimler yavaş, dolayısıyla madde ekleme/çekme veya hacim değişimi yoktur.
- NO₂ azalmış, NO ve O₂ artmış; denge girenler (sol) yönüne kaymıştır.
- Tepkimede ısı ürünler tarafında, yani ileri tepkime ekzotermiktir.
- Le Chatelier: Sıcaklık artınca denge ısıyı harcayan geri (sol) yöne kayar.
- NO₂ azaldığı için kaptan NO₂ çekildiğini söylemek — madde çekilmesinde ilgili derişimde ani düşüş görülürdü.
Kendini kontrol et: Isı ürünlerdeyken sıcaklık artışı ısıyı tüketen sol yöne kaymayı açıklıyor mu?
22-Grafik IIGrafik II'deki etki ve Le Chatelier gerekçesi
Çözüm Yolu
NO'daki ani sıçrama ekleme belirtisidir. Le Chatelier gereği sistem artan NO'yu tüketmek için ileri yöne kayar; NO₂ artar, O₂ azalır.
- Grafik II'de t1 anında yalnız NO derişimi aniden yükselmiş, diğerlerinde sıçrama yok.
- Tek bir maddedeki ani artış, o maddenin sisteme eklendiğini gösterir.
- Sonrasında NO ve O₂ azalırken NO₂ artmış; denge ürünler (sağ) yönüne kaymıştır.
- Le Chatelier: Sistem eklenen NO'yu tüketme yönüne kayar.
- Hacim azaltıldığını söylemek — hacim azalmasında yalnız NO değil bütün gazların derişimleri aniden artardı.
Kendini kontrol et: Ani artış yalnız NO için mi görülüyor ve sonraki değişim NO tüketimine uyuyor mu?
22-Grafik IIIGrafik III'teki etki ve Le Chatelier gerekçesi
Çözüm Yolu
Hacim küçülünce hepsinin derişimi birden artar. Sistem basıncı düşürmek için gaz mol sayısı az olan yöne (3 mol → 2 mol, ileri) kayar.
- Grafik III'te t1 anında üç gazın derişimi birlikte aniden artmış; bu, kap hacminin küçültüldüğünü gösterir.
- Sonra NO₂ artmış, NO ve O₂ azalmış; denge ürünler (sağ) yönüne kaymıştır.
- Gaz mol sayıları: girenler 2+1 = 3 mol, ürünler 2 mol.
- Le Chatelier: Basınç artınca denge gaz mol sayısı az olan sağ tarafa kayar.
- Basınç artınca gaz mol sayısı fazla olan tarafa kaydığını söylemek — sistem basınç artışını azaltmak için az mol tarafına ilerler.
Kendini kontrol et: Bütün derişimlerin ani artışı hacim azalmasıyla, sağa kayma 3 mol → 2 mol değişimiyle uyumlu mu?
22-Grafik IVGrafik IV'teki hız grafiğine göre etki ve gerekçe
Çözüm Yolu
Yalnız ileri hızın ani düşmesi giren derişiminin azaldığını gösterir (sıcaklık değişse iki hız birden değişirdi). Sistem eksileni artırmak için sola kayar.
- Grafik IV'te t1 anında ileri tepkime hızı aniden düşmüş, geri tepkime hızı başta aynı kalmış.
- Yalnız ileri hızın ani düşmesi giren (NO veya O₂) derişiminin azaltıldığını gösterir; sıcaklık değişseydi iki hız birlikte değişirdi.
- İleri hız geri hızdan küçük kaldığından net tepkime geri yöndedir, denge sola kayar.
- Le Chatelier: Sistem azalan girenleri yeniden oluşturur; t2'de hızlar eşitlenir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: NO gazının bir kısmı kaptan uzaklaştırılmıştır. (Sıcaklık ve hacim sabitken yalnız NO derişimi azaltılmışsa geçerlidir.) · O₂ gazının bir kısmı kaptan uzaklaştırılmıştır. (Sıcaklık ve hacim sabitken yalnız O₂ derişimi azaltılmışsa geçerlidir.)
- Grafikten yalnız NO çekildiğinin kesin olduğunu söylemek — O₂ azaltılması da ileri hızın ani düşmesini açıklayabilir.
Kendini kontrol et: Önerdiğin etki ileri hızı hemen azaltırken geri hızı başlangıçta aynı bırakıyor mu?
23-[H+]25 °C ve 50 °C saf suda [H+] karşılaştırması
Çözüm Yolu
Ksu sıcaklıkla arttığından 50 °C'de iyonlaşma artar; [H+] 25 °C'de daha küçüktür.
- Otoiyonlaşma denkleminde ısı girenler tarafındadır; tepkime endotermiktir.
- Sıcaklık artınca denge sağa kayar, Ksu büyür.
- Saf suda [H+] = √Ksu olduğundan 50 °C'de [H+] daha büyüktür.
- Saf su nötr olduğu için H+ derişiminin değişmediğini sanmak — nötrlük H+ ve OH− derişimlerinin eşitliğidir.
Kendini kontrol et: Sıcaklık yükselince Ksu artıyorsa √Ksu da artıyor mu?
23-[OH-]25 °C ve 50 °C saf suda [OH-] karşılaştırması
Çözüm Yolu
Saf suda [H+] = [OH-] olduğundan 50 °C'de [OH-] de artar; 25 °C'dekı daha küçüktür.
- Saf suda [H+] = [OH-] ve Ksu = [H+][OH-] dir.
- Otoiyonlaşma endotermiktir; Ksu sıcaklıkla artar, 50 °C'de iyonlaşma daha fazladır.
- Bu yüzden 50 °C'de [OH-] daha büyüktür.
- H+ arttığında OH− azalır demek — saf suyun iyonlaşması iki iyonu eşit miktarda oluşturur.
Kendini kontrol et: Saf suda iki iyon eşit arttığına göre 25 °C için daha küçük OH− derişimi yazdın mı?
23-pH25 °C ve 50 °C saf suda pH karşılaştırması
Çözüm Yolu
50 °C'de [H+] büyük olduğundan pH küçülür; 25 °C'deki pH (7) 50 °C'dekinden büyüktür.
- 50 °C'de Ksu daha büyük olduğundan saf suda [H+] daha büyüktür.
- pH = -log[H+]; [H+] büyüdükçe pH küçülür.
- 25 °C'de pH = 7, 50 °C'de pH 7'den küçüktür (su yine nötrdür).
- Saf suyun pH değerini her sıcaklıkta 7 kabul etmek — nötr pH sıcaklığa bağlıdır.
Kendini kontrol et: H+ derişimi daha büyük olan 50 °C suyuna daha küçük pH değeri verdin mi?
23-pOH25 °C ve 50 °C saf suda pOH karşılaştırması
Çözüm Yolu
50 °C'de [OH-] büyük olduğundan pOH küçülür; 25 °C'deki pOH daha büyüktür. Saf su yine nötrdür (pH = pOH).
- Ksu sıcaklıkla arttığından 50 °C'de saf suda [OH-], 25 °C'dekinden büyüktür.
- pOH = -log[OH-]; [OH-] büyüdükçe pOH küçülür.
- 25 °C'de pOH = 7, 50 °C'de pOH 7'den küçüktür.
- OH− derişimi artınca pOH artar demek — negatif logaritma nedeniyle pOH azalır.
Kendini kontrol et: Saf suda pH = pOH olduğundan iki karşılaştırmada da aynı işareti kullandın mı?