Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 90
Kimya 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 90 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
2a - Tek basamaklıDeney verilerine dayalı, tek basamaklı tepkimede derişim değişiminin hıza etkisi önermesi
Çözüm Yolu
Deney 1-2: Cl₂ 3 kat artınca hız 3 kat artıyor. Deney 2-3: CO 2 kat artınca hız 2 kat artıyor.
- Tek basamaklı tepkime tablosunda bir derişimin sabit kaldığı deney çiftlerini karşılaştırırız.
- Deney 1-2: CO sabit 0,20 M, Cl₂ 0,20'den 0,60'a 3 kat artıyor; hız 0,04'ten 0,12 M/s'ye 3 kat artıyor.
- Deney 2-3: Cl₂ sabit 0,60 M, CO 0,20'den 0,40'a 2 kat artıyor; hız 0,12'den 0,24 M/s'ye 2 kat artıyor.
- Hız her iki derişimle aynı oranda değiştiği için CO ve Cl₂ ile doğru orantılıdır; her biri 1. derecedendir.
- İki derişimi aynı anda değiştiren deneyleri seçmek — tek maddenin etkisini ayırmak için diğer derişim sabit kalmalıdır.
Kendini kontrol et: Her derişimin değişim katsayısı, hızın değişim katsayısına eşit mi?
2a - Çok basamaklıDeney verilerine dayalı, çok basamaklı tepkimede derişim değişiminin hıza etkisi önermesi
Çözüm Yolu
Deney 1-2: H₂ 2 kat artınca hız 2 kat artıyor. Deney 2-3: NO 2 kat artınca hız 4 kat artıyor.
- Çok basamaklı tepkime tablosunda bir derişimin sabit kaldığı deney çiftlerini karşılaştırırız.
- Deney 1-2: NO sabit 0,10 M, H₂ 0,10'dan 0,20'ye 2 kat artıyor; hız 1·10⁻³'ten 2·10⁻³'e 2 kat artıyor.
- Hız H₂ ile aynı oranda arttığı için H₂'ye göre 1. derecedir.
- Deney 2-3: H₂ sabit 0,20 M, NO 2 kat artıyor; hız 2·10⁻³'ten 8·10⁻³'e 4 kat artıyor.
- 4 = 2² olduğundan hız NO derişiminin karesiyle orantılıdır, NO'ya göre 2. derecedir.
- Hız dört kat arttığında dereceyi dört almak — iki kat derişim artışı için 2ⁿ = 4 eşitliğini çözmelisin.
Kendini kontrol et: NO iki katına çıktığında bulduğun üs hızı dört katına çıkarıyor mu?
2b - Tek basamaklıTek basamaklı tepkime için veriye dayalı öneri ile ön bilgi önerisinin benzerlik ve farkı
Çözüm Yolu
Tek basamaklı tepkimede deneysel dereceler katsayılarla uyuşur.
- Önceki önermende tek basamaklı tepkimenin hızını derişimlerle nasıl ilişkilendirdiğini belirle.
- Deneylerden CO ve Cl₂ için birinci derece bulunduğunu karşılaştır.
- Önermende her derişimle doğru orantı kurduysan verilerin ön bilgini doğruladığını açıkla.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Önceki önermemde derişimin etkisini belirtmemiştim; veriler her iki tepken için birinci derece olduğunu gösterdi. (Başlangıç önermesinde derişimlerin etkisi belirtilmemişse geçerlidir.)
- Kendi önceki önermeni okumadan fark yok demek — karşılaştırma, başlangıçta yazdığın düşünceye dayanmalıdır.
Kendini kontrol et: Başlangıç önermem ile deneylerden bulduğum iki üs gerçekten uyuşuyor mu?
2b - Çok basamaklıÇok basamaklı tepkime için veriye dayalı öneri ile ön bilgi önerisinin benzerlik ve farkı
Çözüm Yolu
NO için derece (2) katsayıyla aynı, H₂ için derece (1) katsayıdan (2) farklıdır; çok basamaklıda dereceler deneyle bulunur.
- Çok basamaklı tepkime için önceki önermendeki derişim etkilerini belirle.
- Tablodan NO için ikinci, H₂ için birinci derece bulunduğunu karşılaştır.
- H₂ katsayısı iki olduğu hâlde derecesinin bir bulunduğunu gerekçelendir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Önceki önermem yalnız derişim arttığında hızın artacağını söylüyordu; veriler NO ve H₂ için farklı dereceleri belirlememi sağladı. (Başlangıç önermesi yalnız nitel derişim etkisi içeriyorsa geçerlidir.)
- Toplam tepkimenin katsayılarını doğrudan derece almak — çok basamaklı tepkimede hız denklemi deneysel verilerle belirlenir.
Kendini kontrol et: H₂ için deneysel dereceyi katsayıdan bağımsız belirttim mi?
2cCO ve Cl₂ derişimlerinin hıza etkisini hesaplayıp hız denklemini modelleme
Çözüm Yolu
Hız her iki derişimle doğru orantılı. Deney 1: 0,04 = k(0,20)(0,20) ise k = 1.
- Deney 1 ve 2: [CO] sabit, [Cl₂] 3 katına çıkınca hız 0,04'ten 0,12'ye, 3 katına çıkıyor.
- Deney 2 ve 3: [Cl₂] sabit, [CO] 2 katına çıkınca hız 0,12'den 0,24'e, 2 katına çıkıyor.
- Hız her iki derişimle doğru orantılı: r = k[CO][Cl₂].
- Deney 1: 0,04 = k(0,20)(0,20), k = 0,04/0,04 = 1 M⁻¹·s⁻¹.
- k birimini M/s almak — toplam derece iki olduğunda hız birimini M² değerine bölmelisin.
Kendini kontrol et: k = 1 ile üçüncü deneyin 0,24 M/s hızını bulabiliyor muyum?