Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 91
Kimya 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 91 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
2çNO ve H₂ derişimlerinin hıza etkisini hesaplayıp hız denklemini modelleme
Çözüm Yolu
NO ikiye katlanınca hız 4 kat, H₂ ikiye katlanınca 2 kat artar. Deney 1: 1·10⁻³ = k(0,1)²(0,1) ise k = 1.
- Çok basamaklı tepkime için NO ve H₂ derişim değişimlerinin hıza etkisi isteniyor.
- Deney 1 ve 2: [NO] sabit, [H₂] 2 katına çıkınca hız 1·10⁻³'ten 2·10⁻³'e, yani 2 katına çıkar; H₂'nin üssü 1.
- Deney 2 ve 3: [H₂] sabit, [NO] 2 katına çıkınca hız 2·10⁻³'ten 8·10⁻³'e, yani 4 katına çıkar; 2² = 4, NO'nun üssü 2.
- Hız denklemi r = k[NO]^2[H₂] olarak yazılır.
- Deney 1 verisi: 1·10⁻³ = k·(0,10)²·0,10 = k·10⁻³, buradan k = 1 M⁻².s⁻¹.
- H₂ üssünü katsayısı olan iki almak — deneylerde H₂ iki katına çıktığında hız yalnız iki kat artmaktadır.
Kendini kontrol et: Bulduğum denklem üç deneyin hızlarını da veriyor mu?
4 - CO + Cl2CO + Cl₂ tek basamaklı tepkimesinin derecesi
Çözüm Yolu
r = k[CO][Cl₂]; üsler toplamı 1 + 1 = 2.
- Tek basamaklı tepkimenin hız denklemi r = k[CO][Cl₂] olarak bulunmuştu.
- Tepkime derecesi, hız denklemindeki üslerin toplamıdır.
- CO'nun üssü 1, Cl₂'nin üssü 1; toplam 1 + 1 = 2.
- Tepkime 2. derecedendir.
- Hız sabiti k değerini dereceye eklemek — yalnız derişimlerin üsleri toplanır.
Kendini kontrol et: Görünmeyen bir üslerini de toplamaya kattım mı?
4 - NO + H22NO + 2H₂ çok basamaklı tepkimesinin derecesi
Çözüm Yolu
r = k[NO]^2[H₂]; üsler toplamı 2 + 1 = 3.
- Çok basamaklı tepkimenin hız denklemi r = k[NO]^2[H₂] olarak bulunmuştu.
- Tepkime derecesi, hız denklemindeki üslerin toplamıdır.
- NO'nun üssü 2, H₂'nin üssü 1; toplam 2 + 1 = 3.
- Tepkime 3. derecedendir.
- Toplam dereceyi katsayılardan dört bulmak — hız denklemindeki deneysel üsler toplanmalıdır.
Kendini kontrol et: İkinci ve birinci dereceleri toplayınca üç elde ettim mi?
2d - Tek basamaklı hız denklemiHız sabitini kullanarak tek basamaklı tepkimenin hız denklemini yazma
Çözüm Yolu
Orantı sabiti k ile eşitlik kurulur; k = 1 M⁻¹.s⁻¹.
- Tek basamaklı CO + Cl₂ tepkimesinde CO ve Cl₂ derişimlerinin hıza etkisini gösteren eşitlik isteniyor.
- Önceki hesaplamada hız, CO ve Cl₂ derişimlerinin her biriyle doğru orantılı bulundu.
- Orantıyı eşitliğe çevirmek için hız sabiti k eklenir: r = k[CO][Cl₂].
- Kontrol: Deney 1'de 0,04 = k·0,20·0,20 olduğundan k = 1 M⁻¹.s⁻¹ bulunur.
- Derişimleri toplamak — hız her iki derişimle orantılı olduğundan çarpımları kullanılır.
Kendini kontrol et: Denklemimde hem CO hem Cl₂ derişimi birinci kuvvette mi?
2d - Çok basamaklı hız denklemiHız sabitini kullanarak çok basamaklı tepkimenin hız denklemini yazma
Çözüm Yolu
Orantı sabiti k ile eşitlik kurulur; k = 1 M⁻².s⁻¹.
- Çok basamaklı 2NO + 2H₂ tepkimesi için hız denklemi isteniyor.
- Hız, NO derişiminin karesiyle ve H₂ derişimiyle doğru orantılı bulundu.
- Orantıyı eşitliğe çevirmek için hız sabiti k eklenir: r = k[NO]^2[H₂].
- Kontrol: Deney 1'de 1·10⁻³ = k·(0,10)²·0,10 olduğundan k = 1 M⁻².s⁻¹.
- Hız sabitini yazmamak — orantının eşitliğe dönüşmesi için k gereklidir.
Kendini kontrol et: NO üssü iki, H₂ üssü bir olarak yazıldı mı?
3 Tablo A - satır 1CO sabit, Cl₂ 4 katına çıkınca hız değişimi tahmini
Çözüm Yolu
r = k[CO][Cl₂]; Cl₂ 1. derece, 4 kat artar.
- Hız denklemi r = k[CO][Cl₂]; CO sabit olduğundan yalnız Cl₂ etkisine bakarız.
- Cl₂ 1. dereceden olduğu için 4 kat artışı hıza 4 kat yansır.
- Hız 4 katına çıkar.
- Dört kat derişimi karesini alarak kullanmak — Cl₂ bu denklemde birinci derecedendir.
Kendini kontrol et: Yeni hızın eski hıza oranı 4¹ = 4 mü?
3 Tablo A - satır 2CO yarıya iner, Cl₂ sabit iken hız değişimi tahmini
Çözüm Yolu
CO 1. derece; yarıya inince hız 1/2 olur.
- Hız denklemi r = k[CO][Cl₂]; Cl₂ sabit olduğundan yalnız CO etkisine bakarız.
- CO 1. dereceden olduğu için yarıya inmesi hızı 1/2 ile çarpar.
- Hız yarıya düşer.
- CO azalırken hızın artacağını söylemek — doğru orantıda ikisi aynı yönde değişir.
Kendini kontrol et: Yeni hız eski hızın 0,5 katı mı?
3 Tablo A - satır 3CO 4 katına çıkar, Cl₂ yarıya iner iken hız değişimi tahmini
Çözüm Yolu
4 x 1/2 = 2.
- Tek basamaklı tepkimenin hız denklemi r = k[CO][Cl₂]; iki tepken de 1. derecedir.
- CO 4 katına çıkınca hız 4 kat artar.
- Cl₂ yarıya inince hız 1/2 ile çarpılır.
- Toplam değişim 4 × 1/2 = 2; hız 2 katına çıkar.
- Derişim değişimlerini toplamak — hızın toplam değişimini bulmak için etkileri çarpmalısın.
Kendini kontrol et: 4 × 0,5 işlemiyle iki kat hız elde ettim mi?
3 Tablo B - satır 1NO sabit, H₂ 4 katına çıkınca hız değişimi tahmini
Çözüm Yolu
r = k[NO]^2[H₂]; H₂ 1. derece.
- Hız denklemi r = k[NO]²[H₂]; NO sabit olduğundan yalnız H₂ etkisine bakarız.
- H₂ 1. dereceden olduğu için 4 kat artışı hıza 4¹ = 4 kat yansır.
- Hız 4 katına çıkar.
- H₂ derişiminin karesini almak — deneysel hız denkleminde H₂ birinci kuvvettedir.
Kendini kontrol et: NO sabitken H₂ değişimini doğrudan hıza uyguladım mı?
3 Tablo B - satır 2NO yarıya iner, H₂ sabit iken hız değişimi tahmini
Çözüm Yolu
NO 2. derece: (1/2)² = 1/4.
- Hız denklemi r = k[NO]²[H₂]; H₂ sabit olduğundan yalnız NO etkisine bakarız.
- NO 2. dereceden olduğu için yarıya inmesinin etkisi (1/2)² = 1/4'tür.
- Hız ilk değerinin 1/4'üne düşer.
- Hızı yarıya düşürmek — NO ikinci dereceden olduğundan derişim oranının karesi alınır.
Kendini kontrol et: Yeni hızın eski hıza oranını (0,5)² = 0,25 buldum mu?
3 Tablo B - satır 3NO 4 katına çıkar, H₂ yarıya iner iken hız değişimi tahmini
Çözüm Yolu
4² x 1/2 = 8.
- Çok basamaklı tepkimenin hız denklemi r = k[NO]²[H₂] olarak bulunmuştu.
- NO 4 katına çıkınca hıza etkisi 4² = 16 kattır.
- H₂ yarıya inince hıza etkisi 1/2'dir.
- Toplam değişim 16 × 1/2 = 8; hız 8 katına çıkar.
- 4 × 1/2 = 2 sonucunu kullanmak — önce NO değişiminin karesi alınmalıdır.
Kendini kontrol et: 16 × 0,5 işlemi sekiz kat hız veriyor mu?