Ana sayfa›Kitaplar›Matematik 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 104
Matematik 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 104 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
3 DörtgenTabloda genel dörtgen satırını doldurma
Çözüm Yolu
Genel bir dörtgenin simetri ekseni yoktur.
- Simetri tablosunun Dörtgen satırı keyfi bir dörtgeni gösterir.
- Kenar ve açıları farklı olan dörtgen hiçbir doğruya göre kendine yansımaz.
- Bu nedenle satırda yalnızca 'Simetri ekseni yoktur.' sütunu işaretlenir.
- Özel dörtgenleri (kare veya dikdörtgeni) düşünerek eksen var sanmak — tablodaki Dörtgen satırı özel koşulu olmayan genel dörtgeni ifade eder.
Kendini kontrol et: Kenar uzunlukları birbirinden farklı rastgele bir dörtgen çizip katladığında iki yarının üst üste gelmediğini kontrol et.
5Köşegenleri simetri ekseni olan ABCD, AC=12 m ve BD=16 m, çevre uzunluğu
Çözüm Yolu
Köşegenleri simetri ekseni olan dörtgen eşkenar dörtgendir; köşegenler dik ve birbirini ortalar. Kenar = √(6²+8²) = 10 m, çevre = 4·10 = 40 m.
- Verilenler: |AC|=12 m, |BD|=16 m, köşegenler simetri ekseni. İstenen: ABCD'nin çevresi.
- Köşegenleri simetri ekseni olan dörtgen eşkenar dörtgendir; köşegenleri birbirine dik ve birbirini ortalar.
- Köşegenlerin yarıları 6 m ve 8 m olur; bunlar bir dik üçgenin dik kenarlarıdır.
- Pisagor ile kenar = √(6²+8²) = √100 = 10 m bulunur.
- Çevre = 4·10 = 40 m olur.
- Köşegen uzunluklarını ikiye bölmeden √(12²+16²) = 20 m hesaplamak — dik üçgenin dik kenarları köşegenlerin kendisi değil yarılarıdır.
- Bir kenarı 10 m bulduktan sonra 4 ile çarpmayı unutmak — soruda kenar değil dörtgenin çevre uzunluğu istenmektedir.
Kendini kontrol et: Bulduğun 10 m kenarın 6-8-10 dik üçgenini sağladığını ve dört eşit kenarın toplamının 4·10 = 40 m ettiğini kontrol et.
6Karşılıklı kenar orta noktalarından geçen doğrunun karenin simetri ekseni olduğunu ispatlama
Çözüm Yolu
(x,y) noktasının x=a/2'ye göre simetriği (a-x,y) olur. Karenin köşeleri ve kenarları birbirine gittiğinden EF simetri eksenidir. Kitaptaki etkinlik yönergesine ve konu bağlamına göre cevaplanmıştır.
- Kareyi koordinat düzlemine yerleştirelim: A(0,0), B(a,0), C(a,a), D(0,a).
- AB'nin orta noktası E(a/2,0), CD'nin orta noktası F(a/2,a) olur; EF doğrusu x=a/2 doğrusudur.
- Bir (x,y) noktasının x=a/2 doğrusuna göre simetriği (a−x, y) noktasıdır.
- Buna göre A(0,0)↔B(a,0) ve D(0,a)↔C(a,a) yer değiştirir; köşeler yine karenin köşelerine gider.
- Kenarlar da karenin kenarlarına eşlendiğinden kare kendisiyle çakışır; EF simetri eksenidir. Diğer orta noktalar için aynı yol izlenir.
- x=a/2 doğrusuna göre simetriği (x, a−y) yazmak — dikey doğruya göre yansımada yalnız x koordinatı değişir.
- Yalnız iki köşenin yer değiştirdiğini gösterip durmak — tüm köşe ve kenarların karenin kendisine gittiği gösterilmelidir.
- Kenar orta noktalarından geçen ekseni köşegenle karıştırmak — bu eksen köşelerden değil, karşılıklı kenarların ortasından geçer.
Kendini kontrol et: B(a,0) noktasının simetriği (a−a, 0)=(0,0), yani A noktası çıkıyor mu?
3 YamukTabloda genel yamuk satırını doldurma
Çözüm Yolu
Kenarları ve açıları keyfi olan yamuğun simetri ekseni yoktur.
- Simetri tablosunun Yamuk satırı genel yamuğu gösterir.
- Yan kenarları ve açıları keyfi olduğundan hiçbir doğruya göre kendine yansımaz.
- Dolayısıyla bu satırda yalnızca 'Simetri ekseni yoktur.' sütunu işaretlenir.
- Genel yamuğu ikizkenar yamuk gibi düşünüp orta noktalardan eksen geçirmek — yan kenarlar eşit değilse katlamada köşeler çakışmaz.
Kendini kontrol et: Yan kenarları farklı uzunlukta bir yamuğu paralel tabanların orta noktalarından katladığında taban uçlarının çakışmadığını doğrula.
3 İkizkenar yamukTabloda ikizkenar yamuk satırını doldurma
Çözüm Yolu
Eksen, paralel kenarların orta noktalarından geçen tek doğrudur; köşegenler eksen değildir.
- Simetri tablosunun İkizkenar yamuk satırına bakarız; örnek işaret orta noktalar sütunundadır.
- Paralel kenarların orta noktalarından geçen doğru, şekli iki eş parçaya ayırır.
- Köşegenler simetri ekseni değildir ve başka eksen yoktur.
- Bu yüzden orta noktalar sütunuyla birlikte 'Bir tane simetri ekseni vardır.' sütunu işaretlenir.
- Paralel olmayan eş yan kenarların orta noktalarından da eksen geçtiğini sanmak — alt ve üst taban uzunlukları farklı olduğundan şekil çakışmaz.
- Köşegenleri eşit uzunlukta olduğu için simetri ekseni sanmak — köşegene göre katlamada kısa taban uzun tabanın üzerine düşmez.
Kendini kontrol et: İkizkenar yamuğu paralel tabanların orta noktalarından geçen doğru boyunca katladığında eş yan kenarların çakıştığını kontrol et.
3 Dik yamukTabloda dik yamuk satırını doldurma
Çözüm Yolu
Dik yamuğun yan kenarları farklı uzunlukta olduğundan simetri ekseni yoktur.
- Simetri tablosunun Dik yamuk satırını doldururuz.
- Dik yamukta yan kenarlar ve alt açılar farklıdır; hiçbir katlamada şekil çakışmaz.
- Bu nedenle yalnızca 'Simetri ekseni yoktur.' sütunu işaretlenir.
- Dik açıları görünce dikdörtgen gibi simetri ekseni olduğunu düşünmek — eğik yan kenar dik yan kenarla eşleşmez.
Kendini kontrol et: Dik yamukta 90° olan köşelerin karşısında farklı açılar bulunduğundan hiçbir doğrunun köşeleri eşleyemeyeceğini kontrol et.
3 ParalelkenarTabloda paralelkenar satırını doldurma
Çözüm Yolu
Paralelkenar dikdörtgen veya eşkenar dörtgen değilse hiçbir doğruya göre kendine yansımaz.
- Simetri tablosunun Paralelkenar satırını doldururuz (dikdörtgen ya da eşkenar dörtgen olmayan).
- Köşegenlere veya orta nokta doğrularına göre katlamada köşeler çakışmaz.
- Dolayısıyla genel paralelkenar için yalnızca 'Simetri ekseni yoktur.' sütunu işaretlenir.
- Köşegenin paralelkenarı iki eş üçgene ayırmasına bakıp köşegeni simetri ekseni sanmak — katlamada komşu kenarlar farklı uzunlukta olduğundan üst üste gelmez.
- Karşılıklı kenar orta noktalarını birleştiren doğruyu eksen sanmak — kenarlar dik kesişmediği için doğruya göre yansımada açılar ters düşer.
Kendini kontrol et: Kağıttan dik olmayan bir paralelkenar kesip köşegen veya orta nokta doğrusu boyunca katladığında köşelerin taşmasını gözlemle.
3 Eşkenar dörtgenTabloda eşkenar dörtgen satırını doldurma
Çözüm Yolu
Eşkenar dörtgenin simetri eksenleri iki köşegenidir; kenar orta noktalarından geçen eksen yoktur.
- Simetri tablosunun Eşkenar dörtgen satırını doldururuz.
- Köşegenler iç açıortay ve dik olduğundan her köşegene göre katlamada şekil çakışır.
- Kenar orta noktalarından geçen doğrular genelde eksen değildir.
- Böylece 'Köşegenleri simetri eksenidir.' ve 'İki tane simetri ekseni vardır.' sütunları işaretlenir.
- Dört kenarı eşit olduğu için kare gibi 4 ekseni var sanmak — açıları 90° olmayan eşkenar dörtgende orta nokta doğruları eksen değildir.
Kendini kontrol et: Köşegenlerin birbirini dik ortaladığını hatırlayarak her bir köşegene göre yansımada karşı köşelerin tam çakıştığını doğrula.
3 DikdörtgenTabloda dikdörtgen satırını doldurma
Çözüm Yolu
Karşılıklı kenar orta noktalarını birleştiren iki doğru eksendir; köşegenler eksen değildir.
- Simetri tablosunun Dikdörtgen satırına bakarız; orta noktalar sütunu örnek olarak işaretlidir.
- Karşılıklı kenarların orta noktalarını birleştiren iki doğru şekli eş parçalara ayırır.
- Köşegenler genelde eksen değildir, çünkü dik kesişmezler.
- Bu nedenle orta noktalar sütunuyla birlikte 'İki tane simetri ekseni vardır.' sütunu işaretlenir.
- Dikdörtgenin köşegenlerini de simetri ekseni sayıp 4 eksen işaretlemek — kısa ve uzun kenar farklı olduğundan köşegenden katlamada köşeler çakışmaz.
Kendini kontrol et: A4 kağıdını köşegeni boyunca katladığında köşelerin üst üste gelmediğini, kenar orta noktalarından katladığında tam çakıştığını kontrol et.
3 KareTabloda kare satırını doldurma
Çözüm Yolu
Kare iki köşegen ve iki kenar orta nokta doğrusu olmak üzere dört eksene sahiptir.
- Simetri tablosunun Kare satırına bakarız; orta noktalar sütunu örnek olarak işaretlidir.
- Kare dikdörtgen olduğundan iki orta nokta doğrusu eksendir.
- Kare eşkenar dörtgen olduğundan iki köşegen de eksendir.
- Toplam 4 eksen bulunduğundan köşegenler, orta noktalar ve 'Dört tane simetri ekseni vardır.' sütunları işaretlenir.
- Yalnızca orta nokta doğrularını veya yalnızca köşegenleri sayıp 2 eksen işaretlemek — kare hem dikdörtgenin hem eşkenar dörtgenin eksenlerini taşır.
Kendini kontrol et: Karede 2 köşegen ve 2 karşılıklı kenar orta nokta doğrusu olmak üzere 2+2 = 4 farklı eksen bulunduğunu sayarak doğrula.
4Varsayımları genellemelerle karşılaştırıp simetri özellikleri için önerme yazma
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Örnek önerme: Köşegenleri aynı zamanda simetri ekseni olan dörtgen eşkenar dörtgendir (kare dahil); karşılıklı kenar orta noktalarından eksen geçen dörtgenler ikizkenar yamuk, dikdörtgen ve karedir.Çözüm Yolu
Tablodan çıkarılan örüntü: ikizkenar yamukta 1, dikdörtgen ve eşkenar dörtgende 2, karede 4 eksen vardır; genel dörtgen, yamuk, dik yamuk ve paralelkenarda yoktur.
- 3. maddedeki simetri tablosunda aynı sütunu işaretlenen dörtgenleri gruplandırarak ortak özelliklerini belirle.
- Köşegenleri simetri ekseni olan dörtgenlerin eşkenar dörtgen ve özel hâli olan kare olduğunu tespit et.
- Karşılıklı paralel kenar orta noktalarından eksen geçen dörtgenlerin ikizkenar yamuk, dikdörtgen ve kare olduğunu gözlemle.
- Bu ilişkileri başlangıçtaki varsayımlarınla karşılaştırıp açık ve kesin matematiksel önermeler hâlinde yaz.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Bir dörtgenin dört tane simetri ekseni olması için gerek ve yeter koşul kare olmasıdır. (Tablodaki eksen sayısı örüntüsünü doğru ifade eden önermeler geçerlidir.) · İkizkenar yamuğun paralel kenarlarının orta noktalarından geçen yalnız bir tane simetri ekseni vardır. (Dörtgenlerin simetri ekseni konumunu ve sayısını doğru belirten önermeler geçerlidir.)
- Genel paralelkenarın da simetri ekseni bulunduğunu belirten önerme yazmak — dikdörtgen veya eşkenar dörtgen olmayan paralelkenarın simetri ekseni yoktur.
- Dikdörtgenin köşegenlerini simetri ekseni kabul eden genelleme yapmak — köşegenlerin eksen olması için komşu kenarların eşit olması gerekir.
Kendini kontrol et: Yazdığın önermenin tablodaki sekiz dörtgenin her biri için doğru sonuç verip vermediğini karşı örnek arayarak kontrol et.