Matematik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı Sayfa 16 — Soru 5a: İki kategorik değişken içeren bir istatistiksel araştırma sorusu oluşturma

Lokantadaki müşterilerin tercih ettiği yemek türü ile içecek türü arasında bir ilişki var mıdır? — Yemek türü ve içecek türü iki kategorik değişkendir. Örneğin: Kebap tercih edenler en çok hangi içeceği seçmektedir? — Tablodaki iki kategorik değişken belirlenir: müşterilerin seçtiği yemek türü (tavuk, kebap, balık) ve içecek türü (meyve suyu, ayran, şalgam). Hedef kitle olarak bu lokantadaki müşteriler alınır ve iki değişken arasındaki ilişkiyi sorgulayan bir ifade kurulur. 'Lokantadaki müşterilerin tercih ettiği yemek türü ile içecek türü arasında bir ilişki var mıdır?' şeklinde araştırma sorusu yazılır.

Matematik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı Sayfa 16 — Soru 5b: İki yönlü göreli sıklık tablosunu doldurma

Tavuk: Meyve suyu 4/20=0,20; Ayran 1/20=0,05; Şalgam 2/20=0,10; Toplam 0,35. Kebap: 0,05; 0,20; 0,10; Toplam 0,35. Balık: 0,05; 0; 0,25; Toplam 0,30. Sütun toplamları: 0,30; 0,25; 0,45; genel toplam 1. — Önce frekanslar sayılır: Tavuk 4-1-2 (7), Kebap 1-4-2 (7), Balık 1-0-5 (6); sütun toplamları 6-5-9, toplam 20. Her sayı 20'ye bölünür (yüzde olarak %20, %5, %10 vb.). — Tablodaki 20 müşteri yemek ve içecek türüne göre sayılır. Tavuk: meyve suyu 4, ayran 1, şalgam 2 (7); Kebap: 1, 4, 2 (7); Balık: 1, 0, 5 (6). Sütun toplamları: meyve suyu 6, ayran 5, şalgam 9; genel toplam 20. Her sayı 20'ye bölünür: Tavuk 0,20; 0,05; 0,10; toplam 0,35. Kebap 0,05; 0,20; 0,10; toplam 0,35. Balık 0,05; 0; 0,25; toplam 0,30. Sütun toplamları 0,30; 0,25; 0,45. Kontrol: 0,35 + 0,35 + 0,30 = 1 ve 0,30 + 0,25 + 0,45 = 1.

Matematik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı Sayfa 16 — Soru 5c: Koşullu göreli sıklıkları gösteren kümeli sütun grafiğini yorumlama

Tavuk yiyenlerin çoğu meyve suyu (%57), kebap yiyenlerin çoğu ayran (%57), balık yiyenlerin çoğu şalgam (%83) içmektedir. — Grafik her yemek türü içinde içecek yüzdelerini gösterir. Yemek ile içecek tercihi arasında ilişki vardır; balıkta ayran tercih eden yoktur, tavuk ve kebapta şalgam yaklaşık %29'dur. — Grafikte her yemek türü için içecek tercihlerinin o yemek grubu içindeki yüzdesi (koşullu göreli sıklık) gösterilir. Tavukta en yüksek sütun meyve suyu: 4/7 ≈ %57; ayran ≈ %14, şalgam ≈ %29. Kebapta en yüksek sütun ayran: 4/7 ≈ %57; meyve suyu ≈ %14, şalgam ≈ %29. Balıkta en yüksek sütun şalgam: 5/6 ≈ %83; meyve suyu ≈ %17, ayran tercih eden yok. Her yemekte farklı içecek öne çıktığından yemek türü ile içecek tercihi arasında ilişki olduğu söylenebilir.

Ana sayfa›Kitaplar›Matematik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 16

Sayfa 16 3 Çözümlü Madde

Matematik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 16 Cevapları

← Sayfa 15 Tüm Sayfalar Sayfa 18 →

Yapay zekâ destekli · insan onayı yok

Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?

5aİki kategorik değişken içeren bir istatistiksel araştırma sorusu oluşturma

Örnek Cevap (Ücretsiz)

Lokantadaki müşterilerin tercih ettiği yemek türü ile içecek türü arasında bir ilişki var mıdır?

Çözüm Yolu

Yemek türü ve içecek türü iki kategorik değişkendir. Örneğin: Kebap tercih edenler en çok hangi içeceği seçmektedir?

Tablodaki iki kategorik değişken belirlenir: müşterilerin seçtiği yemek türü (tavuk, kebap, balık) ve içecek türü (meyve suyu, ayran, şalgam).
Hedef kitle olarak bu lokantadaki müşteriler alınır ve iki değişken arasındaki ilişkiyi sorgulayan bir ifade kurulur.
'Lokantadaki müşterilerin tercih ettiği yemek türü ile içecek türü arasında bir ilişki var mıdır?' şeklinde araştırma sorusu yazılır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bu lokantada müşterilerin içecek tercihleri seçtikleri yemek türüne göre değişmekte midir? (Lokanta müşterilerinde yemek türü ile içecek türü arasındaki ilişkiyi sorgulayan tüm sorular geçerlidir.)

Sık yapılan hatalar

Yalnızca en çok sevilen yemeği sormak — bu soru iki değişkenli değil tek kategorik değişkenli bir araştırma sorusudur.
Tek bir müşterinin ne içtiğini sormak — değişebilirlik içermeyen bireysel sorular istatistiksel araştırma sorusu oluşturmaz.

Kendini kontrol et: Yazdığın sorunun hem yemek türünü hem içecek türünü içerdiğini ve ikisi arasındaki ilişkiyi sorguladığını kontrol et.

Bu cevap faydalı mı?

5bİki yönlü göreli sıklık tablosunu doldurma

Önerilen Cevap (Ücretsiz)

Tavuk: Meyve suyu 4/20=0,20; Ayran 1/20=0,05; Şalgam 2/20=0,10; Toplam 0,35. Kebap: 0,05; 0,20; 0,10; Toplam 0,35. Balık: 0,05; 0; 0,25; Toplam 0,30. Sütun toplamları: 0,30; 0,25; 0,45; genel toplam 1.

Çözüm Yolu

Önce frekanslar sayılır: Tavuk 4-1-2 (7), Kebap 1-4-2 (7), Balık 1-0-5 (6); sütun toplamları 6-5-9, toplam 20. Her sayı 20'ye bölünür (yüzde olarak %20, %5, %10 vb.).

Tablodaki 20 müşteri yemek ve içecek türüne göre sayılır.
Tavuk: meyve suyu 4, ayran 1, şalgam 2 (7); Kebap: 1, 4, 2 (7); Balık: 1, 0, 5 (6).
Sütun toplamları: meyve suyu 6, ayran 5, şalgam 9; genel toplam 20.
Her sayı 20'ye bölünür: Tavuk 0,20; 0,05; 0,10; toplam 0,35. Kebap 0,05; 0,20; 0,10; toplam 0,35.
Balık 0,05; 0; 0,25; toplam 0,30. Sütun toplamları 0,30; 0,25; 0,45.
Kontrol: 0,35 + 0,35 + 0,30 = 1 ve 0,30 + 0,25 + 0,45 = 1.

Sık yapılan hatalar

Sıklıkları 20 yerine satır toplamına bölmek — satır toplamına bölmek iki yönlü göreli sıklığı değil koşullu göreli sıklığı verir.
20'ye bölmeden doğrudan kişi sayılarını yazmak — sıklık tablosu adetleri, göreli sıklık tablosu ise bütüne oranı gösterir.

Kendini kontrol et: Tablodaki tüm satır toplamlarının (0,35 + 0,35 + 0,30) 1 tam sayısına eşit olduğunu kontrol et.

Bu cevap faydalı mı?

5cKoşullu göreli sıklıkları gösteren kümeli sütun grafiğini yorumlama

Örnek Cevap (Ücretsiz)

Tavuk yiyenlerin çoğu meyve suyu (%57), kebap yiyenlerin çoğu ayran (%57), balık yiyenlerin çoğu şalgam (%83) içmektedir.

Çözüm Yolu

Grafik her yemek türü içinde içecek yüzdelerini gösterir. Yemek ile içecek tercihi arasında ilişki vardır; balıkta ayran tercih eden yoktur, tavuk ve kebapta şalgam yaklaşık %29'dur.

Grafikte her yemek türü için içecek tercihlerinin o yemek grubu içindeki yüzdesi (koşullu göreli sıklık) gösterilir.
Tavukta en yüksek sütun meyve suyu: 4/7 ≈ %57; ayran ≈ %14, şalgam ≈ %29.
Kebapta en yüksek sütun ayran: 4/7 ≈ %57; meyve suyu ≈ %14, şalgam ≈ %29.
Balıkta en yüksek sütun şalgam: 5/6 ≈ %83; meyve suyu ≈ %17, ayran tercih eden yok.
Her yemekte farklı içecek öne çıktığından yemek türü ile içecek tercihi arasında ilişki olduğu söylenebilir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: İçecek tercihi yemek türüne göre belirgin biçimde değişmektedir; balıkla hiç ayran seçilmezken %83 oranında şalgam tercih edilmiştir. (Yemek gruplarına göre baskın içecek yüzdelerini ve iki değişken arasındaki ilişkiyi doğru belirten yorumlar geçerlidir.)

Sık yapılan hatalar

Yüzdeleri tüm 20 müşterinin yüzdesi sanmak — koşullu göreli sıklıkta her yemek grubunun kendi içindeki yüzdeler toplamı %100'dür.
Balıkta şalgam sütunu daha yüksek diye en kalabalık grubu balık sanmak — sütun yüksekliği kişi sayısını değil grup içi oranı gösterir.

Kendini kontrol et: Her yemek grubundaki üç içecek yüzdesinin toplamının yaklaşık %100 ettiğini kontrol ederek koşullu yorumunu doğrula.

Bu cevap faydalı mı?