Ana sayfa›Kitaplar›Matematik 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 203
Matematik 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 203 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
3 Tablo 6 tanım kümesih(x)=2·sin(x+3)-1 için tanım kümesi
Çözüm Yolu
Sinüs her gerçek sayıda tanımlıdır.
- h(x)=2·sin(x+3)-1 ifadesinde x+3 her gerçek sayı için hesaplanabilir.
- Sinüs her gerçek sayıda tanımlıdır; çarpma ve çıkarma da her zaman yapılabilir.
- Tanım kümesi R dir.
- Tanım kümesi yerine [-3,1] görüntü kümesini yazmak — [-3,1] sonuçların kümesidir, x her gerçek sayı değerini alabilir.
Kendini kontrol et: Herhangi bir gerçek x sayısı için h(x) ifadesini tanımsız yapan bir işlem var mı?
3 Tablo 7 görüntü kümesig(x)=k·sin(mx+r)+s için görüntü kümesi
Çözüm Yolu
sin değeri [-1,1] aralığındadır; |k| ile genişler, s kadar kayar.
- sin(mx+r) değeri -1 ile 1 arasındaki tüm değerleri alır.
- k ile çarpınca değerler -|k| ile |k| arasında olur (k negatifse sıra değişir ama aralık aynıdır).
- s eklenince aralık s kadar kayar: görüntü kümesi [s-|k|, s+|k|].
- Mutlak değer kullanmadan [s-k, s+k] yazmak — k<0 olduğunda s+k değeri s-k değerinden küçük kalacağı için aralık uçları ters düşer.
Kendini kontrol et: k=-4 ve s=-1/2 koyduğunda formül doğru görüntü kümesi olan [-9/2, 7/2] aralığını veriyor mu?
3 Tablo 7 bire birlikg fonksiyonunun bire bir olup olmadığı
Çözüm Yolu
Periyodik olduğundan tanım kümesi R iken aynı değeri alan farklı x değerleri vardır.
- g tanım kümesi R olan periyodik bir fonksiyondur, periyodu T=2π/|m|.
- Her x için g(x)=g(x+T) sağlanır; yani farklı iki x aynı değeri alır.
- Bu nedenle g bire bir değildir.
- Bazı k ve m değerleri için bire bir olabileceğini düşünmek — k≠0 ve m≠0 olduğundan fonksiyon R'de daima periyodiktir.
Kendini kontrol et: x1=0 ve x2=2π/|m| farklı noktaları için g(x1)=g(x2) eşitliği her zaman sağlanıyor mu?
3 Tablo 7 örtenlikg fonksiyonunun örtenliği
Çözüm Yolu
Görüntü kümesi sınırlı bir aralıktır.
- g'nin görüntü kümesi [s-|k|, s+|k|] sınırlı aralığıdır.
- Değer kümesi R alınırsa bu aralık dışındaki sayılar görüntü olmaz; g örten değildir.
- Değer kümesi [s-|k|, s+|k|] seçilirse görüntü kümesine eşit olur; g örtendir.
- Görüntü kümesi her zaman R'yi kaplar sanmak — sinüs sınırlı olduğundan g fonksiyonu s+|k| değerini aşamaz.
Kendini kontrol et: s+|k|+1 sayısı R'de olduğu hâlde hiçbir x için g(x) değerine eşit olabilir mi?
3 Tablo 7 periyodug fonksiyonunun periyodu
Çözüm Yolu
x'in katsayısı m olduğundan periyot 2π/|m| olur.
- sin x fonksiyonunun periyodu 2π dir.
- g(x)=k·sin(mx+r)+s içinde x'in katsayısı m dir; k, r ve s periyodu değiştirmez.
- Periyot 2π'nin |m| ye bölünmesiyle bulunur: T=2π/|m|.
- Mutlak değer koymadan 2π/m yazmak — m negatif olduğunda da periyot pozitif bir uzunluk olmalıdır, bu yüzden |m| alınır.
Kendini kontrol et: g(x+2π/|m|) ifadesini açtığında sinüsün içi ±2π değişerek g(x)'e eşit oluyor mu?
3 Tablo 7 sıfırlarıg fonksiyonunun sıfırları
Çözüm Yolu
g(x)=0 için sin(mx+r) = -s/k olmalı; bu değer [-1,1] içinde olmalıdır.
- g(x)=0 yazılır: k·sin(mx+r)+s=0, yani sin(mx+r)=-s/k.
- Sinüs yalnız [-1,1] değerlerini alır; bu yüzden |-s/k|≤1, yani |s|≤|k| olmalıdır.
- |s|≤|k| ise sıfırlar sin(mx+r)=-s/k denkleminin çözümleridir.
- |s|>|k| ise denklemin çözümü yoktur; g'nin sıfırı yoktur.
- |s|>|k| durumunda da sıfır olduğunu varsaymak — dikey öteleme genlikten büyükse grafik x eksenini hiç kesmez.
Kendini kontrol et: k=1 ve s=2 seçtiğinde |s|>|k| olduğu için g(x)=sin x+2 denkleminin kökü olmadığını görüyor musun?
3 Tablo 7 işaretig fonksiyonunun işareti
Çözüm Yolu
g>0 koşulu k·sin(mx+r) > -s eşitsizliğine denktir.
- g(x)>0 koşulu: k·sin(mx+r)>-s.
- k>0 ise iki taraf k'ya bölünür: sin(mx+r)>-s/k olan x'lerde pozitif, küçük olanlarda negatif.
- k<0 ise bölmede eşitsizlik yön değiştirir; işaret durumu tersine döner.
- |s|>|k| ise g hiç sıfır olmaz; tüm x'lerde işareti s ile aynıdır.
- k<0 iken eşitsizliği k'ya bölerken yön değiştirmeyi unutmak — negatif sayıyla bölmede > işareti < olur.
Kendini kontrol et: k=-1, s=2 iken |s|>|k| koşuluyla g(x)=-sin x+2 her x için s gibi pozitif çıkıyor mu?
3 Tablo 7 maksimum-minimumg fonksiyonunun maksimum ve minimum değeri
Çözüm Yolu
sin(mx+r) en büyük 1, en küçük −1 değerini alır. k'nin işaretine göre bu uç değerler g'nin maksimum ya da minimumunu verir; noktalar bu eşitliklerden x çekilerek bulunur.
- sin(mx + r) ifadesinin en büyük değeri 1, en küçük değeri −1'dir.
- Bu uç değerleri yerine koy: g'nin alabileceği değerler k·1 + s ve k·(−1) + s olur.
- k'nin işaretine bakmadan büyük olan s + |k|, küçük olan s − |k| olduğundan maksimum s + |k|, minimum s − |k| yazılır.
- k > 0 ise maksimumda mx+r = π/2 + 2nπ, minimumda mx+r = 3π/2 + 2nπ (n ∈ ℤ) olur.
- k < 0 ise bu eşitliklerin rolleri yer değiştirir; noktaları bulmak için her eşitlikten x'i çek.
- Maksimumu her durumda k + s yazmak — k negatifse k + s en küçük değer olur.
- Maksimum noktası için x = π/2 + 2nπ yazmak — eşitlik x için değil, mx + r için kurulmalıdır.
- Periyodik tekrarı gösteren 2nπ terimini unutmak — sinüs uç değerlerini sonsuz kez alır.
Kendini kontrol et: Tablo 6'daki h(x) = 2·sin(x + 3) − 1 için formül maksimum 1, minimum −3 veriyor mu?
3 Tablo 7 artanlık-azalanlıkg fonksiyonunun artan ve azalan olduğu aralıklar
Çözüm Yolu
Sinüsün artan ve azalan aralıkları mx+r ifadesine uygulanır; işaret k·m ile belirlenir.
- sin u, u∈[-π/2+2nπ, π/2+2nπ] aralığında artan, [π/2+2nπ, 3π/2+2nπ] aralığında azalandır.
- u=mx+r alınır; m>0 ise u ile x aynı yönde, m<0 ise ters yönde değişir.
- k>0 yönü korur, k<0 yönü tersine çevirir; bu yüzden belirleyici olan k·m nin işaretidir.
- k·m>0 ise yukarıdaki artan/azalan aralıkları aynen geçerlidir; k·m<0 ise artan ve azalan yer değiştirir.
- Yalnız k'nın işaretine bakıp m'nin işaretini göz ardı etmek — m<0 yatay simetri yaptığından yönü k·m çarpımının işareti belirler.
- m<0 iken mx+r eşitsizliğinden x'i çekerken eşitsizlik yönünü çevirmeyi unutmak — negatif m'ye bölünce alt ve üst sınır yer değiştirir.
Kendini kontrol et: k=-1 ve m=-2 için k·m=2>0 olduğundan g(x)=sin 2x+s gerçekten [-π/4,π/4] aralığında artıyor mu?
3 Tablo 7 teklik-çiftlikg fonksiyonunun tek veya çift olması
Çözüm Yolu
r=nπ iken g=±k·sin(mx)+s, s=0 ise tektir; r=π/2+nπ iken kosinüs benzeri olduğundan çifttir.
- g(x)=k·sin(mx+r)+s için r değerine göre durum incelenir.
- r=nπ ise sin(mx+nπ)=±sin(mx); g=±k·sin(mx)+s olur; s=0 ise g(-x)=-g(x), yani tek.
- r=π/2+nπ ise sin(mx+r)=±cos(mx); kosinüs çift olduğundan s ne olursa olsun g çifttir.
- Bu durumlar dışında g ne tek ne çifttir.
- r=nπ iken s≠0 olsa da fonksiyonu tek sanmak — tek fonksiyonda g(0)=0 olmalı, s≠0 grafiği orijinden uzaklaştırır.
- Çiftlik için de s=0 şartı aramak — y eksenine göre simetrik bir grafiği dikey ötelemek çiftliği bozmaz.
Kendini kontrol et: r=π/2 ve s=5 seçtiğinde g(x)=k·cos(mx)+5 ifadesi g(-x)=g(x) çiftlik koşulunu sağlıyor mu?
3 Tablo 6 bire birlikh fonksiyonunun bire bir olup olmadığı
Çözüm Yolu
Periyodik olduğu için h(x)=h(x+2π); farklı x değerleri aynı görüntüye sahiptir.
- h(x)=2·sin(x+3)-1 fonksiyonunun periyodu 2π dir.
- Her x için h(x)=h(x+2π) olur; farklı x değerleri aynı görüntüye sahiptir.
- Bu nedenle h bire bir değildir.
- x+3 doğrusal olduğu için h'yi bire bir sanmak — sinüs periyodik olduğundan her 2π artışta aynı görüntü tekrarlanır.
Kendini kontrol et: h(-3)=-1 ve h(2π-3)=-1 eşitliği farklı iki girdinin aynı görüntüyü verdiğini doğruluyor mu?
3 Tablo 6 örtenlikh: R→[-3,1] fonksiyonunun örtenliği
Çözüm Yolu
Görüntü kümesi [-3,1] ile değer kümesi aynıdır.
- h: R→[-3,1] verilmiş; değer kümesi [-3,1] dir.
- sin(x+3) tüm [-1,1] değerlerini aldığından h tüm [-3,1] değerlerini alır; görüntü kümesi [-3,1].
- Görüntü kümesi değer kümesine eşit olduğundan h örtendir.
- Değer kümesini R varsayıp örten değildir demek — Tablo 6 başlığında değer kümesi açıkça [-3,1] olarak verilmiştir.
Kendini kontrol et: [-3,1] aralığındaki uç değerler olan -3 ve 1'e ulaşan x değerleri bulabiliyor musun?
3 Tablo 6 periyoduh fonksiyonunun periyodu
Çözüm Yolu
x'in katsayısı 1 olduğu için periyot 2π/1 = 2π.
- h(x)=2·sin(x+3)-1 içinde x'in katsayısı 1 dir.
- Periyot 2π/|m| formülüyle bulunur: 2π/1=2π.
- Çarpan k=2 ve ötelemeler periyodu değiştirmez; periyot 2π kalır.
- k=2 katsayısına bölüp periyodu π bulmak — periyodu dış katsayı k değil, yalnız x'in katsayısı m değiştirir.
Kendini kontrol et: Her x için h(x+2π)=2·sin(x+2π+3)-1=h(x) eşitliği sağlanıyor mu?
3 Tablo 6 sıfırlarıh fonksiyonunun sıfırları
Çözüm Yolu
2sin(x+3)-1=0 ise sin(x+3)=1/2; x+3=π/6+2kπ veya 5π/6+2kπ.
- Sıfırlar için h(x)=0 çözülür: 2·sin(x+3)-1=0.
- Buradan sin(x+3)=1/2 bulunur.
- Sinüsü 1/2 olan açılar: x+3=π/6+2kπ veya x+3=5π/6+2kπ.
- Her iki taraftan 3 çıkarılır: x=π/6-3+2kπ ve x=5π/6-3+2kπ (k tam sayı).
- Yalnız x+3=π/6+2kπ çözümünü yazıp ikinci bölge açısı 5π/6'yı unutmak — birim çemberde sinüsü 1/2 olan iki açı ailesi vardır.
- +3 terimini karşıya atmayı unutmak — bulunan açı x değil x+3 olduğundan sonuçtan 3 çıkarılmalıdır.
Kendini kontrol et: x=π/6-3 değerini h(x) içinde yerine yazdığında sonuç 0 çıkıyor mu?
3 Tablo 6 işaretih fonksiyonunun işareti
Çözüm Yolu
h>0 ise sin(x+3)>1/2.
- h(x)>0 koşulu yazılır: 2·sin(x+3)-1>0, yani sin(x+3)>1/2.
- Sinüs, π/6 ile 5π/6 arasında 1/2'den büyüktür.
- Pozitif: x+3∈(π/6+2kπ, 5π/6+2kπ); sıfırlar bu aralığın uçlarıdır.
- Kalan aralıklarda sin(x+3)<1/2 olduğundan h negatiftir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: x ∈ (π/6-3+2kπ, 5π/6-3+2kπ) için pozitif; x ∈ (5π/6-3+2kπ, 13π/6-3+2kπ) için negatiftir (k ∈ Z). (Aralık uçlarından 3 çıkarılarak doğrudan x değişkeni türünden açık aralıklar yazıldığında geçerlidir.)
- sin(x+3)>0 eşitsizliğini çözmek — -1 sabit terimi nedeniyle pozitiflik koşulu sin(x+3)>0 değil, sin(x+3)>1/2 olmalıdır.
- Uç noktaları pozitif veya negatif aralığa dahil etmek — uç noktalarda fonksiyon sıfır olduğundan açık aralık yazılır.
Kendini kontrol et: Aralığın içinden x+3=π/2 seçtiğinde h(π/2-3)=1>0 pozitif çıkıyor mu?
3 Tablo 6 maksimum-minimumh fonksiyonunun maksimum ve minimum noktası ve değeri
Çözüm Yolu
sin(x+3)=1 iken h=1; sin(x+3)=-1 iken h=-3.
- h(x)=2·sin(x+3)-1; sin(x+3) değeri -1 ile 1 arasındadır.
- Maksimum: sin(x+3)=1 iken h=2-1=1; x+3=π/2+2kπ, yani x=π/2-3+2kπ.
- Minimum: sin(x+3)=-1 iken h=-2-1=-3; x+3=3π/2+2kπ, yani x=3π/2-3+2kπ.
- Kontrol: değerler görüntü kümesi [-3,1] ile uyumludur.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Maksimum değer 1 (x = π/2 - 3 + 2kπ); minimum değer -3 (x = -π/2 - 3 + 2kπ). (3π/2 ve -π/2 açıları mod 2π'de denk olduğundan k tam sayı iken aynı nokta kümesini verir.)
- sin(x+3)=0 koyup minimumu -1 bulmak — sinüsün en küçük değeri 0 değil -1 olduğundan minimum 2(-1)-1=-3 olur.
Kendini kontrol et: Bulduğun maksimum 1 ve minimum -3 değerleri [-3,1] görüntü kümesinin uçlarıyla örtüşüyor mu?
3 Tablo 6 artanlık-azalanlıkh fonksiyonunun artan ve azalan olduğu aralıklar
Çözüm Yolu
sinüs [-π/2,π/2] aralığında artar, [π/2,3π/2] aralığında azalır; x+3 ile eşleştirilir.
- h(x)=2·sin(x+3)-1; k=2>0 ve m=1>0 olduğundan sinüsün artma-azalma yönü korunur.
- sin u, u∈[-π/2+2kπ, π/2+2kπ] aralığında artar; u=x+3 olduğundan x∈[-π/2-3+2kπ, π/2-3+2kπ] artan.
- sin u, u∈[π/2+2kπ, 3π/2+2kπ] aralığında azalır; x∈[π/2-3+2kπ, 3π/2-3+2kπ] azalan.
- Sinüsün [0,π] aralığında arttığını sanmak — sinüs [0,π/2] sonrasında azalmaya başlar, tam artma aralığı [-π/2,π/2] dir.
Kendini kontrol et: Artan aralığın sol ucunda h=-3 minimum, sağ ucunda h=1 maksimum değerini alıyor mu?
3 Tablo 6 teklik-çiftlikh fonksiyonunun tek veya çift olması
Çözüm Yolu
h(0)=2sin3-1 sıfır değil, tek olamaz; h(-x)=h(x) de sağlanmaz, çift değildir.
- Tek fonksiyon için h(0)=0 olmalıdır; h(0)=2·sin 3-1≈2·0,14-1≈-0,72≠0, tek değildir.
- Çiftlik için h(-x)=h(x) gerekir: h(-x)=2·sin(3-x)-1.
- Örneğin x=3: h(3)=2·sin 6-1, h(-3)=2·sin 0-1=-1; sin 6≠0 olduğundan eşit değildir.
- Sinüs tek fonksiyon olduğu için h'yi de tek sanmak — yatay öteleme r=3 ve dikey öteleme s=-1 orijin simetrisini bozar.
Kendini kontrol et: h(-x) ifadesi ne h(x) ne de -h(x) ile her x için eşitlenebiliyor mu?