Kitavuz

Hızlı Sayfa Bul

Ana sayfa›Kitaplar›Matematik 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 206

Sayfa 206 9 Çözümlü Madde

Matematik 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 206 Cevapları

Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi

Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?

Tüm cevaplar ve mevcut çözüm rehberleri ücretsiz. Önce dene; sonra ilk adımı, cevabı ve çözüm yolunu aç.

4b-Tablo9 p(x) Grafikp(x) = -2 sin3x - 1 fonksiyonunun grafiğini ızgara üzerine çizme

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Grafik, y=-1 orta çizgisi etrafında genliği 2 olan, periyodu 2π/3 olan bir sinüs dalgasıdır; sinx'in ters çevrilmiş halidir.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

sinx grafiği x ekseninde 1/3 oranında sıkıştırılır, x eksenine göre yansıtılıp 2 kat gerilir, 1 birim aşağı ötelenir. Önemli noktalar: (0,-1), (π/6,-3), (π/3,-1), (π/2,1), (2π/3,-1).

  1. Referans f(x)=sinx fonksiyonunda x yerine 3x yazıldığı için periyot T=2π/3 olur ve grafik yatayda 1/3 oranında sıkıştırılır.
  2. -2 katsayısı nedeniyle grafik x eksenine göre yansıtılır ve düşeyde 2 kat gerilir.
  3. Sonuçtan 1 çıkarıldığı için eğri 1 birim aşağı ötelenir; orta çizgi y=-1 ve görüntü kümesi [-3,1] olur.
  4. Bir periyottaki ana noktalar hesaplanır: (0,-1), (π/6,-3), (π/3,-1), (π/2,1) ve (2π/3,-1).
  5. Bu noktalar ızgarada işaretlenip düzgün sinüs eğrisiyle birleştirilir ve 2π/3 periyoduyla devam ettirilir.
Sık yapılan hatalar
  • Negatif katsayıyı unutup x=0'dan sonra grafiği yukarı başlatmak — -2 çarpanı yüzünden eğri (0,-1) noktasından önce (π/6,-3) çukuruna iner.
  • Periyodu 2π alıp 3 ile çarparak 6π çizmek — sin(3x) yatay sıkışma yapar, periyot 3'e bölünerek 2π/3 bulunur.

Kendini kontrol et: Çizdiğin grafikte x=π/6 için y=-3 ve x=π/2 için y=1 noktalarının sağlandığını kontrol et.

4b-Tablo9 p(x) Grafik/PeriyotGrafiğe bakarak p fonksiyonunun periyodunu yazma

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
2π/3
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Grafik, her 2π/3 uzunluğundaki aralıkta kendini tekrar eder.

  1. Verilen: p(x)=-2sin3x-1; sin x'in periyodu 2π'dir.
  2. x'in katsayısı 3 olduğundan grafik yatayda 3 kat sıkışır.
  3. Periyot 2π/3 bulunur.
  4. Grafikte de eğri her 2π/3 uzunluğunda kendini tekrar eder.
Sık yapılan hatalar
  • Ardışık iki y=-1 kesişimi arasındaki π/3 mesafesini periyot sanmak — yarım dalga değil, çukur ve tepeden oluşan tam dalga boyu alınmalıdır.

Kendini kontrol et: Grafikte ardışık iki tepe (örneğin x=π/2 ve x=7π/6) arasındaki yatay uzaklığın 2π/3 olduğunu doğrula.

4b-Tablo9 p(x) Grafik/Max-MinGrafiğe bakarak maksimum ve minimum noktalarını ve değerlerini yazma

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Maksimum değer 1, x=π/2+2πk/3 noktalarında; minimum değer -3, x=π/6+2πk/3 noktalarında (k∈Z).
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Grafik y=-1 çizgisi etrafında 2 birim yukarı ve aşağı salınır; en yüksek 1, en düşük -3'tür.

  1. Verilen: p(x)=-2sin3x-1; -1 ≤ sin3x ≤ 1 kullanılır.
  2. -2 ile çarpıp 1 çıkarınca -3 ≤ p(x) ≤ 1 bulunur.
  3. Maksimum 1, sin3x=-1 iken: 3x=3π/2+2πk, yani x=π/2+2πk/3.
  4. Minimum -3, sin3x=1 iken: 3x=π/2+2πk, yani x=π/6+2πk/3 (k∈Z).
  5. Grafikte eğri y=-1 çizgisi etrafında 2 birim yukarı-aşağı salınır; sonuç doğrulanır.
Sık yapılan hatalar
  • Tekrar terimine +2πk eklemek — fonksiyonun periyodu 2π/3 olduğundan tepe ve çukur noktaları +2πk/3 adımlarıyla tekrarlanır.
  • sinx'teki gibi x=π/6 noktasını maksimum sanmak — öndeki -2 katsayısı tepeleri çukura çevirdiği için x=π/6 minimum noktasıdır.

Kendini kontrol et: k=0 için x=π/2 ve x=π/6 değerlerini p(x) kuralında yerine yazarak 1 ve -3 çıktığını doğrula.

4b-Tablo9 p(x) Grafik/Artan-AzalanGrafiğe bakarak artan ve azalan olduğu aralıkları yazma

Birden Fazla Geçerli Cevap (Ücretsiz)
[0,2π/3] içinde: [0,π/6] ve [π/2,2π/3] aralıklarında azalan, [π/6,π/2] aralığında artan; 2π/3'lük periyotlarla tekrarlanır.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

Minimum x=π/6'da, maksimum x=π/2'dedir; minimumdan maksimuma artar, maksimumdan sonraki minimuma azalır.

  1. Verilen: p(x)=-2sin3x-1; bir periyot [0, 2π/3] aralığında incelenir.
  2. Grafikte en düşük nokta x=π/6'da, en yüksek nokta x=π/2'de görülür.
  3. x=0'dan π/6'ya eğri iner: [0, π/6] aralığında azalan.
  4. π/6'dan π/2'ye eğri yükselir: [π/6, π/2] aralığında artan.
  5. π/2'den 2π/3'e yine iner: [π/2, 2π/3] aralığında azalan; bu düzen her 2π/3'te tekrarlanır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: (0,π/6) ve (π/2,2π/3) aralıklarında azalan, (π/6,π/2) aralığında artan; 2π/3 periyotla tekrarlanır. (Artan ve azalan aralıkların uç noktalar hariç açık aralıklarla gösterilmesi durumunda.)

Sık yapılan hatalar
  • Aralık olarak y değerlerini [-3,1] yazmak — artanlık ve azalanlık aralıkları her zaman x eksenindeki değerlerle ifade edilir.
  • Grafiği soldan sağa okumayıp [0,π/6] aralığına artan demek — x artarken y değeri -1'den -3'e düştüğü için fonksiyon azalandır.

Kendini kontrol et: Artan aralık başlangıcı x=π/6'da fonksiyonun çukurda (-3), bitişi x=π/2'de tepede (1) olduğunu kontrol et.

4b-Tablo9 p(x) Cebirsel/PeriyotCebirsel olarak p fonksiyonunun periyodunu bulma

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
T = 2π/|3| = 2π/3
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

g(x)=k·sin(mx+r)+s için T=2π/|m| ve burada m=3'tür.

  1. p(x) = -2·sin 3x - 1, g(x) = k·sin(mx + r) + s biçimindedir; burada m = 3.
  2. Katsayı k ve öteleme s periyodu değiştirmez; periyot T = 2π/|m| ile bulunur.
  3. T = 2π/3 elde edilir.
Sık yapılan hatalar
  • Formülde m yerine öndeki -2 katsayısını kullanmak — genlik katsayısı k periyodu etkilemez, yalnız x'in katsayısı m=3 kullanılır.

Kendini kontrol et: p(x+2π/3) = -2sin(3x+2π)-1 = -2sin3x-1 = p(x) eşitliğinin sağlandığını cebirsel olarak doğrula.

4b-Tablo9 p(x) Cebirsel/Max-MinCebirsel olarak maksimum-minimum noktaları ve değerlerini bulma

Önerilen Cevap (Ücretsiz)
Maksimum: sin3x=-1 için 3x=3π/2+2πk, x=π/2+2πk/3, değer 1. Minimum: sin3x=1 için x=π/6+2πk/3, değer -3.
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

-1≤sin3x≤1 olduğundan p=-2sin3x-1; sin3x=-1 iken 2-1=1, sin3x=1 iken -2-1=-3 olur.

  1. -1 ≤ sin 3x ≤ 1 olduğundan p(x) = -2·sin 3x - 1 değerleri bu sınırlardan bulunur.
  2. -2 negatif olduğundan en büyük değer sin 3x = -1 iken: p = 2 - 1 = 1.
  3. sin 3x = -1 için 3x = 3π/2 + 2πk, yani x = π/2 + 2πk/3 (k∈Z).
  4. En küçük değer sin 3x = 1 iken: p = -2 - 1 = -3.
  5. sin 3x = 1 için 3x = π/2 + 2πk, yani x = π/6 + 2πk/3 (k∈Z).
Sık yapılan hatalar
  • sin3x=1 iken maksimum değer bulunduğunu sanmak — -2 ile çarpıldığı için sin3x=1 minimum (-3), sin3x=-1 maksimum (1) verir.
  • 3x=3π/2+2πk eşitliğinde yalnız 3π/2 terimini 3'e bölüp 2πk terimini bölmemek — eşitliğin sağındaki her terim 3'e bölünmelidir.

Kendini kontrol et: Bulduğun maksimum (1) ve minimum (-3) değerlerinin ortalamasının orta çizgi s=-1 değerini verdiğini kontrol et.

4b-Tablo9 p(x) Cebirsel/Artan-AzalanCebirsel olarak artan ve azalan olduğu aralıkları bulma

Birden Fazla Geçerli Cevap (Ücretsiz)
Artan: [π/6+2πk/3, π/2+2πk/3]; azalan: [-π/6+2πk/3, π/6+2πk/3] (k∈Z).
Çözüm Yolu

Çözüm Yolu

-2 katsayısı yönü ters çevirir; sin3x'in azaldığı aralıklarda p artar. sin3x, 3x∈[π/2,3π/2] aralığında azalır, yani x∈[π/6,π/2] için p artar.

  1. -2 katsayısı yönü ters çevirir: sin 3x azalırken p artar, sin 3x artarken p azalır.
  2. sin 3x, 3x ∈ [π/2 + 2πk, 3π/2 + 2πk] için azalır; 3'e bölünce x ∈ [π/6 + 2πk/3, π/2 + 2πk/3].
  3. Bu aralıklarda p artandır (k∈Z).
  4. sin 3x, 3x ∈ [-π/2 + 2πk, π/2 + 2πk] için artar; yani x ∈ [-π/6 + 2πk/3, π/6 + 2πk/3] aralıklarında p azalandır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Artan: (π/6+2πk/3, π/2+2πk/3); azalan: (π/2+2πk/3, 5π/6+2πk/3) (k∈Z). (Aralıkların açık parantezle veya ardışık pozitif başlangıç noktalarıyla ifade edilmesi durumunda.)

Sık yapılan hatalar
  • -2 katsayısının yön değiştirdiğini unutmak — negatif çarpan sin3x fonksiyonunun artan ve azalan olduğu aralıkları birbiriyle değiştirir.
  • 3x için yazılan aralık sınırlarını 3'e bölerken periyot ekini 2πk bırakmak — sınırların tamamı 3'e bölünerek +2πk/3 yazılmalıdır.

Kendini kontrol et: k=0 için artan aralığın uçlarında p(π/6)=-3 ve p(π/2)=1 olup değerin gerçekten arttığını doğrula.

5g(x)=k·sin(mx+r)+s için nitel özelliklerle ilgili genellemeler oluşturma

Örnek Cevap (Ücretsiz)

Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.

Periyot T=2π/|m|; maksimum |k|+s, minimum -|k|+s (k>0 ise sinüsün max noktalarında max); orta çizgi y=s; r yatay ötelemeyi (-r/m kadar) belirler; k<0 ise artan-azalan aralıklar yer değiştirir.
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar

Çözüm Yolu

Tablodaki örneklerden: m periyodu, k genliği ve yönü, r yatay kaymayı, s düşey kaymayı belirler. Değer kümesi [s-|k|, s+|k|] olur.

  1. Tablo 8 ve Tablo 9'daki örneklerden k, m, r ve s katsayılarının grafik üzerindeki etkileri tek tek incelenir.
  2. Her gerçek x için ifade tanımlı olduğundan tanım kümesi R, görüntü kümesi ise [s-|k|, s+|k|] aralığı olarak genellenir.
  3. Yatay sıkışma ve gerilmeyi yalnız m belirlediğinden periyodun T=2π/|m| olduğu ve yatay ötelemenin -r/m kadar gerçekleştiği belirlenir.
  4. Orta çizginin y=s olduğu, maksimum değerin s+|k| ve minimum değerin s-|k| olduğu ifade edilir.
  5. k>0 iken artan-azalan yönünün korunduğu, k<0 iken x eksenine göre yansıma nedeniyle artan ve azalan aralıkların yer değiştirdiği yazılır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Tanım kümesi R, görüntü kümesi [s-|k|,s+|k|], periyodu 2π/|m| olan ve periyodikliği nedeniyle R'de bire bir olmayan fonksiyondur. (Tablo 7'deki bire birlik ve örtenlik gibi diğer nitel özellikleri de içeren doğru genellemeler.)

Sık yapılan hatalar
  • Genlik ve periyotta mutlak değer kullanmamak — k veya m negatif olduğunda maksimum s+k değil s+|k|, periyot ise 2π/|m| olur.
  • Yatay öteleme miktarını doğrudan -r sanmak — mx+r=m(x+r/m) olduğundan yatay kayma miktarı m katsayısına da bağlıdır (-r/m).

Kendini kontrol et: Genellemelerini p(x)=-2sin3x-1 örneğinde (k=-2, m=3, r=0, s=-1) deneyerek tablodaki sonuçlarla uyuştuğunu kontrol et.

6Genellemeleri varsayımlarla karşılaştırıp g(x) özellikleri için önermeler oluşturma

Örnek Cevap (Ücretsiz)

Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.

Önerme: Her k,m,r,s için g(x)=k·sin(mx+r)+s fonksiyonunun periyodu 2π/|m|, değer kümesi [s-|k|, s+|k|]'dır; ∀x için g(x+2π/|m|)=g(x).
Çözüm Yolu ve ek çalışmalar

Çözüm Yolu

Cebirsel ifade: sin'in periyodu 2π olduğundan mx+r ifadesi 2π artınca g aynı değeri alır, bu da x'in 2π/|m| artmasına denk gelir. Sözel olarak da ifade edilebilir.

  1. 3. sorudaki başlangıç varsayımları ile 5. soruda ulaşılan genellemeler karşılaştırılarak doğrulanan özellikler belirlenir.
  2. k≠0 ve m≠0 koşulu altında g(x)=k·sin(mx+r)+s fonksiyonunun nitel özellikleri kesin yargı bildiren önermeye dönüştürülür.
  3. Periyot önermesi cebirsel olarak '∀x∈R için g(x+2π/|m|)=g(x) olup esas periyot T=2π/|m| dir' biçiminde yazılır.
  4. Görüntü kümesi '∀x∈R için s-|k| ≤ g(x) ≤ s+|k| olduğundan görüntü kümesi [s-|k|,s+|k|] dir' şeklinde ifade edilir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: k≠0 ve m≠0 iken g(x)=k·sin(mx+r)+s fonksiyonu R'de tanımlı, görüntü kümesi [s-|k|,s+|k|], maksimumu s+|k|, minimumu s-|k| ve periyodu 2π/|m| olan fonksiyondur. (Önermenin sözel olarak koşulları ve nitel özellikleri doğru biçimde ifade etmesi durumunda.)

Sık yapılan hatalar
  • k≠0 ve m≠0 ön koşulunu göz ardı etmek — m=0 olursa fonksiyon sabitlenir ve T=2π/|m| periyot ifadesi tanımsız olur.

Kendini kontrol et: Yazdığın önermenin ön koşulları (k≠0, m≠0) ve kesin doğruluk değeri taşıyan matematiksel bir yargı içerdiğini kontrol et.