Ana sayfa›Kitaplar›Matematik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 24
Matematik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 24 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
Tablo 1Nüfus artış hızı ile doğal gaz miktarı sorusunun amacı açık mı
Çözüm Yolu
Soru, nüfus artış hızı ile kullanılan doğal gaz miktarı arasındaki ilişkiyi incelemeyi net biçimde amaçlar.
- Sorunun neyi öğrenmek istediğine bakılır: 'Nüfus artış hızı ile kullanılan doğal gaz miktarı arasında ilişki var mıdır?'
- Soru iki belirli değişken arasındaki ilişkiyi araştırmayı hedefliyor; başka bir amaç karışmıyor.
- Ne aranacağı tek ve anlaşılır biçimde ifade edilmiş.
- Evrenin eksik olmasını amaç belirsizliğiyle karıştırmak — sorunun neyi araştırdığı nettir; eksik olan yer bilgisidir.
Kendini kontrol et: Soruyu okuduğunda hangi iki değişken arasındaki ilişkinin araştırıldığı doğrudan anlaşılıyor mu?
Tablo 2Sorunun araştırmaya değer olup olmadığı
Çözüm Yolu
Nüfus artışı enerji ihtiyacını etkileyebileceğinden enerji planlaması açısından önemlidir.
- Sorunun araştırmaya değer olması için sonucunun bir işe yaraması, önemli bir konuyu ele alması gerekir.
- Metinde doğal gaz abone sayısının çok arttığı belirtiliyor; nüfus arttıkça enerji ihtiyacı da artabilir.
- Bu ilişkiyi bilmek gelecekteki doğal gaz ihtiyacını planlamaya yardımcı olur.
- Yalnız kişisel meraka göre değerlendirmek — enerji ve nüfus planlaması toplumsal ve ekonomik açıdan araştırmaya değerdir.
Kendini kontrol et: Bu araştırmanın sonucu ülkenin enerji ve altyapı planlamasında fayda sağlar mı?
Tablo 3İlgilenilen grubun (evrenin) açık olup olmadığı
Çözüm Yolu
Araştırma sorusu evreni kendi içinde belirtmeli; bu soruda yer ve zaman ifadesi bulunmuyor.
- İncelenen soru: 'Nüfus artış hızı (%) ile kullanılan doğal gaz miktarı (m³) arasında bir ilişki var mıdır?'
- Evrenin açık olması için sorunun hangi yer (ülke, il) ve hangi zaman aralığını incelediğini belirtmesi gerekir.
- Soruda yer ve zaman ifadesi yok; Türkiye olduğu yalnızca metindeki bağlamdan tahmin edilebiliyor.
- Üstteki metinde Türkiye geçtiği için soruda da evrenin açık olduğunu sanmak — evren doğrudan araştırma sorusunda yazmalıdır.
Kendini kontrol et: Yalnızca soru cümlesini okuduğunda araştırmanın hangi ülke veya şehirde yapılacağı belli oluyor mu?
Tablo 4Değişkenlerin açık olup olmadığı
Çözüm Yolu
İki değişken de soruda açıkça belirtilmiş ve ölçü birimleri bellidir.
- Soruda incelenen iki değişken aranır.
- Birinci değişken nüfus artış hızıdır ve birimi yüzde (%) olarak verilmiştir.
- İkinci değişken kullanılan doğal gaz miktarıdır ve birimi metreküp (m³) olarak verilmiştir.
- Metindeki abone sayısını veya aile büyüklüğünü sorunun değişkeni sanmak — yalnızca soru cümlesindeki iki değişkene bakılmalıdır.
Kendini kontrol et: Soru cümlesinde aralarındaki ilişki incelenen iki özellik birimleriyle birlikte yazılı mı?
Tablo 5Sorunun veri toplanarak cevaplanıp cevaplanamayacağı
Çözüm Yolu
İki nicel değişkenli verilerle cevaplanabilir; veriler resmi kurumların istatistiklerinden elde edilebilir.
- Sorunun veri toplanarak cevaplanabilmesi için değişkenlere ait verilerin elde edilebilmesi gerekir.
- Nüfus artış hızı ve doğal gaz kullanım miktarı resmî kurumların istatistiklerinden elde edilebilir.
- Bu sayısal veriler birlikte incelenerek aralarında ilişki olup olmadığına bakılabilir.
- Öğrencinin tek tek evleri gezmesi gerektiğini düşünüp 'hayır' demek — resmî kurumların ikincil verileriyle de soru cevaplanabilir.
Kendini kontrol et: Resmî istatistik kurumlarının yayımladığı kayıtlardan bu iki değişkene ait verilere ulaşılabilir mi?
Tablo 6Sorunun değişebilirliği yansıtıp yansıtmadığı
Çözüm Yolu
Nüfus artış hızı ve doğal gaz miktarı yıllara göre değişir.
- Değişebilirlik, incelenen değerlerin her zaman aynı olmayıp farklılık göstermesidir.
- Nüfus artış hızı yıldan yıla farklı değerler alır.
- Kullanılan doğal gaz miktarı da yıllara ve mevsimlere göre değişir.
- Metinde yalnızca 2022 verisi geçtiği için değerlerin sabit olduğunu sanmak — nüfus artışı ve tüketim yıllara göre değişir.
Kendini kontrol et: Farklı yıllar veya şehirler incelendiğinde nüfus artış hızı ve doğal gaz tüketimi farklı değerler alır mı?
Tablo 7Odaklanılan grubun araştırmaya imkân verip vermediği
Çözüm Yolu
Türkiye'deki nüfus artış hızı ve doğal gaz tüketimi verilerine ulaşılabildiği için araştırma yapılabilir.
- Odaklanılan grubun araştırmaya imkân vermesi için o gruba ait verilere ulaşılabilmesi gerekir.
- Metin bağlamında Türkiye ele alınıyor; Türkiye'nin nüfus artış hızı ve doğal gaz tüketimi resmî istatistiklerde yer alır.
- Bu veriler erişilebilir olduğundan iki değişken birlikte incelenebilir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Soruda odaklanılan grup açıkça yazılmadığından önce evren (ör. Türkiye) netleştirilmelidir; netleştirildiğinde ikincil verilerle araştırmaya imkân verir. (Sorudaki evren eksikliğine dikkat çekerek koşullu değerlendirme yapıldığında geçerlidir.)
- Ülke çapındaki veriye ulaşılamayacağını sanmak — dijital ortamdaki açık resmî istatistikler Türkiye verilerine erişim imkânı sağlar.
Kendini kontrol et: Metinde odaklanılan ülkeye ait nüfus ve doğal gaz verilerine açık kaynaklardan ulaşmak mümkün mü?
Tablo 8Sorunun nicel veri toplamayı gerektirip gerektirmediği
Çözüm Yolu
Her iki değişken de ölçülebilir sayısal değerlerdir, dolayısıyla nicel veri gerekir.
- Nicel veri, sayıyla ölçülen veridir; sorudaki değişkenlerin ölçülme biçimine bakılır.
- Nüfus artış hızı yüzde (%), doğal gaz miktarı metreküp (m³) ile sayısal olarak ölçülür.
- İlişkiyi incelemek için bu iki sayısal değerin birlikte toplanması gerekir.
- Yüzde (%) ile verilen oranı nitel veri sanmak — oranlar sayısal hesaplama sonucu elde edilen nicel verilerdir.
Kendini kontrol et: Sorudaki her iki değişken de ölçüm veya hesaplama sonucu sayı ve birimle ifade ediliyor mu?