Ana sayfa›Kitaplar›Matematik 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 343
Matematik 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 343 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
8b-1Tablo 6, 1. adım: f ve g tanımlanır
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
f, tanım kümesi simetrik bir çift fonksiyon olsun: f(-x)=f(x); g herhangi bir fonksiyon olsun.Çözüm Yolu
Önermenin varsayımı tanıma uygun yazılır; f'nin değer kümesi g'nin tanım kümesinde olmalıdır.
- Önermenin hipotezine göre f fonksiyonunun tanım kümesi simetrik seçilir ve çift fonksiyon koşulu f(-x)=f(x) olarak belirtilir.
- Bileşke işleminin tanımlı olması için f'nin görüntü kümesini kapsayan tanım kümesine sahip herhangi bir g fonksiyonu tanımlanır.
- Böylece g∘f bileşkesinin her x ve -x girdisi için anlamlı olması güvence altına alınır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: f: A → B (A simetrik, ∀x∈A için f(-x)=f(x)) ve g: B → C herhangi bir fonksiyon olsun. (Bileşkenin tanımlı olacağı küme gösterimiyle yazıldığında geçerlidir.)
- g fonksiyonunu da çift seçmek — önermede yalnız f'nin çift olduğu verilmiştir; g için ek kısıtlama koymak ispatın genelliğini bozar.
- Tanım kümesinin simetrikliğini göz ardı etmek — f(-x)=f(x) eşitliğinin yazılabilmesi için her x ile birlikte -x de tanım kümesinde olmalıdır.
Kendini kontrol et: Tanımladığın f ve g fonksiyonları için hem f(-x) hem de g(f(x)) ifadeleri tanımlı oluyor mu?
8b-2Tablo 6, 2. adım: önerme mantık bağlaçlarıyla yazılır
Çözüm Yolu
Önerme, f çift ise g∘f çifttir demektir. Evrensel niceleyici ∀ ve gerektirme ⇒ bağlacıyla yazılır; f ve g'nin ℝ'de tanımlı olduğu varsayılır.
- Önermedeki 'ise' bağlacı koşullu önerme sembolü (⇒) ile, 'her x için' ifadesi evrensel niceleyici (∀) ile gösterilir.
- Hipotez kısmına f'nin çift olma koşulu olan f(-x)=f(x) eşitliği yazılır.
- Hüküm kısmına g∘f'nin çift olma koşulu olan (g∘f)(-x)=(g∘f)(x) eşitliği yazılarak ∀x: f(-x)=f(x) ⇒ (g∘f)(-x)=(g∘f)(x) elde edilir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: (∀x∈A, f(-x)=f(x)) ⇒ (∀x∈A, (g∘f)(-x)=(g∘f)(x)) (Tanım kümesi A belirtilip niceleyici hipotez ve hükme ayrı ayrı uygulandığında geçerlidir.)
- Çift yönlü gerektirme (⇔) kullanmak — önerme tek yönlü 'ise' (⇒) içerir; g∘f çift iken f çift olmak zorunda değildir.
- Çift fonksiyon koşulunu f(-x)=-f(x) yazmak — eksi işareti tek fonksiyon tanımına aittir, çift fonksiyonda f(-x)=f(x) olur.
Kendini kontrol et: Yazdığın sembolik ifadede hipotez f'nin çiftliğini, hüküm ise g∘f'nin çiftliğini eksiksiz gösteriyor mu?
8b-3Tablo 6, 3. adım: g∘f gösteriminden yararlanma
Çözüm Yolu
Bileşke fonksiyonun tanımı kullanılır.
- Bileşke fonksiyon tanımına göre her u girdisi için (g∘f)(u)=g(f(u)) kuralı hatırlanır.
- Bu kural u=-x için uygulanarak (g∘f)(-x)=g(f(-x)) eşitliği yazılır.
- Aynı kural u=x için uygulanarak (g∘f)(x)=g(f(x)) eşitliği elde edilir.
- (g∘f)(x) ifadesini f(g(x)) olarak açmak — g∘f yazılımında önce sağdaki iç fonksiyon f, sonra dış fonksiyon g uygulanır.
- Eksi işaretini dışarı alıp g(f(-x))=-g(f(x)) yazmak — g hakkında tek/çift bilgisi olmadığından eksi işareti dışarı çıkarılamaz.
Kendini kontrol et: Açılımlarda önce içteki f fonksiyonunun, ardından dıştaki g fonksiyonunun uygulandığını kontrol ettin mi?
8b-4Tablo 6, 4. adım: f'nin çift olduğunu gösteren eşitliğin iki tarafını g ile bileştirme
Çözüm Yolu
Eşit girdilere g uygulanınca çıktılar da eşit olur.
- f çift fonksiyon olduğundan tanım kümesindeki her x için f(-x)=f(x) eşitliği geçerlidir.
- Bir fonksiyonda eşit girdilerin görüntüleri de eşit olacağından eşitliğin her iki tarafına soldan g fonksiyonu uygulanır.
- Böylece f(-x)=f(x) ⇒ g(f(-x))=g(f(x)) sonucu elde edilir.
- g fonksiyonunu sağdan uygulayıp f(g(-x))=f(g(x)) yazmak — g∘f bileşkesine ulaşmak için g dış fonksiyon olarak soldan uygulanmalıdır.
Kendini kontrol et: Eşitliğin iki tarafındaki f(-x) ve f(x) değerlerini g fonksiyonuna girdi olarak doğru yerleştirdin mi?
8b-5Tablo 6, 5. adım: eşitlikte bileşke işlemlerini 3. adımla gösterme
Çözüm Yolu
3. adımdaki gösterim yerine yazılarak ispat tamamlanır.
- 4. adımda elde edilen g(f(-x))=g(f(x)) eşitliği alınır.
- 3. adımdaki bileşke gösterimleri kullanılarak g(f(-x)) yerine (g∘f)(-x) ve g(f(x)) yerine (g∘f)(x) yazılır.
- Her x için (g∘f)(-x)=(g∘f)(x) sağlandığından g∘f fonksiyonunun çift olduğu ispatlanmış olur.
- İspatı g(f(-x))=g(f(x)) satırında bırakmak — sonucu bileşke gösterimiyle (g∘f)(-x)=(g∘f)(x) biçiminde yazmadan hüküm tam gösterilmiş olmaz.
Kendini kontrol et: Son satırdaki eşitlik, 2. adımda kanıtlamak istediğin hüküm kısmıyla bire bir örtüşüyor mu?
8cb önermesini matematik yazılımında f, g, h ve sürgülerle grafiksel doğrulama
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
9Doğrulama ve ispat yöntemlerinin kullanışlılığını sınıf arkadaşlarıyla değerlendirme
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Cebirsel ispat her fonksiyon için geçerli ve kesin bir sonuç verir; ama daha uzundur. Yazılımla grafiksel doğrulama hızlı ve görsel olur, fakat yalnız denediğimiz değerler için fikir verir. Bu yüzden doğrulama bir ipucu, ispat ise kesin kanıttır.Çözüm Yolu
İki yöntem birbirini tamamlar: grafik doğrulama sezgi kazandırır, cebirsel ispat genel geçerliği garanti eder.