Matematik Dersi 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 65 Cevapları

Soru iki nicel değişkeni (ör. CO₂ yoğunluğu ve hava kalitesi indeksi) ilişkilendirmeli ve aralarındaki ilişkiyi sorgulamalıdır.

1. Metindeki hava bileşenleri ve hava kirliliği bağlamından ölçülebilir iki nicel değişken seçilir.
2. Hedef yer veya zaman belirtilerek (örneğin bir şehirde) evren çerçevesi kurulur.
3. İki nicel değişken arasındaki ilişkiyi sorgulayan açık bir istatistiksel araştırma sorusu yazılır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Ankara'da kış aylarında havadaki karbondioksit oranı ile solunum yolu hastalığı başvuru sayısı arasında ilişki var mıdır? (Metin bağlamına uygun iki nicel değişken arasındaki ilişkiyi sorguladığından geçerlidir.) · Bir sanayi şehrinde günlük ortalama su buharı (nem) oranı ile partikül madde yoğunluğu arasında ilişki var mıdır? (Hava bileşimi ve kirliliğiyle ilgili iki nicel değişken içerdiğinden geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığım soruda hava kalitesiyle ilgili iki nicel değişken ve aralarındaki ilişki açıkça yer alıyor mu?

Araç, araştırma sorusunun değişkenlerini (CO₂ oranı, hava kalitesi indeksi) ölçebilen sensör veya resmî ölçüm istasyonu verileridir.

1. Oluşturulan araştırma sorusundaki iki nicel değişkenin nasıl ölçüleceği belirlenir.
2. Havadaki gaz oranlarını ve hava kalitesi indeksini ölçebilecek sensör veya ölçüm istasyonları seçilir.
3. Ölçümleri düzenli not etmek için kullanılacak gözlem/kayıt formu da belirtilerek boşluğa yazılır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağı resmî ölçüm verileri. (İkincil veri kaynağı olarak resmî ölçüm istasyonu kayıtları kullanıldığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Seçtiğim veri toplama aracı araştırma sorumdaki her iki nicel değişkeni de doğru ölçebiliyor mu?

Evren araştırmanın kapsadığı tüm birimlerdir, örneklem ise evreni temsil eden seçilmiş alt kümedir.

1. Araştırma sorusunun kapsadığı tüm ölçüm noktaları veya zaman dilimi 'evren' olarak tanımlanır.
2. Tüm evreni ölçmek yerine onu temsil edecek seçilmiş istasyonlar veya günler 'örneklem' olarak belirlenir.
3. Evren ve örneklem ayrımı açıkça yazılarak ilgili boşluk doldurulur.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Evren: ildeki yıl boyu günlük hava ölçümleri; örneklem: her mevsimden rastgele seçilen 15 günün ölçümleri. (Araştırma sorusuna uygun evren ve temsil edici örneklem tanımlandığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Belirlediğim örneklem, tanımladığım evrenin gerçekten bir alt kümesi mi ve evreni temsil ediyor mu?

Her birimin seçilme şansı eşit olmalı; böylece örneklem yansız ve temsil edici olur.

1. Örneklem seçilirken yanlılığı önlemek için her birime eşit seçilme şansı verilmesi gerektiği hatırlanır.
2. Ölçüm istasyonlarının veya ölçüm günlerinin kura çekimi ya da rastgele sayı üreteciyle seçileceği planlanır.
3. Seçim yönteminin yansızlığı nasıl sağladığı kısaca ifade edilerek yazılır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Şehirdeki tüm istasyonlara numara verilerek bilgisayar programıyla rastgele 10 istasyon seçilir. (Basit rastgele örnekleme sağlayan geçerli bir yöntem açıklandığında kabul edilir.)

Kendini kontrol et: Kullandığım seçim yönteminde evrendeki her birimin örnekleme girme şansı eşit mi?

Araştırma sorusundaki iki nicel değişken açıkça yazılır ve türleri belirtilir.

1. Oluşturulan araştırma sorusundaki iki özellik tekrar incelenir.
2. Etkileyen değişken (ör. CO₂ oranı) ve etkilenen değişken (ör. hava kalitesi indeksi) adlandırılır.
3. Her iki değişkenin de sayısal (nicel) olduğu belirtilerek boşluğa yazılır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: 1. değişken: günlük ortalama nem oranı (nicel); 2. değişken: PM₁₀ partikül madde yoğunluğu (nicel). (Öğrencinin a şıkkında kurduğu araştırma sorusundaki iki nicel değişkenle uyumluysa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Buraya yazdığım iki değişken, a şıkkında kurduğum araştırma sorusundaki değişkenlerle aynı mı?

Yer, zaman, yöntem ve sorumlular net yazılmalıdır.

1. Veri toplama sürecinin dört temel boyutu (yer, zaman, yöntem, sorumlular) ayrı ayrı ele alınır.
2. Seçilen istasyonlar (nerede), ölçüm süresi ve saati (ne zaman) ile ölçüm yöntemi (nasıl) netleştirilir.
3. Veriyi toplayacak kişiler (öğrenci grubu veya görevliler) eklenerek tam bir cümleyle yazılır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: İlçe istasyonlarında, kış boyunca haftada üç gün öğle saatinde, resmî izleme ağından proje ekibince indirilir. (Yer, zaman, yöntem ve toplayacak kişiler eksiksiz belirtildiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cevabım nerede, ne zaman, nasıl ve kimler tarafından sorularının dördüne de yanıt veriyor mu?

Düzenli kayıt, verilerin sonradan analiz edilmesini ve kontrol edilmesini sağlar.

1. Toplanan sayısal ölçümlerin kaybolmaması ve analize hazır olması için kayıt düzeni belirlenir.
2. Her ölçümün tarih, saat ve istasyon bilgisiyle eşleştirilmesi planlanır.
3. Verilerin düzenli bir çizelgeye veya elektronik tabloya işleneceği yazılır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Veriler istasyon kodu, tarih ve iki değişken sütunlarını içeren dijital veri tablosuna günlük olarak kaydedilir. (Düzenli ve analiz edilebilir bir kayıt yöntemi açıklandığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Kayıt yöntemim iki değişkenin aynı yer ve zamandaki değerlerini eşleştirmeye uygun mu?

Etik ilkeler gereği veriler gizli tutulur, taraflı davranılmaz ve sonuçlar çarpıtılmaz.

1. İstatistiksel araştırmada uyulması gereken bilimsel etik ve veri güvenliği ilkeleri düşünülür.
2. Varsa kişisel veya kurumsal gizli bilgilerin korunacağı belirtilir.
3. Ölçüm sonuçlarının beklentiye göre değiştirilmeden, yansız ve olduğu gibi kaydedileceği ifade edilir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Veri kaynakları şeffaf biçimde belirtilir, kişisel veri toplanmaz ve tüm ölçümler eksiksiz, yansız biçimde raporlanır. (Gizlilik, nesnellik ve dürüstlük ilkelerini kapsayan açıklamalar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cevabımda hem gizliliğin korunmasına hem de verilerin çarpıtılmadan nesnel kaydedilmesine yer verdim mi?