Ana sayfa›Kitaplar›Matematik 11. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 99
Matematik 11. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 99 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
10.eAB=BC olana dek C'yi oynatarak kareyi elde etme
Çözüm Yolu
Kare hem dikdörtgen hem eşkenar dörtgen olduğundan tüm özellikleri taşır.
- C köşesini AB = BC olana dek oynatıp kareyi elde ederiz.
- AC = BD ölçülür; köşegenler eşittir.
- AE = EC = BE = ED olduğundan köşegenler birbirini ortalar.
- E'deki açılar 90°, köşelerdeki açılar 45°+45°'dir: dik kesişir ve iç açıortaydır.
- Karede köşegen uzunluğunu kenar uzunluğuna eşit sanmak — köşegenler birbirine eşittir ancak kenarın √2 katı uzunluktadır.
Kendini kontrol et: Sayfa 98'deki örnek kare ekranında AC=BD, E açısı 90° ve köşe açılarının 45° olduğunu doğruladın mı?
3Tablo sonuçlarından köşegen örüntülerini genelleme, arkadaş görüşlerini paylaşma
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Örnek: Paralelkenar ailesinde köşegenler birbirini ortalar; köşegenleri dik olan paralelkenar eşkenar dörtgendir; eşit olan paralelkenar dikdörtgendir.Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Tablodaki örüntülerden yapılan genelleme örneğidir.
- Tablo 1'de ortak işarete sahip dörtgen gruplarını (yamuk ailesi, paralelkenar ailesi) sütun sütun karşılaştırırız.
- En az bir çift paralel kenarı olan tüm dörtgenlerde köşegenlerin oranlı bölündüğünü, karşılıklı kenarları paralel olanlarda ise birbirini ortaladığını belirleriz.
- Paralelkenara dik kesişme eklendiğinde eşkenar dörtgen, eşit köşegen eklendiğinde dikdörtgen, ikisi birden eklendiğinde kare oluştuğunu genelleyip arkadaşlarımızla tartışırız.
Kabul edilebilir başka cevaplar: En az bir çift paralel kenarı bulunan tüm dörtgenlerde köşegenler birbirini oranlı böler; kare tablodaki beş özelliğin tamamını taşır. (Tablo 1'deki işaret örüntülerine dayanan matematiksel olarak doğru her genelleme geçerlidir.)
- Tek bir özel çizimdeki tesadüfi ölçümü tüm dörtgen türüne genellemek — genelleme yalnız şekil sürüklendiğinde korunan özellikler üzerinden yapılmalıdır.
Kendini kontrol et: Yazdığın genellemenin Tablo 1'deki tüm özel dörtgen satırlarıyla çelişmediğini kontrol ettin mi?
4Varsayımları genellemelerle karşılaştırıp köşegen ilişkilerine önerme yazma
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Örnek önerme: Köşegenleri birbirini ortalayan dörtgen paralelkenardır.Çözüm Yolu ve ek çalışmalar
Kişisel varsayımlarla karşılaştırmaya bağlı açık uçlu; örnek önerme verildi.
- 1. soruda yazdığımız başlangıç varsayımlarını Tablo 1'den çıkardığımız genellemelerle karşılaştırıp hatalı veya eksik varsayımları ayıklarız.
- Doğrulanan her köşegen ilişkisini koşul ve hükmü açık, kesin yargı bildiren 'ise' biçiminde bir matematiksel önermeye dönüştürürüz.
- Örneğin 'Bir dörtgenin köşegenleri birbirini ortalıyorsa bu dörtgen paralelkenardır.' gibi doğru önermeler yazarız.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Köşegenleri hem eşit uzunlukta olan hem de birbirini dik ortalayan dörtgen karedir. (Dörtgenlerin köşegen özelliklerini doğru ifade eden her matematiksel önerme geçerlidir.) · Bir paralelkenarın köşegenleri dik kesişiyorsa bu paralelkenar eşkenar dörtgendir. (Tablo verileriyle tutarlı ve doğru hüküm bildiren önermeler geçerlidir.)
- Önermenin tersini her zaman doğru sanmak — örneğin 'Köşegenleri dik kesişen her dörtgen eşkenar dörtgendir' önermesi yanlıştır, ortalama koşulu da gerekir.
Kendini kontrol et: Yazdığın önermenin karşıt örneği bulunup bulunmadığını farklı dörtgen türleri üzerinde sınadın mı?
5Kare panoda BCE açısı 15°, CE=60 cm iken karenin çevresi
Çözüm Yolu
DBC=45°, BCE=15° olduğundan BEC=120°. Sinüs teoremiyle BC=60·sin120°/sin45°=30√6; çevre 4·30√6.
- Verilenler: ABCD kare, E noktası BD köşegeni üzerinde, m(BCE)=15°, |CE|=60 cm. İstenen: karenin çevresi.
- Karede köşegen açıyı ikiye böler: m(CBD)=45°. BCE üçgeninde m(BEC)=180°−45°−15°=120° bulunur.
- Sinüs teoremi: |BC|/sin120° = |CE|/sin45° olduğundan |BC| = 60·(√3/2)/(√2/2) = 60√3/√2 = 30√6 cm.
- Çevre = 4·|BC| = 4·30√6 = 120√6 cm ≈ 294 cm olur.
- BEC açısını 90° sanıp dik üçgen kurmak — karede köşegenler dik kesişir ancak E noktası köşegenlerin kesişim noktası değildir.
- Karenin bir kenarını 30√6 cm bulduktan sonra 4 ile çarpmayı unutup cevabı 30√6 bırakmak — soruda çevre uzunluğu istenmektedir.
Kendini kontrol et: AC köşegenini çizip kesişim noktası O için 30°-60°-90° dik üçgeninden |OC|=30√3 ve |BC|=30√6 çıktığını doğruladın mı?
Tablo 1 - DörtgenGenel dörtgen satırının işaretlenmesi
Çözüm Yolu
Genel bir dörtgende köşegenlerle ilgili bu özelliklerin hiçbiri her zaman doğru değildir.
- Tablo 1'in Dörtgen satırı, köşeleri keyfi seçilen genel dörtgen içindir.
- Genel dörtgende köşegenler eşit olmak, oranlı bölünmek, ortalamak, dik kesişmek veya açıortay olmak zorunda değildir.
- Diğer tüm satırlarda işaretli olduğu için genel dörtgende de 'oranlı böler' sütununu işaretlemek — oranlı bölünme için en az iki kenar paralel olmalıdır.
Kendini kontrol et: Rastgele çizilen bir dörtgende AE/EC ve BE/ED oranlarının birbirinden farklı çıkabildiğini kontrol ettin mi?
Tablo 1 - YamukYamuk satırı
Çözüm Yolu
Yamukta köşegenler paralel kenarların oranında bölünür.
- Tablo 1'in Yamuk satırına bakarız; 'oranlı böler' sütunu örnek olarak işaretlenmiştir.
- Paralel kenarlar sayesinde köşegenler kesişim noktasında aynı oranda bölünür.
- Genel yamukta eşitlik, ortalama, diklik ve açıortaylık her zaman sağlanmaz.
- İkizkenar yamuk özelliğini genel yamuğa genelleştirip 'köşegen uzunlukları eşittir' sütununu işaretlemek — yan kenarlar eşit değilse köşegenler farklıdır.
Kendini kontrol et: Alt ve üst taban uzunlukları farklı bir yamukta köşegenlerin birbirini ortalamadığını göz önünde bulundurdun mu?
Tablo 1 - İkizkenar yamukİkizkenar yamuk satırı
Çözüm Yolu
İkizkenar yamukta köşegen uzunlukları eşittir.
- Tablo 1'in İkizkenar yamuk satırına deney gözlemlerini aktarırız.
- AC = BD ölçüldüğünden 'köşegen uzunlukları eşittir' işaretlenir.
- Örnekteki 'oranlı böler' işareti korunur.
- Köşegenler ortalamaz, dik değil, açıortay değil; diğer sütunlar boş kalır.
- Köşegen uzunlukları eşit olduğu için 'birbirini ortalar' sütununu da işaretlemek — tabanlar farklı olduğundan E noktası köşegenlerin orta noktası değildir.
Kendini kontrol et: İkizkenar yamuk satırında yalnızca ilk iki sütunun işaretli olduğunu kontrol ettin mi?
Tablo 1 - Dik yamukDik yamuk satırı
Çözüm Yolu
Dik yamukta başka köşegen özelliği genel olarak yoktur.
- Tablo 1'in Dik yamuk satırına dik yamuk deneyindeki gözlemleri aktarırız.
- Örnekte verilen 'oranlı böler' işareti korunur; AE/EC = BE/ED'dir.
- Köşegenler eşit değil, birbirini ortalamaz, dik kesişmez, açıortay değildir.
- Adındaki 'dik' sözcüğünden etkilenip 'köşegenler dik kesişir' sütununu işaretlemek — dik açı yan kenar ile tabanlar arasındadır.
Kendini kontrol et: Dik yamuk satırında örnekteki 'oranlı böler' dışında başka hiçbir sütunun işaretlenmediğini doğruladın mı?
Tablo 1 - ParalelkenarParalelkenar satırı
Çözüm Yolu
Paralelkenarın köşegenleri birbirini ortalar.
- Tablo 1'in Paralelkenar satırına paralelkenar deneyindeki gözlemleri aktarırız.
- AE = EC ve BE = ED olduğundan 'birbirini ortalar' işaretlenir; bu 1:1 oranlı bölmedir.
- Köşegenler genelde eşit, dik veya açıortay olmadığından bu sütunlar boş kalır.
- Paralelkenarda köşegenlerin köşe açılarını ikiye böldüğünü düşünerek 'iç açıortaydır' sütununu işaretlemek — bu özellik komşu kenarlar eşitse sağlanır.
Kendini kontrol et: Paralelkenar satırında yalnız 2. ve 3. sütunların işaretli olduğunu kontrol ettin mi?
Tablo 1 - Eşkenar dörtgenEşkenar dörtgen satırı
Çözüm Yolu
Eşkenar dörtgenin köşegenleri dik, açıortay ve birbirini ortalayandır.
- Tablo 1'in Eşkenar dörtgen satırına deney gözlemlerini aktarırız.
- Köşegenler birbirini ortalar; bu yüzden oranlı da böler.
- E'de 90° açı oluşur ve köşe açıları ikiye bölünür: dik kesişir, iç açıortaydır.
- Köşegen uzunlukları genelde farklı olduğundan 'eşittir' boş kalır.
- Eşkenar dörtgeni kareyle karıştırıp ilk sütundaki 'köşegen uzunlukları eşittir' kutusunu da işaretlemek — dar ve geniş köşelerdeki köşegenler farklı uzunluktadır.
Kendini kontrol et: Eşkenar dörtgen satırında ilk sütun boş kalırken son dört sütunun işaretlendiğini doğruladın mı?
Tablo 1 - DikdörtgenDikdörtgen satırı
Çözüm Yolu
Dikdörtgenin köşegenleri eşit uzunlukta ve birbirini ortalar.
- Tablo 1'in Dikdörtgen satırına dikdörtgen deneyindeki gözlemleri aktarırız.
- AC = BD olduğundan 'köşegen uzunlukları eşittir' işaretlenir.
- AE = EC, BE = ED olduğundan 'birbirini ortalar' ve 'oranlı böler' işaretlenir.
- Diklik ve açıortaylık genelde yoktur; bu sütunlar boş kalır.
- Dikdörtgende köşegenlerin dik kesiştiğini veya açıortay olduğunu düşünerek son iki sütunu işaretlemek — kenarlar farklıysa bu iki özellik sağlanmaz.
Kendini kontrol et: Dikdörtgen satırında ilk üç sütunun işaretli, son iki sütunun boş olduğunu kontrol ettin mi?
Tablo 1 - KareKare satırı
Çözüm Yolu
Karede köşegenler eşit, oranlı bölünür, ortalar, dik kesişir ve iç açıortaydır.
- Tablo 1'in Kare satırına, kare deneyindeki gözlemleri aktarırız.
- Kare bir dikdörtgendir: köşegenler eşittir ve birbirini ortalar (dolayısıyla oranlı böler).
- Kare bir eşkenar dörtgendir: köşegenler dik kesişir ve iç açıortaydır.
- Köşegenler birbirini ortaladığı için 'oranlı böler' sütununu boş bırakmak — ortalama, 1:1 oranında özel bir oranlı bölmedir.
Kendini kontrol et: Kare satırının hem dikdörtgenin hem de eşkenar dörtgenin tüm işaretlerini birleştirdiğini kontrol ettin mi?