Tarih 11.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 36 Cevapları

Kaynaklar 1768-1774 savaşını sona erdiren bu antlaşmadan söz ediyor.

1. Etkinlik yönergesinin "Küçük Kaynarca Antlaşması ile ilgili" bilgi kartı istediğini fark edelim.
2. Olayın adı satırına antlaşmanın tam adını, "Küçük Kaynarca Antlaşması" olarak yazalım.

Kendini kontrol et: Yazdığım ad, Kaynak Y ve Z'de 21 Temmuz 1774'te imzalandığı söylenen antlaşmanın adıyla aynı mı?

Kaynak Y antlaşmanın 21 Temmuz 1774'te Küçük Kaynarca'da imzalandığını belirtir.

1. Kaynak Y'nin son cümlesinde barış antlaşmasının imza tarihini bulalım: 21 Temmuz 1774.
2. Kaynak Z'deki "21 Temmuz'a ertelenmesinde ısrar ettiler" ifadesiyle tarihi doğrulayıp karta gün, ay ve yıl olarak yazalım.

Kendini kontrol et: Yazdığım tarih, Prut Antlaşması'nın yıl dönümü olan 21 Temmuz ile örtüşüyor mu?

Kaynak Y'ye göre I. Abdülhamid 1774'te tahta çıkmış, Serdar Muhsinzade Mehmed Paşa Rus savaşını yürütmüştür.

1. Kaynak Y'de I. Abdülhamid'in 1774'te tahta çıktığını ve savaşı III. Mustafa'dan devraldığını bulalım.
2. Antlaşma 21 Temmuz 1774'te imzalandığı için o sırada padişahın I. Abdülhamid olduğunu belirleyelim.
3. Kaynak Y'de köşeli parantezle "sadrazam" diye açıklanan Serdar Muhsinzade Mehmed Paşa'yı sadrazam olarak yazalım.

Kendini kontrol et: Yazdığım padişah 1774 yazında tahtta mıydı, sadrazamın adı Kaynak Y'de geçiyor mu?

Kaynaklara göre Osmanlı ordusu ve donanması yenilmiş, Varna yakınlarında bozguna uğranmış, devlet mali sıkıntı ve karışıklıklarla uğraştığı için ağır şartları kabul etmek zorunda kalmıştır.

1. Kaynak V'den Osmanlı ordusunun Kartal Sahrası'nda sayıca üstünken ağır yenildiğini not edelim.
2. Kaynak Y'den Kozluca'daki son yenilgiyi, mali sıkıntıları ve eyaletlerdeki karışıklıkları bulalım.
3. Bu askerî ve ekonomik zayıflığın Osmanlı'yı ağır şartları kabul etmeye zorladığını neden-sonuç bağıyla yazalım.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kozluca yenilgisi ve sadrazamın Şumnu'ya çekilmesiyle savaşı sürdürecek gücün kalmaması. (Kaynak Y'deki askerî çöküşü temel neden olarak açıkladığı için geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığım her neden antlaşmadan önce yaşanmış mı ve Osmanlı'yı barışa zorlamış mı?

Kırım Osmanlı'dan siyasi olarak ayrılmış, Rusya'nın Kırım'ı ilhakının yolu açılmıştır. Bu, kişisel tercihe bağlı bir seçimdir; başka gelişme de seçilebilir.

1. Kaynak AA, AB ve AC'de antlaşmanın maddelerini ve etkilerini listeleyelim.
2. En çarpıcı bulduğumuz gelişmeyi seçelim; örneğin Kırım'ın siyasi olarak Osmanlı'dan ayrılması.
3. Seçimimizi gerekçelendirelim: Kırım'la yalnız halifelik üzerinden dinî bağ kalması, Rusya'nın 1783 ilhakının yolunu açmıştır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Ortodoks tebaanın koruyuculuğunun Ruslara verilmesi. (Rusya'nın bu maddeyle Osmanlı iç işlerine karışma hakkı bulduğu gerekçesiyle yazılırsa geçerlidir.) · Halifelik unvanının ilk kez siyasi araç olarak öne çıkarılması. (Kaynak AC'ye dayanarak Rus yönetimindeki Müslümanlar üzerinde etki kurma amacı açıklanırsa geçerlidir.) · Rus ticaret gemilerinin Boğazlardan serbestçe geçebilmesi. (Rusya'nın Karadeniz ve Boğazlarda güç kazanmasıyla ilişkilendirilirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Seçtiğim gelişme kaynaklarda geçiyor mu ve neden dikkat çekici olduğunu bir cümleyle açıklayabiliyor muyum?

Aksu nehri sınırı ortaya çıktı, Kırım sonradan ilhak edildi, Rusya iç işlere müdahale gerekçesi buldu, Bukovina Avusturya'ya verildi, halifelik yetkisi Müslümanlar üzerinde korundu.

1. Kaynak AA'dan Aksu (Buğ) nehrinin yeni sınır olduğunu ve Kırım'ın siyasi olarak bağımsızlaştığını yazalım.
2. Yine Kaynak AA'dan Ortodoksların koruyuculuğunun Ruslara verildiğini ve Rus ticaret gemilerinin Boğazlardan serbest geçişini ekleyelim.
3. Kaynak AB ve Harita 1.5'ten Kırım'ın 1783'te Rusya tarafından ilhak edildiğini belirtelim.
4. Bu sonuçların Osmanlı'nın Karadeniz'deki etkisini azalttığını tek cümleyle özetleyelim.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Osmanlı padişahının halife sıfatıyla Kırım Müslümanları üzerinde dinî liderliğini koruması. (Kaynak AC'ye dayanılarak sonuçlardan biri olarak yazılırsa geçerlidir.) · Avusturya'nın Bukovina'yı alması ve Osmanlı'nın buna seyirci kalması. (Kaynak AA'ya göre antlaşmanın yarattığı zayıflığın dolaylı sonucu olarak açıklanırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığım her sonuç Kaynak AA, AB, AC veya Harita 1.5'te bir kanıtla destekleniyor mu?