Ana sayfa›Kitaplar›Türk Dili Ve Edebiyatı 9.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 134
Türk Dili Ve Edebiyatı 9.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 134 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
2Sayfa 134, Metnimizi Anlayalım 2. soru: Dinlediğiniz şiirin içeriği duygulara mı yoksa düşüncelere mi seslenmektedir? Düşüncelerinizi gerekçeleriyle yazınız.
Çözüm Yolu
Lirik şiirlerde temel hedef okurun/dinleyicinin mantığına bilgi sunmak değil, gönül dünyasında estetik bir duygu dalgalanması yaratmaktır.
- Şiirde bilgi, kanıt ya da öğüt veren dizeler olup olmadığına bakın.
- Duyguyu yansıtan sözcükleri bulun: dert, gam, yara, ayrılık, özlem.
- Baskın olanın duygu olduğunu belirleyip şiirin lirik olduğunu not edin.
- Cevabınızı 'duygulara seslenir, çünkü...' yapısıyla dizelerden kanıt göstererek yazın.
- 'Aşka hudut çizilmiyor' gibi hüküm bildiren dizeleri düşünce sanmak — bunlar da duygunun coşkulu ifadesidir.
- Gerekçe yazmamak — soru görüşünüzü şiirden örneklerle desteklemenizi istiyor.
Kendini kontrol et: Gerekçe olarak gösterdiğiniz dizeler bir bilgi mi yoksa bir duygu mu aktarıyor?
3Sayfa 134, Metnimizi Anlayalım 3. soru: Şair, şiirini okurken ritim ve ahengi sağlayan unsurlardan hangileri dikkatinizi çekti? Yazınız.
Çözüm Yolu
Âşık tarzı halk şiiri (koşma) geleneğiyle yazılan şiirde ölçü, durak, uyak, redif ve nakarat niteliğindeki 'Mihriban' tekrarları güçlü bir iç musiki oluşturmaktadır.
- Bir dizenin hecelerini sayın: 'Sa-rı saç-la-rı-na de-li gön-lü-mü' 11 hecedir.
- Dizelerin nerede duraklandığını belirleyin; örneğin 'Sarı saçlarına / deli gönlümü' 6+5 duraklıdır.
- Dize sonlarındaki ses benzerliklerini bulun: düşüyor–şaşıyor–üşüyor, gülüne–külüne–tahammülüne.
- Her dörtlüğün sonunda tekrarlanan 'Mihriban' sözcüğünü ahenk unsuru olarak ekleyin.
- Şairin vurgu ve tonlamasının ritme katkısını da belirterek unsurları sıralayın.
- Kafiye ile redifi karıştırmak — 'düşüyor, şaşıyor' sözcüklerinde '-yor' eki redif, 'ş' sesi kafiyedir.
- Yalnız kafiyeyi yazmak — hece ölçüsü, durak ve 'Mihriban' tekrarı da ritmi sağlar.
Kendini kontrol et: Seçtiğiniz iki dizenin hecelerini saydığınızda ikisi de 11 hece çıkıyor mu?
4Sayfa 134, Metnimizi Anlayalım 4. soru: Karekodda bulunan 'Mihriban (Aşk)' adlı şiirin bestelenmiş şeklini dinleyiniz. Bu müzik parçasını dinlerken sizde oluşan çağrışımları yazınız.
Çözüm Yolu
Abdurrahim Karakoç'un 'Mihriban' şiirinin Musa Eroğlu tarafından bestelenen türkü yorumu, bağlama ezgisiyle birleşerek dinleyicide güçlü işitsel ve görsel Anadolu çağrışımları uyandırır.
- Doğrudan erişim için çözümlenen resmî karekod bağlantısı: https://www.eba.gov.tr/c?q=UEXe8b37a3f
5Sayfa 134, Metnimizi Anlayalım 5. soru: 'Mihriban (Aşk)' adlı şiir mi yoksa şiirin bestelenmiş şekli mi sizi daha çok etkiledi? Gerekçeleriyle söyleyiniz.
Çözüm Yolu
Fonetik (işitsel) sanatlar olan edebiyat (şiir) ve müziğin birleşimi, ritim ve ezgi uyumu sayesinde estetik etkiyi güçlendirir; öğrenci kendi estetik tercihini gerekçelendirir.
6aSayfa 134, Metnimizi Anlayalım 6. soru (a): 'Sarı saçlarına deli gönlümü, / Bağlamışlar, çözülmüyor Mihriban.' dizelerinde şair aşkın hangi özelliklerini vurgulamaktadır?
Çözüm Yolu
Halk ve divan şiirinde sevgilinin saçı (zülf), âşığın gönlünü bağlayan bir kemend/bağ imgesidir; şair bu geleneği 'Sarı saçlarına deli gönlümü / Bağlamışlar, çözülmüyor' diyerek yalın ve çarpıcı biçimde yenilemiştir.
- Dizedeki 'bağlamak' ve 'çözülmemek' eylemlerinin aşk için ne anlattığını düşünün.
- 'Deli gönül' ifadesinden aşkın aklı ve iradeyi aştığını çıkarın.
- 'Çözülmüyor' sözcüğünden aşktan kurtulmanın imkânsız olduğunu belirleyin.
- Bulduğunuz özellikleri (bağlayıcılık, tutku, kopmazlık) bir cümlede toplayarak söyleyin.
- Dizeyi gerçek anlamda yorumlamak — gönlün saça bağlanması mecazdır, aşkın bağlayıcılığını anlatır.
- Yalnız sevgilinin güzelliğinden söz etmek — soru sevgilinin görünüşünü değil, aşkın özelliklerini soruyor.
Kendini kontrol et: Söylediğiniz özellikler 'bağlamışlar' ve 'çözülmüyor' sözcüklerinden çıkarılabiliyor mu?
6bSayfa 134, Metnimizi Anlayalım 6. soru (b): Siz olsaydınız 'Sarı saçlarına deli gönlümü, / Bağlamışlar, çözülmüyor Mihriban.' dizelerini nasıl tamamlardınız? Yazınız.
Bu sorunun cevabı henüz yayımlanmadı. Neden?
7Sayfa 134, Metnimizi Anlayalım 7. soru: 'Yâr, deyince kalem elden düşüyor; / Gözlerim görmüyor, aklım şaşıyor. / Lâmbamda titreyen alev üşüyor... / Aşk, kâğıda yazılmıyor Mihriban.' dizelerinde şaire göre lambada titreyen alev niçin üşümektedir? Düşüncelerinizi gerekçeleriyle yazınız.
Çözüm Yolu
'Lâmbamda titreyen alev üşüyor' dizesi Türk şiirinin en güçlü imgelerinden biridir: Alevin rüzgârda veya gaz azaldığında 'titremesi', insana ait 'üşüyüp titreme' özelliğiyle (teşhis ve hüsnütalil) ve 'alev-üşümek' karşıtlığıyla (tezat) birleştirilerek şairin yalnız odasındaki hüzünlü atmosferi somutlaştırmıştır.
- Alevin gerçekte sıcak olduğunu, üşümenin ise canlılara özgü bir durum olduğunu fark edin.
- Bu çelişkinin (tezat) ve alevin kişileştirilmesinin (teşhis) bilinçli bir anlatım olduğunu belirleyin.
- Dörtlüğün önceki dizelerinden şairin sarsılmış, çaresiz ruh hâlini çıkarın.
- Alevin üşümesini şairin içindeki soğukluğun ve yalnızlığın çevresindeki nesneye yansıması olarak açıklayın.
- Görüşünüzü dizelerden kanıt göstererek gerekçeli biçimde yazın.
- Üşümeyi gerçek bir olayla (rüzgâr, soğuk oda) açıklamak — şair burada kendi duygusunu nesneye yansıtıyor.
- Gerekçe yazmamak — soru düşüncelerinizi dizelerden kanıtla desteklemenizi istiyor.
Kendini kontrol et: Açıklamanız, 'Yâr, deyince kalem elden düşüyor' diye başlayan dizelerdeki ruh hâliyle bağlantılı mı?