Türkçe 6. Sınıf Ders Kitabı (1. Kitap) — Sayfa 106 Cevapları

İki metin de Kurtuluş Savaşı'ndaki zaferi işler.

1. Benzerlikler sütununa ortak konu yazılır.
2. Düz yazı Kurtuluş Savaşı'ndaki Büyük Taarruz zaferini anlatır.
3. Şiir de aynı savaşın taarruz anını ve zafere giden emri işler.
4. Ortak yön: İki metin de milletin bağımsızlık mücadelesini ve zaferini konu alır.

Kendini kontrol et: Yazdığım benzerlik iki metin için de doğru mu, yoksa yalnız birinde mi geçiyor?

Kelimeler anlaşılırdır.

1. Özellik: Kelimeler anlaşılırdır.
2. Düz yazıdaki kelimeler günlük dile yakındır; birkaç terim metinde açıklanır.
3. Şiirdeki kelimeler de çoğunlukla bilinen, yalın kelimelerdir.
4. Bu yüzden iki metin de işaretlenir.

Kendini kontrol et: Bu satırdaki işaretlerim "Dili sadedir" satırıyla tutarlı mı?

Şiir dizelerden oluşur; örnek işaret verilmiştir.

1. Özellik: Dizelerden oluşmaktadır.
2. Büyük Taarruz alt alta yazılmış dizelerden oluşan bir şiirdir.
3. Düz yazı metin cümle ve paragraflardan oluşur.
4. Bu yüzden yalnız Büyük Taarruz işaretlenir; örnekte de böyle verilmiştir.

Kendini kontrol et: Bu satırla "Paragraflardan oluşmaktadır" satırında farklı metinleri mi işaretledim?

Şiir 26 Ağustos sabahını anlatır.

1. Özellik: Tek bir günü anlatır.
2. Şiir 26 Ağustos sabahı saat üçe doğru yaşanan anı anlatır.
3. Düz yazı 1071'den 1922'ye uzanan farklı dönemleri anlatır.
4. Bu yüzden yalnız Büyük Taarruz işaretlenir.

Kendini kontrol et: Metinde birden fazla yıl ya da dönem anlatılıyor mu?

Malazgirt ve Büyük Taarruz gibi dönüm noktalarını anlatır.

1. Özellik: Türk tarihinin dönüm noktalarını anlatır.
2. Düz yazı metin Malazgirt Zaferi ile Büyük Taarruz'u, yani iki dönüm noktasını anlatır.
3. Şiir yalnız taarruz sabahındaki bir anı işler.
4. Bu yüzden 1071-1922'ye Tek Millet İki Zafer işaretlenir.

Kendini kontrol et: İşaretlediğim metin birden fazla tarihî olayı anlatıyor mu?

Şiirde ahenk vardır.

1. Özellik: Ahenkli bir söyleyiş vardır.
2. Şiirde 'siperde/tepede', 'kararlıydılar/heyecanlıydılar' gibi ses uyumları ritim oluşturur.
3. Düz yazıda böyle bir ses düzeni yoktur.
4. Bu yüzden yalnız Büyük Taarruz işaretlenir.

Kendini kontrol et: Metni sesli okuduğumda dize sonlarında tekrarlanan sesler duyuluyor mu?

Bilgilendirici düz yazıdır.

1. Özellik: Açıklayıcı bir anlatım hâkimdir.
2. Tek Millet İki Zafer olayları tarih ve bilgilerle aktaran düz yazıdır.
3. Büyük Taarruz ise duygu ve ahenk taşıyan bir şiirdir.
4. Bu yüzden yalnız 1071-1922'ye Tek Millet İki Zafer işaretlenir.

Kendini kontrol et: Metnin asıl amacı okuru bilgilendirmek mi, yoksa duygu uyandırmak mı?

Düz yazı paragraflardan oluşur.

1. Özellik: Paragraflardan oluşmaktadır.
2. Tek Millet İki Zafer bölümler hâlinde, paragraflarla yazılmıştır.
3. Büyük Taarruz ise dizelerden oluşur.
4. Bu yüzden yalnız 1071-1922'ye Tek Millet İki Zafer işaretlenir.

Kendini kontrol et: Bu satırdaki işaretim "Dizelerden oluşmaktadır" satırındakinin tersi mi?

Açık uçlu etkinlik (7. Anlayalım verilerinden iki metni karşılaştıran konuşma yapma). Öğrenci kendi gözlem, deneyim ve düşüncelerinden yararlanarak bu örnek cevabı kendi cümleleriyle zenginleştirebilir.

Her iki metin de kahramanlık ve kararlılığı işler.

1. Benzerlikler sütununa ortak duygu yazılır.
2. Düz yazı zaferleri 'aynı inanç, aynı kararlılık' vurgusuyla anlatır.
3. Şiirde paşaların 'kararlıydılar' diye anlatılması aynı duyguyu yansıtır.
4. Ortak yön: İkisinde de vatan sevgisi ve kararlılık öne çıkar.

Kendini kontrol et: Seçtiğim duyguyu her iki metinden birer sözcük ya da cümleyle gösterebiliyor muyum?

Kelimeler günlük dilden seçilmiştir.

1. Benzerlikler sütununa dil özelliği yazılır.
2. Düz yazının cümleleri açık ve kısadır.
3. Şiirde de günlük dile yakın, kolay anlaşılan kelimeler kullanılmıştır.
4. Ortak yön: İkisinin de dili sade ve anlaşılırdır.

Kendini kontrol et: Bu satırda yazdığım, c tablosunda iki metne de işaretlediğim özellikle uyumlu mu?

Anlatım biçimi farklıdır.

1. Farklılıklar sütununa yazım biçimi farkı yazılır.
2. Tek Millet İki Zafer paragraflardan oluşan düz yazıdır.
3. Büyük Taarruz dizelerle yazılmış bir şiirdir.
4. Fark: Biri düz yazı, diğeri şiirdir.

Kendini kontrol et: Cümlemde iki metnin adı ve her birinin biçimi yer alıyor mu?

Biri bilgilendirici, diğeri şiirsel anlatımdır.

1. Farklılıklar sütununa anlatım farkı yazılır.
2. Tek Millet İki Zafer bilgileri sırayla aktararak açıklar.
3. Büyük Taarruz duyguları ses uyumu ve ritimle ahenkli biçimde verir.
4. Fark: Biri açıklayıcı, diğeri duygusal ve ahenkli anlatıma sahiptir.

Kendini kontrol et: Yazdığım fark, c tablosundaki "Açıklayıcı bir anlatım hâkimdir" satırıyla uyumlu mu?

Tablodaki örnek dönem farkını zaten veriyor. Bu satıra yeni bir fark yazılmalı: biri duyguyu betimleyerek, diğeri bilgi vererek anlatır.

1. Tablodaki örnek farkın dönem/olay sayısıyla ilgili olduğunu gör; aynı farkı tekrar yazma.
2. "Büyük Taarruz" bölümünde paşaların "sessiz, sakin, kararlı" hâllerinin duygu yüklü betimlendiğini belirle.
3. "1071-1922'ye Tek Millet İki Zafer" metninin olayları bilgi vererek, açıklayarak anlattığını belirle.
4. Bu iki anlatım farkını tek cümlede karşılaştırarak dördüncü satıra yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: "Büyük Taarruz" dizelerden oluşur; "1071-1922'ye Tek Millet İki Zafer" ise paragraflardan oluşur. (Biçim farkı daha önceki satırlarda yazılmamışsa geçerlidir.) · "Büyük Taarruz"da ahenkli bir söyleyiş vardır; diğer metin düz anlatımla yazılmıştır. (Bu fark tablonun başka bir satırında kullanılmamışsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın fark, iki metinden birinde olup diğerinde olmayan bir özellik mi?

Şiir ses ve ritim özellikleri taşır.

1. Farklılıklar sütununa ses özelliği farkı yazılır.
2. Şiirde dizeler ve '-dılar' gibi tekrarlanan sesler ritim ve ahenk oluşturur.
3. Düz yazıda bu tür ses tekrarları ve dize düzeni yoktur.
4. Fark: Şiirde ahenk ve redif vardır, düz yazıda yoktur.

Kendini kontrol et: Şiirden ses tekrarı olan iki dize sonu gösterebiliyor muyum?

İkisinin de dili sadedir.

1. Özellik: Dili sadedir.
2. Düz yazının cümleleri kısa ve açıktır.
3. Şiirin dizeleri de anlaşılır, süssüz bir dille yazılmıştır.
4. Bu yüzden iki metin de işaretlenir.

Kendini kontrol et: Her iki metni de sözlüğe bakmadan rahatça anlayabildim mi?