Ana sayfa›Kitaplar›Biyoloji Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 124
Biyoloji Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 124 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
aBir türün bulunduğu trofik basamağın tüm ekosistemlerde aynı olup olmadığı
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Bir tür farklı besin zincirlerinde farklı canlılarla beslenebilir; bu yüzden bulunduğu trofik basamak ekosisteme göre değişebilir.
- Sayfa 123'teki listelerde yer alan etçil veya hepçil türlerin farklı uzunluktaki besin zincirlerinde hangi basamağa yerleşebileceğini inceleyin.
- Örneğin 3. listedeki kartal; sincapla beslendiğinde 3. trofik basamakta, sincap yiyen tilkiyle beslendiğinde 4. trofik basamakta yer alır.
- Bir tür ekosistemde beslendiği canlıya göre farklı basamaklarda bulunabildiğinden cevabın 'Hayır, aynı olmak zorunda değildir' olduğunu açıklayın.
- Üreticilere bakarak tüm türler için 'Evet, aynıdır' demek — üreticiler hep 1. basamakta olsa da birçok tüketicinin basamağı avına göre değişir.
Kendini kontrol et: Hem bitkisel hem hayvansal beslenen bir canlının iki farklı zincirde kaçıncı trofik basamakta yer aldığını karşılaştırdın mı?
13Piramitteki organizmaların görevi
Bu sorunun cevabı henüz yayımlanmadı. Neden?
14Gruplar arası piramit benzerlik ve farklılıkları tablosu
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
15Örüntülerle biyolojik birikim kavramını tanımlama
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Vücuttan atılamayan toksik maddeler her basamakta birikir; en üstteki tüketicilerde en yüksek derişime ulaşır.
- Besin zincirinde üst basamaklara doğru çıkıldıkça canlıların çok sayıda alt basamak canlısıyla beslendiğini düşünün.
- Vücuttan atılamayan ve parçalanamayan zehirli maddelerin (ağır metaller, kalıcı kirleticiler) dokularda tutulduğunu dikkate alın.
- Bu zararlı maddelerin besin zincirinin alt basamaklarından üst basamaklarına doğru canlı dokularında giderek artan yoğunlukta birikmesini tanımlayın.
- Biyolojik birikimi biyokütle ile karıştırmak — biyokütle üst basamaklarda azalırken dokulardaki zehirli madde derişimi (biyolojik birikim) artar.
- Biyolojik birikimin üreticilerde en fazla olduğunu sanmak — zehirli madde en yüksek derişime besin zincirinin en üstündeki tüketicilerde ulaşır.
Kendini kontrol et: Tanımında zararlı maddelerin vücuttan atılamayıp trofik basamaklar boyunca yukarı çıkıldıkça arttığını belirttin mi?
16Karekodla verilen videoyu izleme
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz. Etkinliğin dijital içeriğini (ses, video, çalışma yaprağı) resmî EBA bağlantısından açabilirsiniz:
17Biyolojik birikim örnek olaylarını inceleyip soruları cevaplama
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
bKurulan besin zincirindeki tüketicilerin beslenme çeşitleri
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Zincirdeki birincil tüketici otçul, üst basamaklar etçil veya her ikisiyle beslenendir. Cevap kurulan zincire göre değişir.
- Sayfa 123'teki listelerden kurguladığınız besin zincirinde üretici ve ayrıştırıcı dışındaki tüketici canlıları belirleyin.
- Doğrudan üreticiyle beslenen 2. trofik basamak canlısını otçul (herbivor), diğer hayvanlarla beslenen üst basamak canlılarını etçil (karnivor) olarak sınıflandırın.
- Zincirinizde hem üretici hem tüketici yiyebilen tür (ör. fare) varsa hem otçul hem etçil (omnivor) grubunu da belirtin.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Otçul (herbivor) ve etçil (karnivor) tüketiciler. (Kurgulanan besin zincirinde omnivor tür bulunmayıp yalnızca otçul ve etçil tüketiciler yer aldığında geçerlidir.)
- Üretici veya ayrıştırıcıları tüketici çeşitlerine eklemek — soru yalnızca zincirdeki tüketicilerin beslenme çeşitlerini sormaktadır.
Kendini kontrol et: Yazdığın beslenme çeşitleri kurguladığın besin zincirindeki tüketici türlerin gerçek besin kaynaklarıyla uyuşuyor mu?
cHer basamaktaki enerji miktarının farklı olmasının nedeni
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Termodinamiğin ikinci yasasına göre her aktarımda enerjinin bir kısmı ısıya dönüşerek çevreye yayılır; üst basamağa az enerji geçer.
- Sayfa 122'de açıklanan termodinamiğin ikinci yasasını besin zincirindeki enerji aktarımıyla ilişkilendirin.
- Her basamaktaki canlıların aldığı enerjinin büyük bölümünü solunum ve yaşamsal faaliyetlerde kullandığını, sindirilemeyen atıklarda da enerji kaldığını belirtin.
- Her dönüşümde enerjinin bir kısmı ısıya dönüşüp çevreye yayıldığı için bir üst basamağa çok daha az enerji aktarıldığını yazın.
- Enerjinin tamamen yok olduğunu söylemek — termodinamiğin 1. yasasına göre enerji yok olmaz, ısı enerjisine dönüşerek sistemden uzaklaşır.
- Üst basamaktaki canlıların daha az enerjiye ihtiyaç duyduğunu sanmak — azalma ihtiyaçtan değil, aktarımdaki ısı ve metabolizma kayıplarından kaynaklanır.
Kendini kontrol et: Açıklamanda hem canlıların metabolik enerji kullanımına hem de ısı şeklinde çevreye yayılan enerji kaybına yer verdin mi?
7Besin zinciri kurarken dikkat edilenler ve grubun zincirinin kısa açıklaması
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Besin zincirinde üretici ilk halkadır, oklar enerji ve madde akışını gösterir.
- Okları yenenden yiyene değil, tersine çizmek
8Besin zincirlerini birleştirip besin ağına dönüştürme
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Ortak canlıları kesişim noktası yaparak zincirler birleştirilir; bir tür birden çok zincire katılabilir.
9Besin ağlarındaki ilişki örüntülerini benzerlik ve farklılıklarla tanımlama
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Benzerlik: trofik yapı ve enerji akışı yönü. Farklılık: canlı türleri ile bağlantı sayısı ekosisteme göre değişir.
- Farklı grupların oluşturduğu besin ağlarını trofik düzen, enerji akış yönü ve türler arası bağlantı sayısı bakımından karşılaştırın.
- Benzerlik olarak tüm besin ağlarının üreticilerle başladığını, enerjinin tek yönlü aktığını ve bir türün birden çok türle beslenme ilişkisi kurduğunu belirtin.
- Farklılık olarak ekosistemlere göre yer alan canlı türlerinin, zincir uzunluklarının ve bağlantı karmaşıklığının değiştiğini ifade edin.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Benzerlik: Üreticiden tüketiciye tek yönlü enerji akışı ve ayrıştırıcı varlığıdır. Farklılık: Tür çeşitliliği, zincir sayısı ve bağlantı yoğunluğudur. (Benzerlik ve farklılıklar ayrı başlıklar veya cümleler hâlinde açıkça karşılaştırıldığında geçerlidir.)
- Enerjinin besin ağında döngüsel olarak üreticilere geri döndüğünü yazmak — madde döngüseldir ama enerji akışı her zaman tek yönlüdür.
- Yalnızca benzerlikleri veya yalnızca farklılıkları yazmak — yönerge örüntüleri her iki yönüyle dikkate almayı istemektedir.
Kendini kontrol et: Tanımında üreticiden başlayan tek yönlü akış ve çoklu tür bağlantısı gibi ortak örüntüleri açıkça belirttin mi?
10Örüntülerden enerji akışı hakkında genellemeler yapma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Enerji üreticiden tüketicilere ve ayrıştırıcılara aktarılır; her aktarımda bir kısmı ısı olarak kaybolur.
- Besin ağlarında belirlediğiniz ortak örüntülerden tüm ekosistemler için geçerli genel kurallar çıkarın.
- Enerjinin ekosisteme temel olarak Güneş'ten üreticiler aracılığıyla girdiğini ve beslenme yoluyla tek yönlü aktığını yazın.
- Termodinamiğin ikinci yasası gereği her trofik aktarımda ısı kaybı yaşandığı için kullanılabilir enerjinin üst basamaklara doğru azaldığını ekleyin.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Güneş enerjisi üreticilerle kimyasal enerjiye dönüşür; tüketicilere tek yönlü aktarılırken her basamakta ısı kaybıyla azalır. (Termodinamik yasalarıyla uyumlu biçimde enerji dönüşümü ve ısı kaybı vurgulandığında geçerlidir.)
- Enerjinin de maddeler gibi ekosistem içinde devirli döndüğünü söylemek — enerji tek yönlü akar ve ısı olarak uzaya yayılır.
Kendini kontrol et: Yaptığın genelleme enerjinin kaynağını, akış yönünü ve basamaklar boyunca miktarındaki değişimi kapsıyor mu?
11Genellemelerden enerji piramidi oluşturma
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Enerji, her basamakta solunum ve ısı olarak kaybolur; bu yüzden piramidin üstüne doğru enerji azalır.
- Üretici 10.000 kJ
- %10 aktarım: 1.000 kJ
- %10: 100 kJ
- %10: 10 kJ
12Enerji piramidinde trofik basamaklarda yer alan canlılar
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Cevap oluşturulan zincire göre değişir; örnek dizilim verilmiştir.
- Sayfa 123'teki piramit şemasına göre en alttaki 1. trofik basamağa fotosentetik üretici canlıları yerleştirin.
- 2. basamağa otçulları (birincil tüketici), 3. basamağa birincil etçilleri (ikincil tüketici), 4. basamağa son etçilleri (üçüncül tüketici) yazın.
- Piramidin yan yüzünde gösterildiği gibi ayrıştırıcıların tüm trofik basamaklarla ilişkili olduğunu da göz önünde bulundurun.
Kabul edilebilir başka cevaplar: 1. basamakta ceviz ağacı, 2. basamakta sincap, 3. basamakta tilki, 4. basamakta kartal; tüm basamaklarda ayrıştırıcı cıvık mantar bulunur. (Sayfa 123'teki listelerden kurgulanan besin zincirindeki somut tür adları doğru trofik sırayla yazıldığında geçerlidir.)
- 1. trofik basamağa birincil tüketicileri (otçulları) yazmak — 1. trofik basamak her zaman üreticilere, 2. basamak birincil tüketicilere aittir.
- Piramidi en üstten 1. basamak diye numaralandırmak — trofik basamaklar piramidin tabanından yukarıya doğru 1'den başlayarak sıralanır.
Kendini kontrol et: 1. trofik basamakta üretici, üst basamaklarda sırasıyla otçul ve etçil tüketiciler yer alıyor mu?