Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 110 Cevapları

Moleküllerin hareketinden kaynaklanır.

1. Isı satırının 'Enerji Biçiminin Özelliği' sütunu isteniyor.
2. Sıcak ve soğuk maddeler temas edince sıcaklıklarının değiştiğini gözlemleriz.
3. Bu değişime yol açan, maddeler arasında alınıp verilen enerjidir.
4. Örnek cevap: Sıcaklığı farklı maddeler arasında alınıp verilen enerjidir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Sıcak maddeden soğuk maddeye doğru aktarılan enerjidir. (Isının sıcaklık farkı sebebiyle alınıp verilen enerji olduğunu doğru anlatan ifadeler geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tanımında ısının sıcaklık farkı nedeniyle maddeler arasında aktarılan enerji olduğu vurgulanıyor mu?

İkisi de Güneş gibi kaynaklardan gelir ve yayılarak aktarılabilir.

1. Isı satırının 'Benzer Olduğu Enerji Biçimi' sütunu isteniyor; birden çok uygun cevap olabilir.
2. Isı ve ışık, Güneş gibi aynı kaynaktan birlikte yayılabilir.
3. İkisi de kaynaktan çevreye doğru yayılarak aktarılır.
4. Bu ortak yönler nedeniyle örnek cevap: Işık.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Elektrik enerjisi (İletken maddeler aracılığıyla bir noktadan başka bir noktaya taşınabilme benzerliği kurulduğunda geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Seçtiğin kavram gerçekten tablodaki enerji biçimlerinden biri mi ve ısıyla ortak yönü var mı?

Isı sıcaklık farkıyla aktarılır, ses titreşimle yayılır.

1. Isı satırının 'Farklı Olduğu Enerji Biçimi' sütunu isteniyor; örnek cevap verilir.
2. Isı, sıcaklık farkı olan maddeler arasında aktarılır.
3. Ses ise titreşimle oluşur ve ortamda dalga olarak yayılır.
4. Oluşum ve aktarım şekli farklı olduğundan örnek cevap: Ses.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Nükleer enerji (Isının sıcaklık farkıyla aktarılan enerji, nükleer enerjinin ise çekirdekte depolanan enerji olması farkı belirtildiğinde geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Isının aktarım koşulu ile seçtiğin enerji biçiminin oluşum şekli arasındaki farkı açıklayabiliyor musun?

Işık kaynaklarından her yöne yayılır.

1. Işık satırının 'Enerji Biçiminin Özelliği' sütunu isteniyor.
2. Cisimlerden gözümüze gelen ışık sayesinde çevremizi görürüz.
3. Işık, madde ortamı olmadan boşlukta da yayılabilir.
4. Örnek cevap: Görmemizi sağlar; boşlukta da yayılır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kaynağından çevreye yayılan ve karanlık ortamları aydınlatan enerjidir. (Işığın yayılma, aydınlatma veya görmeyi sağlama özelliğini doğru belirten ifadeler geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın özellik ışığın görmeyi sağlama veya boşlukta yayılabilme niteliğini doğru yansıtıyor mu?

İkisi de kaynaktan yayılarak ilerler ve yansıyabilir.

1. Işık satırının 'Benzer Olduğu Enerji Biçimi' sütunu isteniyor; örnek cevap verilir.
2. Işık kaynağından çevreye yayılarak ilerler ve engellere çarpınca yansıyabilir.
3. Ses de kaynağından yayılır ve yansıyabilir (yankı gibi).
4. Ortak yayılma ve yansıma özelliği nedeniyle örnek cevap: Ses.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Isı (Güneş ve ateş gibi kaynaklardan birlikte çevreye yayılma ortak özelliği esas alındığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Işık ile seçtiğin enerji biçiminin kaynaktan yayılma gibi ortak bir özelliğini belirtebiliyor musun?

Işık kaynaktan çevreye yayılarak ilerler. Kimyasal enerji ise maddenin yapısında depolanır ve yayılmaz. Benzer sütununa ses yazıldığı için farklı sütununa başka bir biçim yazılır.

1. Işığın özelliğini belirle: ışık, kaynaktan çevreye yayılarak ilerleyen bir enerji biçimidir.
2. Tablodaki diğer enerji biçimlerini gözden geçir ve yayılarak ilerlemeyenleri ayır.
3. Kimyasal enerjinin maddenin yapısında depolandığını, yayılarak ilerlemediğini fark et.
4. Işığın farklı olduğu enerji biçimi olarak kimyasal enerjiyi yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Nükleer enerji (Atom çekirdeğinde depolanıp yayılmadığı, ışığın ise yayılarak ilerlediği gerekçesiyle) · Ses (Sesin yayılmak için maddesel ortama gereksinim duyduğu, ışığın boşlukta da yayılabildiği gerekçesiyle)

Kendini kontrol et: Yazdığın enerji biçiminin ışıktan hangi özelliğiyle ayrıldığını tek cümleyle açıklayabiliyor musun?

Boşlukta yayılamaz.

1. Ses satırının 'Enerji Biçiminin Özelliği' sütunu isteniyor.
2. Ses kaynağına (örneğin gergin tel) dokununca titreştiğini fark ederiz.
3. Bu titreşim hava, su veya katı gibi madde ortamında yayılarak kulağa ulaşır.
4. Örnek cevap: Titreşimle oluşur ve madde ortamında yayılır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Titreşen kaynaklardan dalgalar hâlinde yayılan ve işitme duyusuyla algılanan enerjidir. (Sesin titreşim kaynağına ve ortamda yayılma özelliğine doğru değinen ifadeler geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın özellik sesin titreşimle oluştuğunu ve maddesel ortamda yayıldığını belirtiyor mu?

İkisi de cismin titreşimi ve hareketiyle ilgilidir.

1. Ses satırının 'Benzer Olduğu Enerji Biçimi' sütunu isteniyor; tablodaki örnek satır yol gösterir.
2. Ses, cisimlerin titreşmesiyle, yani hareketle oluşur.
3. Örnek satırda mekanik enerjinin sese benzer olduğu yazılıdır; benzerlik iki yönlüdür.
4. Bu nedenle örnek cevap: Mekanik enerji.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Işık (İkisinin de kaynaktan dalgalar hâlinde çevreye yayılması ve engelden yansıması ortak yönü alındığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Tablonun ilk satırındaki örnek eşleştirmeyle kendi cevabının tutarlı olup olmadığını kontrol ettin mi?

Ses madde ortamı ister, ışık boşlukta da yayılır.

1. Ses satırının 'Farklı Olduğu Enerji Biçimi' sütunu isteniyor; örnek cevap verilir.
2. Ses yayılmak için katı, sıvı veya gaz gibi bir madde ortamına ihtiyaç duyar.
3. Işık ise boşlukta da yayılabilir (Güneş ışığı uzaydan gelir).
4. Bu fark nedeniyle örnek cevap: Işık.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kimyasal enerji (Sesin ortamda yayılan dalga olması, kimyasal enerjinin ise maddede depolanması farkı esas alındığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Sesin maddesel ortam gerektirmesi ile seçtiğin enerji biçiminin özelliği arasındaki fark net mi?

İletken tellerle taşınır.

1. Elektrik Enerjisi satırının 'Enerji Biçiminin Özelliği' sütunu isteniyor.
2. Elektrik enerjisi, yüklerin iletken teller boyunca hareketiyle taşınır.
3. Lambada ışığa, ütüde ısıya, motorda harekete kolayca dönüşür.
4. Örnek cevap: Elektrik yüklerinin hareketiyle iletilir, kolayca başka biçimlere dönüşür.

Kabul edilebilir başka cevaplar: İletkenlerde yüklü taneciklerin hareketiyle oluşan ve teknolojik araçları çalıştıran enerjidir. (Elektrik yüklerinin hareketini veya diğer enerji biçimlerine dönüşüm kolaylığını doğru ifade eden cümleler geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Özellik cümlende elektrik yüklerinin hareketi veya başka enerjilere kolay dönüşümü yer alıyor mu?

Pilde kimyasal enerji elektriğe dönüşür; ikisi de başka biçimlere kolay dönüşür.

1. Elektrik Enerjisi satırının 'Benzer Olduğu Enerji Biçimi' sütunu isteniyor; örnek cevap verilir.
2. Pillerde kimyasal enerji elektrik enerjisine dönüşür; ikisi arasında doğrudan bağ vardır.
3. İkisi de başka enerji biçimlerine kolayca dönüştürülebilir.
4. Bu ortak yönler nedeniyle örnek cevap: Kimyasal enerji.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Isı (Her ikisinin de iletken maddeler boyunca bir uçtan diğerine taşınabilmesi benzerliği kurulduğunda geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Elektrik enerjisi ile seçtiğin enerji biçiminin depolanma veya dönüşüm açısından ortak yönünü açıklayabiliyor musun?

Yıldırımın görülmesi ışık, duyulması ses enerjisidir.

1. Metindeki gözlem ifadelerini inceleriz: düşen yıldırımın görülmesi ve sesinin duyulması anlatılmaktadır.
2. Yıldırımın iki arkadaş tarafından görülmesi olayda ışık enerjisinin bulunduğunu gösterir.
3. Yıldırım düştükten sonra oluşan gürültünün duyulması ses enerjisini ifade eder.
4. Ayrıca yıldırımın kendisi elektrik yüklerinin boşalmasıyla oluştuğundan elektrik enerjisi de süreçte yer alır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Işık enerjisi ve ses enerjisi (Doğrudan metinde gözlemlenen görme ve işitme olaylarındaki iki temel enerji biçimi yazıldığında geçerlidir.) · Işık, ses, elektrik ve ısı enerjisi (Yıldırımın oluşumundaki elektrik boşalması ve yaydığı ısı da dikkate alındığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Metindeki 'görürler' ve 'sesini duyduğunda' ifadelerinin karşılık geldiği enerji biçimlerinin ikisini de yazdın mı?

Işığın hızı yaklaşık 300.000 km/s, havada sesin hızı yaklaşık 340 m/s'dir; Ahmet daha uzakta olduğundan ses ona daha geç ulaşır.

1. Işığın havadaki yayılma hızı, sesin havadaki yayılma hızından çok büyüktür.
2. Işık çok hızlı yayıldığı için körfezin iki yakasındaki Melih ve Ahmet yıldırımı neredeyse aynı anda görür.
3. Ses çok daha yavaş yayıldığından yıldırımın düştüğü yere yakın olan Melih'e erken, uzaktaki Ahmet'e geç ulaşır.
4. Bu hız ve uzaklık farkı nedeniyle yıldırım önce görülür, sesi ise farklı zamanlarda duyulur.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Işık çok hızlı olduğu için ikisine hemen ulaşır; ses yavaş yayıldığı ve Ahmet yıldırıma daha uzak olduğu için sesi sonra duyar. (Işık ile sesin hız farkını ve gözlemcilerin yıldırıma uzaklık farkını doğru açıklayan ifadeler geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Açıklamanda hem ışığın sesten çok hızlı yayıldığına hem de Ahmet'in yıldırıma daha uzak olduğuna değindin mi?

Kimyasal tepkimeyle açığa çıkar.

1. Kimyasal Enerji satırının 'Enerji Biçiminin Özelliği' sütunu isteniyor.
2. Yiyecek, yakıt ve pil gibi maddelerde enerjinin nerede saklandığını düşünürüz.
3. Bu enerji maddelerin kimyasal bağlarında depolanır, tepkimelerle açığa çıkar.
4. Örnek cevap: Maddelerin kimyasal bağlarında depolanır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kimyasal tepkimeler sonucunda açığa çıkan, maddede depolanmış enerjidir. (Kimyasal enerjinin bağlarda saklandığını veya kimyasal tepkimelerle açığa çıktığını doğru belirten ifadeler geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın özellik besin, yakıt ve pildeki depolanmış enerjiyi kapsıyor mu?

İkisi de maddede depolanır ve ısı açığa çıkarabilir.

1. Kimyasal Enerji satırının 'Benzer Olduğu Enerji Biçimi' sütunu isteniyor; örnek cevap verilir.
2. Kimyasal enerji de nükleer enerji de madde içinde depolanır.
3. İkisi de açığa çıktığında ısı ve ışık oluşturabilir.
4. Bu benzerlik nedeniyle örnek cevap: Nükleer enerji.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Elektrik enerjisi (Pillerde doğrudan birbirine dönüşebilme ve günlük yaşamda kolay kullanılabilme ortak yönü esas alındığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Seçtiğin enerji biçimiyle kimyasal enerjinin en az bir ortak özelliğini açıklayabiliyor musun?

Kimyasal enerji depolanmış enerjidir, ses ise titreşimle yayılır.

1. Kimyasal Enerji satırının 'Farklı Olduğu Enerji Biçimi' sütunu isteniyor; örnek cevap verilir.
2. Kimyasal enerji maddelerin içinde depolanmış hâlde bulunur.
3. Ses ise titreşimle oluşup ortamda yayılan, depolanmayan bir enerji biçimidir.
4. Bu farktan dolayı örnek cevap: Ses.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Işık (Kimyasal enerjinin maddede depolanması, ışığın ise boşlukta da yayılan enerji olması farkı vurgulandığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın enerji biçiminin oluşum veya depolanma şekli kimyasal enerjiden belirgin biçimde farklı mı?

Çok büyük miktarda ısı açığa çıkar.

1. Nükleer Enerji satırının 'Enerji Biçiminin Özelliği' sütunu isteniyor.
2. Bu enerjinin nereden geldiğini düşünürüz: atomun çekirdeğinden.
3. Çekirdekler bölününce ya da birleşince çok büyük miktarda enerji açığa çıkar.
4. Örnek cevap: Atom çekirdeğinin bölünmesi veya birleşmesiyle elde edilir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Atom çekirdeğinde depolanan ve çekirdek tepkimeleriyle açığa çıkan enerjidir. (Nükleer enerjinin kaynağının atom çekirdeği olduğunu doğru ifade eden açıklamalar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Özellik cümlende enerjinin atom çekirdeğinden kaynaklandığı açıkça belirtilmiş mi?

İkisi de madde içinde depolanmış enerjidir.

1. Nükleer Enerji satırının 'Benzer Olduğu Enerji Biçimi' sütunu isteniyor; örnek cevap verilir.
2. Nükleer enerji atomun çekirdeğinde, kimyasal enerji kimyasal bağlarda saklıdır.
3. Her ikisi de maddenin içinde depolanmış enerji türüdür.
4. Bu ortak yön nedeniyle örnek cevap: Kimyasal enerji.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Isı (Nükleer tepkimeler sonucunda doğrudan yüksek miktarda ısı açığa çıkması ilişkisi kurulduğunda geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Nükleer enerji ile seçtiğin enerji biçiminin hangi yönden benzediğini söyleyebiliyor musun?

Mekanik enerji cismin hareketi ve konumuyla ilgilidir, nükleer enerji çekirdekten gelir.

1. Nükleer Enerji satırının 'Farklı Olduğu Enerji Biçimi' sütunu isteniyor; örnek cevap verilir.
2. Nükleer enerji atom çekirdeğindeki değişimlerden elde edilir.
3. Mekanik enerji ise cismin konumu ve hareketiyle ilgilidir.
4. Kaynakları farklı olduğundan örnek cevap: Mekanik enerji.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Ses (Nükleer enerjinin çekirdekte depolanması, sesin ise maddesel ortamda titreşimle yayılması farkı alındığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Seçtiğin enerji biçiminin kaynağı atom çekirdeğinden farklı bir fiziksel olaya mı dayanıyor?