Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 228 Cevapları

Şekil a'da R1, R2, R3 tek kolda art arda dizilidir.

1. Seri bağlamayı tanımla: Dirençlerin uç uca eklenerek akımın geçeceği tek bir kol oluşturacak biçimde bağlanmasıdır.
2. Dört devreyi incele: Yalnız Şekil a'da R1, R2 ve R3 dirençleri dallanma olmadan tek kol üzerinde dizilmiştir.
3. Sonucu yaz: Seri bağlama tanımını belirtip Şekil a devresinin seri bağlı olduğunu ifade et.

Kendini kontrol et: Üreteçten çıkan akımın üç dirençten de bölünmeden tek yoldan geçip geçmediğini Şekil a üzerinde takip et.

Şekil b'de üç direncin her biri üretece ayrı kolla bağlıdır.

1. Paralel bağlamayı tanımla: Dirençlerin birer uçlarının bir ortak noktaya, diğer uçlarının başka ortak noktaya bağlanmasıdır.
2. Devre şemalarını karşılaştır: Şekil b'de R1, R2 ve R3 dirençlerinin uçları aynı iki düğüm noktası arasına ayrı kollarla bağlanmıştır.
3. Sonucu yaz: Paralel bağlamada gerilimin eşit ve akımın kollara ayrıldığını belirtip Şekil b'yi seç.

Kendini kontrol et: Şekil b'de her direncin iki ucunun doğrudan üretecin iki kutbuna bağlı olup olmadığını kontrol et.

c ve ç'de iki direnç paralel, üçüncüsü bunlarla seridir.

1. Birleşik bağlamayı tanımla: Aynı devrede hem seri hem de paralel bağlı direnç gruplarının birlikte bulunmasıdır.
2. Şekil c ve Şekil ç'yi incele: Şekil c'de R1 ile R2 paralel olup R3'e seridir; Şekil ç'de R2 ile R3 paralel olup R1'e seridir.
3. Sonucu yaz: Tanımı yazıp Şekil c ve Şekil ç devrelerinin birleşik bağlı olduğunu belirt.

Kendini kontrol et: Seçtiğin devrelerde hem akımın ikiye ayrıldığı paralel kol hem de ana kolda seri direnç bulunduğunu doğrula.

Seri: 3 + 6 + 6 = 15 Ω.

1. Verilenler: R1 = 3 Ω, R2 = 6 Ω, R3 = 6 Ω; Şekil a'daki eşdeğer direnç isteniyor.
2. Şekil a'da üç direnç tek bir yol üzerinde art arda dizilmiştir; yani seri bağlıdır.
3. Seri bağlamada eşdeğer direnç, dirençlerin toplamıdır: Reş = R1 + R2 + R3.
4. Reş = 3 + 6 + 6 = 15 Ω bulunur.
5. Kontrol: Seri eşdeğer direnç en büyük dirençten (6 Ω) büyük olmalıdır; 15 Ω bu koşulu sağlar.

Kendini kontrol et: Bulduğun 15 Ω değerinin devredeki en büyük direnç olan 6 Ω'dan büyük olduğunu kontrol et.

Paralel: 1/Req = 1/3 + 1/6 + 1/6 = 4/6, Req = 1,5 Ω.

1. Verilenler: R1 = 3 Ω, R2 = 6 Ω, R3 = 6 Ω; Şekil b'de üç direnç birbirine paralel bağlı.
2. Paralel bağlamada terslerin toplamı alınır: 1/Reş = 1/3 + 1/6 + 1/6 = 2/6 + 1/6 + 1/6 = 4/6.
3. Tersini alalım: Reş = 6/4 = 1,5 Ω.
4. Kontrol: eşdeğer direnç en küçük direnç olan 3 Ω'dan küçüktür, beklendiği gibi.

Kendini kontrol et: Paralel eşdeğer direncin en küçük direnç olan 3 Ω'dan küçük (1,5 Ω < 3 Ω) çıktığını doğrula.

R1 ve R2 paralel: 3x6/9 = 2 Ω; R3 ile seri: 2 + 6 = 8 Ω.

1. Verilenler: R1 = 3 Ω, R2 = 6 Ω, R3 = 6 Ω; Şekil c'de R1 ile R2 paralel, bu grup R3 ile seri.
2. R1 ve R2'nin paralel eşdeğeri: (3·6)/(3+6) = 18/9 = 2 Ω.
3. Bu 2 Ω'luk grup R3 ile seri olduğundan eklenir: 2 + 6 = 8 Ω.

Kendini kontrol et: Paralel grubun eşdeğerinin 3 Ω'dan küçük (2 Ω) olduğunu ve seri 6 Ω eklenince 8 Ω ettiğini doğrula.

R2 ve R3 paralel: 6||6 = 3 Ω; R1 ile seri: 3 + 3 = 6 Ω.

1. Verilenler: R1 = 3 Ω, R2 = 6 Ω, R3 = 6 Ω; Şekil ç'de R2 ile R3 paralel, bu grup R1 ile seri.
2. R2 ve R3'ün paralel eşdeğeri: (6·6)/(6+6) = 36/12 = 3 Ω.
3. Bu grup R1 ile seri olduğundan eklenir: 3 + 3 = 6 Ω.

Kendini kontrol et: Paralel iki 6 Ω direncin 3 Ω verdiğini, R1 = 3 Ω eklenince toplamın 6 Ω olduğunu kontrol et.

Seri bağlı devrede eşdeğer direnç en büyük dirençten büyüktür (15 Ω > 6 Ω), küçük olamaz; diğer seçenekler doğrudur.

1. Tablodaki eşdeğer dirençleri karşılaştır: Şekil a (seri) 15 Ω, Şekil b (paralel) 1,5 Ω, Şekil c 8 Ω ve Şekil ç 6 Ω'dur.
2. A, B, C ve E seçeneklerini denetle: Paralel bağlama eşdeğer direnci küçültüp akımı artırırken seri bağlama eşdeğer direnci en büyük yapar.
3. D seçeneğini sına: Seri bağlı Şekil a'da eşdeğer direnç 15 Ω olup en büyük direnç olan 6 Ω'dan büyüktür, küçük değildir.
4. Yanlış çıkarım D seçeneğidir.

Kendini kontrol et: Şekil a'da bulduğun 15 Ω değerini en büyük tekil direnç olan 6 Ω ile karşılaştırarak D'nin yanlışlığını doğrula.

Şekil c 8 Ω, Şekil ç 6 Ω. Akım I = V/R ve güç P = V²/R olduğundan küçük direnç daha hızlı ısıtır.

1. İki birleşik devrenin eşdeğer dirençlerini karşılaştır: Şekil c'de Reş = 8 Ω, Şekil ç'de Reş = 6 Ω bulunmuştu.
2. Sabit 15 V gerilimde I = V/Reş uygula: Şekil ç (2,5 A), Şekil c'den (1,875 A) daha büyük akım geçirir.
3. Isınma hızıyla ilişkilendir: Sabit gerilimde P = V·I (veya V²/Reş) gücü büyük olan Şekil ç ütüyü daha hızlı ısıtarak verimi artırır.

Kendini kontrol et: V = 15 V için P = V²/Reş gücünü her iki devrede karşılaştırıp Şekil ç'de gücün daha büyük olduğunu doğrula.