Ana sayfa›Kitaplar›Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 24
Fizik Dersi 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 24 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1.3-aCNC makinesinin x-t grafiğini yorumlama
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Grafikler doğrusal olduğundan iki aralıkta da hız sabittir. İlk aralıkta konum artar (pozitif yön), ikinci aralıkta azalır (negatif yön). Toplam yer değiştirme sıfırdır.
- Grafikte iki doğrusal parça vardır: 0-10 s ve 10-20 s aralıkları incelenir.
- 0-10 s'de konum 0'dan 50 cm'ye artar; makine başlangıçtan pozitif yönde sabit hızla uzaklaşır.
- 10-20 s'de konum 50 cm'den 0'a azalır; makine aynı hız büyüklüğüyle ters yönde geri döner.
- Eğimlerin büyüklüğü eşit (50/10 = 5 cm/s), yani hız büyüklüğü hep aynıdır.
- 10-20 s aralığında hızın azaldığını sanmak — grafik konum-zaman grafiğidir; doğrusal azalma yavaşlamayı değil, ters yönde sabit hızla hareketi gösterir.
- 20. saniyede makinenin başlangıçtan 100 cm uzakta olduğunu düşünmek — alınan yol 100 cm olsa da makine t=20 s'de x=0 başlangıç konumuna dönmüştür.
Kendini kontrol et: t=0 s ve t=20 s anlarında grafikteki x değerlerinin ikisinin de 0 cm olduğunu kontrol ettin mi?
1.3-b3. saniyede makinenin I harfi üzerindeki konumunu gösterme
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
İlk 10 s'de sabit 5 cm/s hızla ilerlediğinden 3. saniyede x=5·3=15 cm konumundadır. Bu nokta, harfin başlangıç ucundan 15 cm yukarıdadır.
- 0-10 s aralığında makine A başlangıç noktasından B ucuna doğru sabit 5 cm/s hız büyüklüğüyle ilerler.
- t = 3 s anındaki konumu x = ϑ·t bağıntısıyla hesapla: x = 5·3 = 15 cm.
- 50 cm uzunluğundaki I harfi çizgisi üzerinde, A başlangıç noktasından B'ye doğru 15 cm (toplam boyun 3/10'u) uzaklıktaki noktayı işaretle.
- Konumu I harfinin tam ortasında göstermek — orta nokta 25 cm'dir (t=5 s); t=3 s'de makine A noktasına daha yakın olan 15 cm konumundadır.
Kendini kontrol et: İşaretlediğin noktanın A'ya uzaklığı (15 cm), I harfinin toplam uzunluğunun (50 cm) yarısından daha kısa mı?
1.3-cMakinenin hareketi boyunca süratini hesaplama
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Sürat, alınan toplam yolun geçen süreye oranıdır. Toplam yol 50+50=100 cm, süre 20 s'dir. Sürat 100/20=5 cm/s olur.
- Grafikten: makine 0–10 s arasında 0'dan 50 cm'ye gidiyor, 10–20 s arasında 50 cm'den 0'a geri dönüyor.
- Toplam alınan yol: gidişte 50 cm + dönüşte 50 cm = 100 cm.
- Toplam süre: 20 s.
- Sürat = toplam yol / toplam süre = 100 / 20 = 5 cm/s; soruda verilen 5 cm/s ile uyumludur.
- Sürati sıfır bulmak — toplam yer değiştirme 0 cm olduğu için ortalama hız sıfırdır, ancak sürat alınan toplam yola (100 cm) göre hesaplanır.
- Yalnız tek yönlü 50 cm'yi 20 s'ye bölüp 2,5 cm/s bulmak — dönüşteki 50 cm'lik yol da toplam yola eklenmelidir.
Kendini kontrol et: Bulduğun sürat değeri, soruda verilen sabit 5 cm/s hız büyüklüğü ile aynı çıktı mı?
1.3-çx-t grafiğinden yararlanarak ϑ-t grafiğini çizme
Çözüm Yolu
Bu ek çözüm içeriği yapay zekâ tarafından hazırlandı ve çoklu okuma ile doğrulandı — insan editör onayı yok.
Eğim hızı verir. İlk yarıda eğim 50/10=+5 cm/s, ikinci yarıda -50/10=-5 cm/s'dir. Bu yüzden ϑ-t grafiği basamak biçiminde iki yatay doğrudan oluşur.
- x-t grafiğinde eğim hızı verir; her doğrusal parçanın eğimi ayrı hesaplanır.
- 0-10 s: eğim = (50 − 0)/10 = +5 cm/s.
- 10-20 s: eğim = (0 − 50)/10 = −5 cm/s.
- ϑ-t grafiği: 0-10 s arasında +5 cm/s'de, 10-20 s arasında −5 cm/s'de zaman eksenine paralel yatay doğrular çizilir.
- 10-20 s aralığını da +5 cm/s çizmek — hız vektöreldir; geri dönüşte yer değiştirme negatif olduğundan hız zaman ekseninin altında (−5 cm/s) çizilmelidir.
- ϑ-t grafiğini eğik doğrularla çizmek — sabit hızlı harekette hız değişmediği için ϑ-t grafiği yatay doğrulardan oluşur.
Kendini kontrol et: 0-10 s ve 10-20 s aralıklarında grafik ile zaman ekseni arasındaki alanların toplamı (+50 − 50 = 0 cm) toplam yer değiştirmeyi veriyor mu?