Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 138
Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 138 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
66-1Basınç-hacim ilişkisi için hipotez, bağımlı, bağımsız ve kontrol değişkeni
Çözüm Yolu
Su kabarcığı ve düdüklü tencere örnekleri basınçla hacmin ters ilişkili olduğunu düşündürür; basıncı değiştirirken hacim ölçülür, diğerleri sabit tutulur.
- İlgili bilgi: Su kabarcıkları dipten yüzeye çıktıkça üzerlerindeki basınç azalır ve kabarcıklar büyür.
- Buradan basınç azalınca hacmin arttığı, yani basınçla hacmin ters ilişkili olduğu düşünülür.
- Değiştirilen nicelik basınç (bağımsız), ölçülen nicelik hacim (bağımlı); sıcaklık ve gaz miktarı sabit tutulur (kontrol).
- Hipotez: Sabit sıcaklık ve gaz miktarında basınç arttıkça gazın hacmi azalır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Hipotez: Sabit sıcaklık ve madde miktarında basınç azaldıkça gazın hacmi artar. Bağımlı: hacim; bağımsız: basınç; kontrol: sıcaklık ve madde miktarı. (Ters orantıyı 'basınç azaldıkça hacim artar' biçiminde kuran ifadeler geçerlidir.) · Hipotez: Sabit sıcaklık ve madde miktarında gazın hacmi azaltıldıkça basıncı artar. Bağımlı: basınç; bağımsız: hacim; kontrol: sıcaklık ve madde miktarı. (Hacmi bağımsız, basıncı bağımlı değişken seçerek kurulan tutarlı hipotezler de geçerlidir.)
- Bağımlı ve bağımsız değişkeni karıştırmak — deneyde bizim değiştirdiğimiz nicelik bağımsız (basınç), buna bağlı değişen nicelik bağımlı değişkendir (hacim).
- Kontrol değişkenine yalnız sıcaklığı yazıp gaz miktarını (mol sayısını) unutmak — diğer tüm gaz nicelikleri sabit tutulmalıdır.
Kendini kontrol et: Kabarcık yüzeye çıkarken üzerindeki basınç azaldığında hacminin büyümesi hipotezinle uyuşuyor mu?
66-2Sıcaklık-hacim ilişkisi için hipotez ve değişkenler
Çözüm Yolu
Sıcak hava balonunun yükselmesi havanın ısınınca genleşmesine dayanır; sıcaklık değiştirilir, hacim izlenir.
- İlgili bilgi: Sıcak hava balonu, içindeki havanın ısınınca genleşmesi sayesinde yükselir.
- Buradan sıcaklık artınca hacmin arttığı sonucuna varılır.
- Değiştirilen nicelik sıcaklık (bağımsız), ölçülen nicelik hacim (bağımlı); basınç ve gaz miktarı sabit tutulur (kontrol).
- Hipotez: Sabit basınç ve gaz miktarında sıcaklık arttıkça gazın hacmi artar.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Hipotez: Sabit basınç ve madde miktarında sıcaklık azaldıkça gazın hacmi azalır. Bağımlı: hacim; bağımsız: sıcaklık; kontrol: basınç ve madde miktarı. (Doğru orantıyı 'sıcaklık azaldıkça hacim azalır' şeklinde ifade eden hipotezler geçerlidir.)
- Hacmi değiştirip sıcaklığı ölçtüğünü düşünerek bağımlı-bağımsız değişkenleri ters yazmak — ısıtılarak değiştirilen sıcaklık bağımsız, değişen hacim bağımlıdır.
- Kontrol değişkenleri arasına basıncı veya madde miktarını eklemeyi unutmak — yalnız incelenen iki değişken dışındaki nicelikler sabit tutulur.
Kendini kontrol et: Sıcaklığı düşürülen basketbol topunun hacminin küçülmesi kurduğun sıcaklık-hacim hipotezini doğruluyor mu?
66-3Sıcaklık-basınç ilişkisi için hipotez ve değişkenler
Çözüm Yolu
Düdüklü tencerede ısıtma sabit hacimde basıncı yükseltir; sıcaklık değiştirilirken basınç ölçülür.
- İlgili bilgi: Düdüklü tencerede kapalı kaptaki gaz ısıtılınca basınç yükselir ve yemek daha yüksek basınçla pişer.
- Kabın hacmi ve içindeki gaz miktarı değişmediği için bunlar sabit tutulan kontrol değişkenleridir.
- Değiştirdiğimiz nicelik sıcaklıktır (bağımsız), ona bağlı olarak ölçtüğümüz nicelik basınçtır (bağımlı).
- Hipotez: Sabit hacim ve gaz miktarında sıcaklık arttıkça basınç artar.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Hipotez: Sabit hacim ve madde miktarında sıcaklık azaldıkça gazın basıncı azalır. Bağımlı: basınç; bağımsız: sıcaklık; kontrol: hacim ve madde miktarı. (Doğru orantıyı sıcaklık azalışı üzerinden kuran tutarlı hipotezler geçerlidir.)
- Düdüklü tencerede hacmin de arttığını sanmak — tencere sert ve kapalı bir kap olduğundan hacim kontrol (sabit) değişkenidir.
- Sıcaklığı bağımlı, basıncı bağımsız değişken yazmak — ısıtarak değiştirdiğimiz nicelik sıcaklık (bağımsız), buna bağlı artan nicelik basınçtır (bağımlı).
Kendini kontrol et: Sabit hacimli bir kaptaki gaz soğutulduğunda basıncının düşmesi kurduğun hipotezle tutarlı mı?
66-4Madde miktarı (mol)-hacim ilişkisi için hipotez ve değişkenler
Çözüm Yolu
Elastik balon şişirildikçe içindeki gaz miktarı artar ve hacmi büyür; mol sayısı değiştirilir, hacim ölçülür.
- İlgili bilgi: Elastik balon şişirildikçe içine daha çok gaz girer ve hacmi büyür.
- Buradan gaz miktarı (mol) artınca hacmin arttığı sonucuna varılır.
- Değiştirilen nicelik mol sayısı (bağımsız), ölçülen nicelik hacim (bağımlı); sıcaklık ve basınç sabit tutulur (kontrol).
- Hipotez: Sabit sıcaklık ve basınçta gaz miktarı arttıkça gazın hacmi artar.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Hipotez: Sabit sıcaklık ve basınçta gazın madde miktarı (mol sayısı) azaldıkça hacmi azalır. Bağımlı: hacim; bağımsız: madde miktarı (mol); kontrol: sıcaklık ve basınç. (Doğru orantıyı madde miktarının azalması üzerinden kuran ifadeler geçerlidir.)
- Elastik balon şişerken iç basıncın sürekli arttığını sanıp basıncı bağımlı değişken yazmak — ideal esnek balonda iç basınç dış basınca eşit ve sabittir.
- Madde miktarı (mol) ile kütleyi veya hacmi karıştırmak — balona üflenen gazın mol sayısı bağımsız, balonun büyüyen hacmi bağımlı değişkendir.
Kendini kontrol et: Hava kaçıran bir topun madde miktarı azaldığında hacminin küçülmesi bu hipotezi destekliyor mu?