Kimya 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 139 Cevapları

Cıva farkı 760 mm eklenince basınç iki katına, 1520 mm eklenince üç katına çıkar; hacim aynı oranda küçülür (Boyle).

1. 1. görselde sıcaklık ve gaz miktarı sabit tutulurken J borusuna cıva eklenerek basınç artırılmaktadır.
2. Açık uçtaki 760 mmHg dış basınca 760 mm cıva eklenince toplam basınç 1520 mmHg (2 kat) olur ve hacim V/2'ye düşer.
3. Cıva farkı 1520 mm olduğunda toplam basınç 2280 mmHg (3 kat) olur ve sıkışan gazın hacmi V/3'e iner.
4. Bu gözlem, sabit sıcaklıkta gaz basıncı ile hacminin ters orantılı olduğunu savunan basınç-hacim hipotezini doğrular.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Sabit sıcaklık ve mol sayısında gazın basıncı katlanarak arttığında hacmi aynı oranda küçülür (Boyle yasası). (Basınç-hacim ters orantısını görseldeki V, V/2, V/3 değişimiyle gerekçelendiren ifadeler geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Her durumda basınç ile hacim çarpımının (760·V, 1520·V/2, 2280·V/3) sabit kalıp kalmadığını kontrol ettin mi?

Buzlu ortamdaki balon sönük, ısıtılan erlendeki balon şişkindir. Basınç ve gaz miktarı sabit olduğundan hacim artışı sıcaklıktan kaynaklanır.

1. 2. görselde gaz miktarı ve dış basınç sabitken erlenin buzlu ortamdan alınıp ısıtıldığı görülür.
2. Termometre sıcaklığın arttığını gösterirken erlen ağzındaki elastik balonun belirgin biçimde şiştiği gözlemlenir.
3. Isınan gaz genleşerek daha büyük hacim kaplar; bu durum sıcaklık-hacim doğru orantı hipoteziyle örtüşür.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Sabit basınçta ısıtılan gaz genleşerek balonu şişirir; gazın hacmi mutlak sıcaklıkla doğru orantılı artar. (Sıcaklık artışının sabit basınçta hacmi artırdığını görseldeki balonun şişmesiyle açıklayan cevaplar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Sabit tutulan niceliklerin basınç ve madde miktarı, değişenlerin ise sıcaklık ve hacim olduğunu belirttin mi?

Hacim ve gaz miktarı sabit. Sıcaklık iki ve üç katına çıkınca basınç da aynı oranda artar; yani basınç sıcaklıkla doğru orantılıdır.

1. 3. görselde sabit hacimli kaplardaki eşit miktarda gazın sıcaklığı 273 K'den sırasıyla 546 K ve 819 K'e çıkarılmaktadır.
2. Mutlak sıcaklık 2 ve 3 katına çıktığında manometrede okunan basınç da P'den 2P ve 3P'ye yükselir.
3. Sabit hacimde mutlak sıcaklık ile basıncın doğru orantılı arttığını gösteren bu deney, sıcaklık-basınç hipotezini doğrular.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Sabit hacim ve mol sayısında mutlak sıcaklık kaç katına çıkarsa gaz basıncı da aynı katına çıkar. (273 K-P, 546 K-2P, 819 K-3P verileriyle sıcaklık-basınç doğru orantısını belirten ifadeler geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Her kap için P/T oranının (P/273, 2P/546, 3P/819) birbirine eşit çıktığını doğruladın mı?

Sıcaklık ve basınç sabit tutulduğunda gaz miktarı arttıkça tanecik sayısı artar ve hacim büyür; hacim mol sayısıyla doğru orantılıdır.

1. 4. görselde sabit sıcaklıkta bulunan elastik bir balona dışarıdan gaz eklenmektedir.
2. Elastik balonda iç basınç dış basınca eşit kalarak sabit tutulur; gaz eklendikçe balonun hacmi büyür.
3. Bu durum, sabit sıcaklık ve basınçta gaz hacminin madde miktarıyla (mol) doğru orantılı olduğu hipotezini destekler.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Sabit basınç ve sıcaklıkta gazın mol sayısı artırıldığında kapladığı hacim doğru orantılı olarak artar. (Gaz ilavesiyle balon hacminin büyümesini madde miktarı-hacim hipoteziyle ilişkilendiren cevaplar geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Elastik balonun iç basıncı dış basınca eşitlediğini dikkate alarak mol-hacim ilişkisini kurdun mu?