Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 157
Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 157 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
HF-1HF satırı, bağ türü sütunu
Çözüm Yolu
H ve F ametal atomlarıdır; elektron ortaklaşa kullanılır, bağ kovalenttir.
- HF satırında bağ türü istenir.
- H ve F atomlarının ikisi de ametaldir.
- Ametaller elektronlarını ortaklaşa kullanarak bağ yapar.
- Bu nedenle HF bileşiğinin içerdiği bağ türü kovalenttir.
- Hidrojeni 1A grubunda olduğu için metal sanıp iyonik yazmak — hidrojen ametaldir ve florla elektron ortaklaşması yapar.
Kendini kontrol et: H (Z=1) ve F (Z=9) elementlerinin ikisinin de ametal olduğunu doğruladın mı?
KCl-2Potasyum klorür satırı, polarlık
Çözüm Yolu
Polarlık yalnız kovalent bileşikler için cevaplanır; KCl iyoniktir.
- KCl satırında polarlık sütunu istenir.
- Sütun başlığına göre polarlık yalnız kovalent bağlı bileşikler için cevaplanır.
- KCl, K+ ve Cl- iyonlarından oluşan iyonik bileşiktir.
- İyonik bileşik olduğu için KCl satırında bu sütun cevaplanmaz.
- K+ ve Cl- yüklerini görüp KCl için 'polar molekül' yazmak — iyonik bileşikler molekül yapılı değildir, sütun yönergesi gereği cevaplanmaz.
Kendini kontrol et: Sütun başlığındaki 'Sadece kovalent bağlı bileşikler için cevaplayınız' uyarısını dikkate aldın mı?
KCl-3Potasyum klorür satırı, çözücü-çözünen etkileşimi
Çözüm Yolu
K+ ve Cl- iyonları su moleküllerinin kutuplarıyla etkileşir.
- KCl satırında çözücü-çözünen etkileşimi istenir; KCl suda çözünür.
- KCl suda K+ ve Cl- iyonlarına ayrılır.
- Suyun kısmi negatif O ucu K+ iyonuna, kısmi pozitif H uçları Cl- iyonuna yönelir.
- Böylece KCl iyonları ile polar su arasında iyon-dipol etkileşimi oluşur.
- Dipol-dipol etkileşimi yazmak — KCl molekül değil iyon oluşturduğundan suyun dipolleriyle iyon-dipol etkileşimi kurar.
Kendini kontrol et: Etkileşen taneciklerden birinin iyon (K+, Cl-), diğerinin polar molekül (H₂O) olduğunu doğruladın mı?
KCl-4Potasyum klorür satırı, iyi çözündüğü çözücü
Çözüm Yolu
İyonik bileşikler polar çözücü olan suda çözünür.
- KCl satırında iyi çözündüğü çözücü (H₂O / CCl₄) istenir.
- KCl, K+ ve Cl- iyonlarından oluşan iyonik bileşiktir.
- İyonlar polar suyla iyon-dipol etkileşimi yapar; apolar CCl₄ iyonları saramaz.
- Bu nedenle KCl suda (H₂O) iyi çözünür.
- Hem KCl hem CCl₄ klor içeriyor diye CCl₄ seçmek — ortak atom değil, polarlık ve iyon-dipol etkileşimi belirleyicidir.
Kendini kontrol et: İyonik bir tuz olan KCl'nin polar çözücü H₂O'da çözündüğünü kontrol ettin mi?
C10H8-1Naftalin satırı, bağ türü
Çözüm Yolu
C ve H ametaldir; bağlar kovalenttir.
- Naftalin (C₁₀H₈) satırında bağ türü istenir.
- Naftalin yalnız C ve H atomlarından oluşur; ikisi de ametaldir.
- Ametal atomları elektronlarını ortaklaşa kullanarak bağ yapar.
- Bu nedenle naftalindeki bağ türü kovalenttir.
- Naftalinin oda koşullarında katı olmasına bakıp iyonik sanmak — moleküler kovalent katılar da oda sıcaklığında katı olabilir.
Kendini kontrol et: C₁₀H₈ formülündeki atomların tamamının ametal olduğunu kontrol ettin mi?
C10H8-2Naftalin satırı, polarlık
Çözüm Yolu
Hidrokarbon olup yük dağılımı simetriktir.
- Naftalin (C₁₀H₈) satırında polarlık istenir.
- C-H bağlarının kutupluluğu çok azdır ve molekül düzlemsel-simetriktir.
- Yük dağılımı simetrik olduğundan molekülde belirgin + ve - uç oluşmaz.
- Dolayısıyla naftalin molekülü apolardır.
- Farklı iki ametal (C ve H) içeriyor diye polar sanmak — tüm hidrokarbonlar (yalnız C ve H içerenler) apolar kabul edilir.
Kendini kontrol et: Yalnızca karbon ve hidrojenden oluşan hidrokarbonların apolar olduğu kuralını uyguladın mı?
C10H8-3Naftalin satırı, çözücü-çözünen etkileşimi
Çözüm Yolu
Naftalin ve CCl₄ arasında zayıf London kuvvetleri etkindir.
- Naftalin (C₁₀H₈) satırında çözücü-çözünen etkileşimi istenir.
- Naftalin apolar hidrokarbondur; iyi çözündüğü çözücü apolar CCl₄'tür.
- Apolar-apolar tanecikler arasında London kuvvetleri etkindir.
- Yapısında hidrojen var diye hidrojen bağı yazmak — hidrojen bağı için H atomunun F, O veya N atomuna bağlı olması gerekir.
Kendini kontrol et: Hem naftalin hem CCl₄ apolar olduğundan aralarındaki tek etkin kuvvetin London olduğunu doğruladın mı?
C10H8-4Naftalin satırı, iyi çözündüğü çözücü
Çözüm Yolu
Apolar madde apolar çözücüde iyi çözünür.
- Naftalin satırında iyi çözündüğü çözücü istenir.
- Naftalin apolardır; CCl₄ apolar, su polardır.
- Apolar madde, London kuvvetleri kurabildiği apolar çözücüde iyi çözünür.
- Bu nedenle naftalin CCl₄ çözücüsünde iyi çözünür.
- Günlük hayattan bildiği su çözücüsünü seçmek — apolar naftalin polar suda çözünmez, apolar CCl₄'te çözünür.
Kendini kontrol et: Apolar naftalini apolar çözücü CCl₄ ile eşleştirdin mi?
NaOH-1Sodyum hidroksit satırı, bağ türü
Çözüm Yolu
Na+ ve OH- iyonlarından oluşur.
- NaOH satırında bağ türü istenir.
- Na metaldir; OH grubu ise ametal atomlarından oluşan anyondur.
- Na elektron vererek Na+, OH grubu elektron alarak OH- iyonu oluşturur.
- Zıt yüklü iyonlar arasındaki çekim nedeniyle NaOH iyonik bileşiktir.
- Yapısındaki -OH grubunu alkollerdeki gibi sanıp kovalent bileşik yazmak — Na metal katyonu bulunduğundan bileşik iyoniktir.
Kendini kontrol et: Formüldeki Na elementinin 1A grubu metali olduğunu ve bileşiğin iyonik örgü oluşturduğunu kontrol ettin mi?
NaOH-2Sodyum hidroksit satırı, polarlık
Çözüm Yolu
Polarlık yalnız kovalent bileşikler için sorulur.
- NaOH satırında polarlık sütunu istenir.
- Sütun başlığı polarlığın yalnız kovalent bağlı bileşikler için cevaplanacağını belirtir.
- NaOH, Na+ ve OH- iyonlarından oluşan iyonik bileşiktir.
- İyonik bileşik olduğundan NaOH için polarlık sütunu cevaplanmaz.
- Suda iyi çözündüğü için NaOH'ye 'polar' yazmak — iyonik bileşiklerde molekül polarlığından söz edilmez, sütun boş bırakılır.
Kendini kontrol et: İyonik bileşikler için polarlık sütununun cevaplanmayacağı kuralını KCl ile aynı şekilde uyguladın mı?
NaOH-3Sodyum hidroksit satırı, çözücü-çözünen etkileşimi
Çözüm Yolu
İyonlar su molekülleriyle iyon-dipol etkileşimi yapar.
- NaOH satırında çözücü-çözünen etkileşimi istenir; NaOH suda çözünür.
- NaOH suda Na+ ve OH- iyonlarına ayrılır.
- Polar su molekülleri uygun uçlarıyla bu iyonları sarar.
- Bu nedenle çözücü ile çözünen arasında etkin etkileşim iyon-dipoldür.
- Yapısında O ve H var diye hidrojen bağı yazmak — NaOH suda Na+ ve OH- iyonlarına ayrıştığından temel etkileşim iyon-dipoldür.
Kendini kontrol et: NaOH'nin iyonik yapılı olduğunu dikkate alarak suyla kurduğu etkileşimi iyon-dipol olarak yazdın mı?
HF-2HF satırı, polarlık sütunu
Çözüm Yolu
F elektronegatifliği çok yüksektir; yük dağılımı simetrik olmadığı için molekül kutupludur.
- HF satırında polarlık sütunu istenir; HF kovalent bağlıdır.
- F'nin elektronegatifliği H'ninkinden çok büyüktür; elektronlar F'ye kayar.
- İki atomlu molekülde bu kutuplanma dengelenmez, molekülün + ve - ucu oluşur.
- Bu nedenle HF molekülü polardır.
- İki atomlu her molekülü simetrik sanıp apolar yazmak — farklı cins iki ametal atomundan oluşan moleküller polardır.
Kendini kontrol et: HF molekülündeki iki atomun farklı elektronegatiflikte olduğunu kontrol ettin mi?
NaOH-4Sodyum hidroksit satırı, iyi çözündüğü çözücü
Çözüm Yolu
İyonik bileşik suda iyi çözünür.
- Çalışma yaprağında NaOH satırı, "Hangi çözücüde iyi çözünür?" sütunu istenir.
- NaOH, Na+ ve OH- iyonlarından oluşan iyonik bileşiktir.
- İyonlar polar suyla iyon-dipol etkileşimi kurar; apolar CCl₄ ile kuramaz.
- Dolayısıyla NaOH suda (H₂O) iyi çözünür.
- İyonik bileşiklerin apolar CCl₄ içinde çözüneceğini düşünmek — iyonları sarıp kararlı kılabilen çözücü polar sudur.
Kendini kontrol et: İyonik NaOH bileşiğini polar çözücü H₂O ile eşleştirdin mi?
C6H14-1Hekzan satırı, bağ türü
Çözüm Yolu
C ve H atomları elektron ortaklaşa kullanır.
- Hekzan (C₆H₁₄) satırında bağ türü istenir.
- Hekzan yalnız C ve H ametal atomlarından oluşur.
- Bu atomlar elektronlarını ortaklaşa kullanır.
- Bu nedenle hekzan bileşiğindeki bağ türü kovalenttir.
- Atom sayısı fazla olduğu için karmaşık/iyonik sanmak — yalnız C ve H ametallerinden oluşan hidrokarbonların tamamı kovalenttir.
Kendini kontrol et: C₆H₁₄ formülünde hiç metal atomu bulunmadığını kontrol ettin mi?
C6H14-2Hekzan satırı, polarlık
Çözüm Yolu
Hidrokarbon olup yük dağılımı simetriktir.
- Hekzan (C₆H₁₄) satırında polarlık istenir; hekzan kovalent bağlıdır.
- C ve H'nin elektronegatiflikleri birbirine yakındır; bağlar çok az kutupludur.
- Hidrokarbon zincirinde yük dağılımı simetriktir, belirgin uç oluşmaz.
- Dolayısıyla hekzan molekülü apolardır.
- Uzun zincirli yapıyı asimetrik sanıp polar yazmak — yalnız C ve H içeren hidrokarbonların yük dağılımı dengelidir, apolardır.
Kendini kontrol et: Hekzanın tıpkı naftalin gibi bir hidrokarbon olduğunu ve apolar sınıfa girdiğini doğruladın mı?
C6H14-3Hekzan satırı, çözücü-çözünen etkileşimi
Çözüm Yolu
Apolar hekzan ile CCl₄ arasında London kuvvetleri vardır.
- Hekzan (C₆H₁₄) satırında çözücü-çözünen etkileşimi istenir.
- Hekzan apolar hidrokarbondur; iyi çözündüğü çözücü apolar CCl₄'tür.
- İki apolar molekül arasında yalnız London kuvvetleri oluşur.
- Hekzandaki 14 hidrojen atomuna bakıp hidrojen bağı yazmak — karbona bağlı hidrojenler hidrojen bağı oluşturamaz.
Kendini kontrol et: Apolar hekzan ile apolar CCl₄ arasında yalnızca London kuvvetlerinin bulunduğunu kontrol ettin mi?
C6H14-4Hekzan satırı, iyi çözündüğü çözücü
Çözüm Yolu
Apolar madde apolar çözücüde çözünür.
- Hekzan satırında iyi çözündüğü çözücü istenir.
- Hekzan apolardır; su polar, CCl₄ apolardır.
- Benzer benzeri çözer: apolar hekzan apolar çözücüyle London kuvvetleri kurar.
- Bu nedenle hekzan CCl₄ çözücüsünde iyi çözünür.
- Sıvı halde olduğu için suyla her oranda karışacağını sanmak — apolar hekzan polar suyla karışmaz, CCl₄'te çözünür.
Kendini kontrol et: Apolar hekzan için apolar çözücü CCl₄ seçimini yaptın mı?
CH3COOH-1Asetik asit satırı, bağ türü
Çözüm Yolu
C, H, O ametaldir; bağlar kovalenttir.
- Asetik asit (CH₃COOH) satırında bağ türü istenir.
- Molekül C, H ve O ametal atomlarından oluşur.
- Ametaller elektron ortaklaşması ile bağ yapar.
- Bu nedenle asetik asitteki bağ türü kovalenttir.
- Sondaki -OH kısmına veya asit olmasına bakıp iyonik bileşik sanmak — C, H ve O ametallerinden oluşan kovalent bileşiktir.
Kendini kontrol et: CH₃COOH formülündeki tüm elementlerin ametal olduğunu doğruladın mı?
CH3COOH-2Asetik asit satırı, polarlık
Çözüm Yolu
Karboksil grubu (-COOH) molekülü kutuplu yapar.
- Asetik asit satırında polarlık istenir; bileşik kovalent bağlıdır.
- Karboksil (-COOH) grubundaki O atomları elektronları kendine çeker.
- Molekül simetrik olmadığından kutuplanma dengelenmez.
- Dolayısıyla asetik asit molekülü polardır.
- CH₃ grubuna bakıp hidrokarbon gibi apolar sanmak — elektronegatif oksijenler içeren -COOH grubu molekülü polar yapar.
Kendini kontrol et: Üç farklı cins ametal içeren CH₃COOH molekülünde yük dağılımının simetrik olmadığını kontrol ettin mi?
CH3COOH-3Asetik asit satırı, çözücü-çözünen etkileşimi
Çözüm Yolu
Karboksil grubundaki O-H ve C=O su ile hidrojen bağı kurar.
- Asetik asit satırında çözücü-çözünen etkileşimi istenir; asetik asit suda çözünür.
- Karboksil grubunda O-H ve C=O kısımları bulunur.
- O-H hidrojeni suyun O'suna, C=O oksijeni suyun H'sine yönelerek hidrojen bağı kurar.
- Yalnızca dipol-dipol yazıp hidrojen bağını atlamak — -COOH grubundaki O-H bağı suyla doğrudan hidrojen bağı kurar.
Kendini kontrol et: Asetik asitteki O-H grubunun su molekülleriyle hidrojen bağı oluşturduğunu belirttin mi?
CH3COOH-4Asetik asit satırı, iyi çözündüğü çözücü
Çözüm Yolu
Polar madde polar çözücü suda iyi çözünür.
- Asetik asit (CH₃COOH) satırında iyi çözündüğü çözücü istenir.
- Asetik asit -COOH grubu nedeniyle polardır ve hidrojen bağı yapabilir.
- Polar madde polar çözücüde iyi çözünür; su polar, CCl₄ apolardır.
- Bu nedenle asetik asit suda (H₂O) iyi çözünür.
- Organik bileşiklerin tamamı CCl₄'te daha iyi çözünür sanmak — sirke asidi (CH₃COOH) polar olup suyla hidrojen bağı kurar.
Kendini kontrol et: Polar ve hidrojen bağı yapabilen asetik asidi H₂O çözücüsüyle eşleştirdin mi?
HF-3HF satırı, çözücü-çözünen etkileşimi
Çözüm Yolu
HF ile su arasında H-F...H-O hidrojen bağları oluşur.
- HF satırında çözücü-çözünen etkileşimi istenir; HF suda çözünür.
- HF'de H, çok elektronegatif F'ye bağlıdır; suda H, O'ya bağlıdır.
- Bu nedenle HF ile su molekülleri arasında hidrojen bağı (güçlü dipol-dipol) kurulur.
- Yalnızca London kuvveti yazmak — H atomu F veya O'ya bağlı olduğundan etkin etkileşim hidrojen bağıdır.
Kendini kontrol et: Hem HF hem H₂O molekülünde H atomunun F, O, N elementlerinden birine bağlı olduğunu kontrol ettin mi?
HF-4HF satırı, iyi çözündüğü çözücü
Çözüm Yolu
Polar madde polar çözücüde iyi çözünür.
- HF satırında iyi çözündüğü çözücü istenir.
- HF polar moleküldür ve hidrojen bağı yapabilir.
- Su polar ve hidrojen bağı yapabilen çözücüdür; CCl₄ ise apolardır.
- Benzer benzeri çözer: HF suda (H₂O) iyi çözünür.
- CCl₄'ü halojen içerdiği için polar sanıp seçmek — CCl₄ simetrik yapılı apolar bir çözücüdür.
Kendini kontrol et: Polar HF molekülünü polar çözücü olan H₂O ile eşleştirdin mi?
CH3OH-1Metanol satırı, bağ türü
Çözüm Yolu
C, H, O ametaldir; bağlar kovalenttir.
- Metanol (CH₃OH) satırında bağ türü istenir.
- Metanol C, H ve O atomlarından oluşur; hepsi ametaldir.
- Ametaller arasında elektron ortaklaşması olur.
- Bu nedenle metanoldeki bağ türü kovalenttir.
- Yapısındaki -OH grubunu hidroksit iyonu sanıp iyonik yazmak — karbona bağlı -OH grubu kovalent bağlı alkol grubudur.
Kendini kontrol et: C, H ve O elementlerinin tamamının ametal olduğunu kontrol ettin mi?
CH3OH-2Metanol satırı, polarlık
Çözüm Yolu
Moleküldeki O-H grubu nedeniyle yük dağılımı simetrik değildir.
- Metanol (CH₃OH) satırında polarlık sütunu istenir; metanol kovalent bağlıdır.
- O atomu elektronegatif olduğundan O-H ve C-O bağları polardır.
- Molekül simetrik olmadığından bağ kutupları birbirini yok etmez.
- Dolayısıyla metanol molekülü polardır.
- CH₄ gibi karbona dört grup bağlı diye metanolü apolar sanmak — bağlı gruplardan biri -OH olduğundan simetri bozulur.
Kendini kontrol et: Merkez karbon atomuna bağlı grupların hepsinin aynı olmadığını (-OH farkını) dikkate aldın mı?
CH3OH-3Metanol satırı, çözücü-çözünen etkileşimi
Çözüm Yolu
Metanolün O-H grubu su ile hidrojen bağı yapar.
- Metanol satırında çözücü-çözünen etkileşimi istenir; metanol suda çözünür.
- Metanolde H atomu elektronegatif O atomuna bağlıdır.
- Bu O-H grubu ile su molekülleri arasında hidrojen bağı kurulur.
- Metanol suda OH- iyonu verir sanıp iyon-dipol yazmak — metanol suda iyonlaşmaz, moleküler çözünerek hidrojen bağı kurar.
Kendini kontrol et: Metanoldeki -OH grubunun su molekülleriyle hidrojen bağı kurabildiğini doğruladın mı?
CH3OH-4Metanol satırı, iyi çözündüğü çözücü
Çözüm Yolu
Polar ve hidrojen bağı yapabilen metanol suda iyi çözünür.
- Metanol satırında iyi çözündüğü çözücü istenir.
- Metanol polardır ve -OH grubu ile hidrojen bağı yapabilir.
- Su da polar ve hidrojen bağı yapan çözücüdür; CCl₄ apolardır.
- Benzer benzeri çözdüğünden metanol suda (H₂O) iyi çözünür.
- CH₃ kısmına bakıp hidrokarbon sanarak CCl₄ seçmek — küçük karbon zincirli metanolde polar -OH grubu baskındır.
Kendini kontrol et: Hidrojen bağı yapabilen metanol için yine hidrojen bağı yapan H₂O çözücüsünü seçtin mi?
KCl-1Potasyum klorür satırı, bağ türü
Çözüm Yolu
Metal (K) ile ametal (Cl) arasında elektron aktarılır; iyonik bileşiktir.
- KCl satırında bağ türü istenir.
- K metal, Cl ametaldir.
- K bir elektron verip K+, Cl bir elektron alıp Cl- olur; iyonlar birbirini çeker.
- Bu elektrostatik çekim nedeniyle KCl bileşiğindeki bağ iyoniktir.
- Potasyumu ametal sanıp kovalent yazmak — potasyum (K) 1A grubu alkali metalidir ve klorla iyonik bağ yapar.
Kendini kontrol et: Bileşiğin bir metal (K) ve bir ametalden (Cl) oluştuğunu ve kristal örgü modelini kontrol ettin mi?