Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 158
Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 158 Cevapları
Yapay zekâ destekli · insan onayı yok
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
1Etanolün her oranda suda karışmasının nedeni ve endüstriyel avantajı
Çözüm Yolu
-OH su ile hidrojen bağı kurar, etil kısmı yağlarla etkileşir; çok yönlü çözücü olması endüstride avantaj sağlar.
- Etanolün (C₂H₅OH) molekül yapısındaki polar ve apolar kısımları incele.
- Polar -OH grubu su molekülleriyle hidrojen bağı kurarak her oranda karışmayı sağlar.
- Apolar etil (-C2H5) grubu ise yağ gibi apolar maddelerle etkileşerek onları çözer.
- Bu çift yönlü çözme özelliği ilaç, kolonya/parfüm, kozmetik ve boya sanayisinde avantaj sağlar.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Polar -OH ucu suyla, apolar -C2H5 ucu yağlarla etkileşir; dezenfektan, vernik, mürekkep ve ekstraksiyon işlemlerinde çözücü olarak kullanılır. (Molekülün hem polar hem apolar uç içerdiğini ve geçerli endüstriyel çözücü alanlarını belirten ifadeler kabul edilir.)
- Etanolü yalnızca polar kabul etmek — yağları çözebilmesini sağlayan kısım yapısındaki apolar etil (-C2H5) grubudur.
- Etanolün suda iyonlaşarak çözündüğünü yazmak — etanol kovalent yapılıdır ve suyla hidrojen bağı kurarak moleküler çözünür.
Kendini kontrol et: Cevabında hem polar -OH hem apolar -C2H5 grubunu açıklayıp endüstriyel kullanım örnekleri verdin mi?
2Toluenin çözebileceği maddeleri işaretleme
Çözüm Yolu
Toluen apolar çözücüdür; uzun apolar zincirli yağ asidi ve apolar oktan çözünür. Na₂SO₄ ve NaCl iyoniktir, çözünmez.
- Çözücü olan toluenin (C₇H₈) apolar bir hidrokarbon olduğunu belirle.
- Benzer benzeri çözer ilkesine göre apolar çözücüde apolar maddeler çözünür.
- Na₂SO₄ ve NaCl iyonik tuz olduğundan apolar toluende çözünmez.
- Apolar oktan (C₈H₁₈) ve uzun apolar karbon zincirli yağ (C₁₇H₃₅COOH) toluende çözünür; bu ikisini işaretle.
- Yağdaki -COOH grubuna bakıp çözünmez sanmak — 17 karbonlu uzun apolar hidrokarbon zinciri baskın olduğundan toluende çözünür.
- NaCl veya Na₂SO₄ tuzlarını işaretlemek — iyonik bileşikler polar suda çözünür, apolar toluende çözünmez.
Kendini kontrol et: İşaretlediğin maddelerin metal katyonu içermeyen, apolar hidrokarbon kısmı baskın maddeler olduğunu kontrol ettin mi?
3aKutulardan suda iyi çözünenler
Çözüm Yolu
Polar kovalent (CH₃OH, HF, C₂H₅OH, HCl, glikoz, CH₃COOH, NH₃, sakkaroz) ve iyonik (NaCl, NH₄Cl, KNO₃, NaOH) bileşikler suda iyi çözünür.
- Su polar ve hidrojen bağı yapabilen bir çözücü olduğundan polar molekülleri ve iyonik tuzları iyi çözer.
- Apolar olan C₆H₆ (2), I₂ (3), CO₂ (5) ve C₆H₁₂ (10) maddelerini ele.
- 1, 4, 6, 7, 8, 12, 13 ve 14 numaralı polar moleküler bileşikleri seç.
- 9, 11, 15 ve 16 numaralı iyonik bileşikleri de ekleyerek tam listeyi oluştur.
- NH₄Cl (11) bileşiğinde metal yok diye apolar sanmak — NH₄+ ve Cl- iyonlarından oluşan suda çözünen iyonik tuzdur.
- CO₂ (5) molekülünde C=O bağları polar diye suda iyi çözünür sanmak — doğrusal simetrisi nedeniyle CO₂ apolardır.
Kendini kontrol et: 16 kutudan yalnızca apolar olan 2, 3, 5 ve 10 numaraları dışarıda bırakıp kalan 12 numarayı yazdın mı?
3bKutulardan CCl₄'te iyi çözünenler
Çözüm Yolu
CCl₄ apolardır; apolar C₆H₆, I₂, CO₂ ve C₆H₁₂ iyi çözünür.
- Karbon tetraklorürün (CCl₄) simetrik yapısı nedeniyle apolar bir çözücü olduğunu belirle.
- Apolar çözücüde yalnızca London kuvvetleriyle etkileşen apolar maddeler iyi çözünür.
- Yalnız C ve H içeren hidrokarbonlar C₆H₆ (2) ile C₆H₁₂ (10) apolardır.
- Apolar I₂ (3) ve doğrusal CO₂ (5) de eklendiğinde cevap 2, 3, 5 ve 10 olur.
- CCl₄ formülünde klor atomlarını görüp çözücüyü polar sanmak — dört C-Cl bağı simetrik dizildiği için CCl₄ apolardır.
- CH₃OH (1) veya C₂H₅OH (6) alkollerini eklemek — polar -OH grupları nedeniyle hidrojen bağı kurup suda iyi çözünürler.
Kendini kontrol et: Seçtiğin 2, 3, 5 ve 10 numaralı maddelerin tamamının apolar yapılı olduğunu kontrol ettin mi?
3cMoleküler bileşiklerden 1 numaralı çözücüde (CH₃OH) iyi çözünenler
Çözüm Yolu
Metanol polar ve hidrojen bağı yapar; polar moleküler bileşikler HF, C₂H₅OH, HCl, glikoz, CH₃COOH, NH₃, sakkaroz çözünür.
- 1 numaralı çözücü metanoldür (CH₃OH); polar yapılıdır ve hidrojen bağı kurabilir.
- Soru kökündeki 'moleküler bileşiklerden' şartı gereği iyonik bileşikleri (9, 11, 15, 16) ve çözücünün kendisini (1) ele.
- Apolar maddeler (2, 3, 5, 10) polar metanolde iyi çözünmez.
- Geriye kalan polar moleküler bileşikleri yaz: 4, 6, 7, 8, 12, 13 ve 14.
- Soru kökündeki 'moleküler bileşiklerden' şartını atlayıp 9, 11, 15, 16 numaraları eklemek — bu maddeler iyoniktir, moleküler değildir.
- Çözücü olan 1 numaralı kutuyu (CH₃OH) çözünen listesine dahil etmek — diğer kutulardaki uygun bileşikler seçilmelidir.
Kendini kontrol et: Listende iyonik tuzların (9, 11, 15, 16), apolarların (2, 3, 5, 10) ve çözücü 1'in bulunmadığını doğruladın mı?
3ç2 numaralı çözücüde (C₆H₆) iyi çözünenler
Çözüm Yolu
Benzen apolardır; apolar I₂, CO₂ ve C₆H₁₂ çözünür.
- 2 numaralı çözücü benzendir (C₆H₆); yalnız C ve H içeren simetrik, apolar bir çözücüdür.
- Apolar benzende yine apolar yapılı maddeler London kuvvetleriyle iyi çözünür.
- Çözücünün kendisi olan 2 numara dışındaki apolar kutuları seç: I₂ (3), CO₂ (5) ve C₆H₁₂ (10).
- Çözücü olan 2 numarayı (C₆H₆) da cevaba yazmak — 2 numaralı madde çözücü olduğundan diğer apolar maddeler seçilir.
- 8 veya 14 numaralı şekerleri karbon içeriyor diye eklemek — çok sayıda -OH grubu onları polar yapar.
Kendini kontrol et: Seçtiğin 3, 5 ve 10 numaralı maddelerin apolar olduğunu ve çözücü 2'yi dışarıda bıraktığını kontrol ettin mi?