Kimya 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 169 Cevapları

Farklı katılar suyla farklı güçte etkileşir; ayrıca sıcaklık değişince çözünme miktarı değişir. Bu ölçütler gruplarla karşılaştırılıp tartışılır. Kartlar bağlam sayfalarında ayrıntılı görülmediği için genel cevaptır.

1. Kanıt Kartı 1 ve 2 karşılaştırılır: 20 °C'de 100 g suda KBr (65,3 g) ile NaNO₃ (87,6 g) farklı miktarda çözünür.
2. Aynı sıcaklıkta çözünen miktarların farklı olması, ilk ölçütün çözünen maddenin cinsi ve suyla etkileşimi olduğunu gösterir.
3. Kanıt Kartı 3 ve 4'te sıcaklık 20 °C'den 80 °C'ye çıktıkça çözünen miktarların artmasından ikinci ölçüt olarak sıcaklık belirlenir.
4. Belirlenen ölçütler (çözünenin cinsi, tanecik etkileşimi, sıcaklık) diğer grupların ölçütleriyle karşılaştırılıp tartışılır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Ölçütler: maddenin türü (KBr veya NaNO₃ olması) ve ortam sıcaklığı. (Kanıt kartlarındaki değişkenleri doğru ifade eden tüm öğrenci yanıtları geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Belirlediğin ölçütler hem aynı sıcaklıktaki KBr-NaNO₃ farkını hem de sıcaklıkla artışı açıklıyor mu?

Plan öğrencinin kendi tasarımıdır; örnek bir ad önerilmiştir.

1. Deneyin amacı okunur: katıların belirli sıcaklıkta 100 g sudaki en fazla çözünen miktarını bulmak.
2. Ad, bu amacı kısa ve açık biçimde yansıtmalıdır.
3. Örnek ad: "Katıların 100 g sudaki maksimum çözünme miktarının belirlenmesi". Farklı uygun adlar da kabul edilir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Farklı katıların sabit sıcaklıkta sudaki çözünürlüğünün incelenmesi (Deneyin amacını doğru ve açık biçimde yansıtan her başlık geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın deney adı, hangi maddenin ne kadar suda maksimum çözünmesinin ölçüldüğünü belirtiyor mu?

Çözünme miktarını tartarak ve sıcaklığı sabit tutarak ölçmek için gereken temel malzemeler.

1. Ölçülecek nicelikler belirlenir: su miktarı, katı kütlesi ve sıcaklık.
2. Kütle için hassas terazi, su için ölçü silindiri, sıcaklık için termometre ve ısıtıcı gerekir.
3. Çözeltiyi hazırlamak için beher, karıştırma çubuğu, kaşık, saf su ve tuz, şeker gibi katılar listelenir. Bu örnek bir listedir.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Erlenmayer, dereceli silindir, elektronik terazi, baget, termometre, ısıtıcı, saf su, KBr ve NaNO₃ katıları. (Kütle, hacim ve sıcaklık ölçümünü sağlayan eşdeğer laboratuvar malzemeleri geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Listendeki malzemelerle 100 g suyu, sıcaklığı ve çözünen katı kütlesini ölçebilir misin?

Isıtıcı ve kimyasal kullanıldığı için temel laboratuvar güvenlik kuralları uygulanır.

1. Deney planında ısıtıcı, cam malzeme ve kimyasallar kullanılacağı belirlenir.
2. Kimyasal sıçramasına karşı koruyucu gözlük ve eldiven takılır.
3. Isıtıcı ve sıcak beherler dikkatli tutulur; maddeler tadılmaz, doğrudan koklanmaz.
4. Deney bitince malzemeler temizlenir, eller yıkanır. Bu bir örnek cevaptır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Laboratuvar önlüğü, koruyucu gözlük ve eldiven giyilir; kırık cam kullanılmaz, sıcak kaplar maşa ile tutulur. (Deneydeki ısı, cam ve kimyasal risklerine uygun temel laboratuvar güvenlik kuralları geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın önlemler hem kimyasal temas hem de ısı ve cam kırılması risklerini kapsıyor mu?

Çökelme görülmeden önce çözünen son miktar, o sıcaklıktaki maksimum çözünme miktarıdır.

1. Ölçü silindiriyle 100 g (100 mL) su alınır, sıcaklık termometreyle ölçülüp sabit tutulur.
2. Katı önceden tartılır, suya azar azar eklenip her seferinde karıştırılır.
3. Eklenen katı artık çözünmeyip dipte kalmaya (çökmeye) başlayınca ekleme durdurulur.
4. Çözünen toplam miktar (eklenen eksi kalan) g/100 g su olarak tabloya yazılır; diğer katılarla tekrarlanır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Sabit sıcaklıkta 100 g suya aşırı katı eklenip karıştırılır, çözelti süzülüp kurutulan çökeleğin kütlesi başlangıç kütlesinden çıkarılır. (100 g suda sabit sıcaklıkta çözünen maksimum katı kütlesini doğru ölçen her yöntem geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Planladığın basamaklarda su miktarı ve sıcaklık sabit tutulup çökmeyen net katı kütlesi bulunuyor mu?

Deneyde çökme başlamadan çözünen en çok miktar çözünürlüğü verir.

1. Deneyde sabit sıcaklıkta 100 g suda dibe çökmeden çözünebilen sınır madde miktarının ölçüldüğü hatırlanır.
2. Çözücü miktarı (100 g su), sıcaklık koşulu ve 'çözünebilen en fazla madde miktarı' ifadeleri birleştirilir.
3. Çözünürlük, belirli sıcaklıkta 100 g suda çözünebilen maksimum madde miktarı olarak tanımlanır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Belirli sıcaklık ve basınçta 100 g çözücüde çözünebilen maksimum madde miktarına çözünürlük denir. (Basıncı ve genel çözücü kavramını da içeren tam bilimsel tanım da geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın tanımda sabit sıcaklık, 100 g su ve çözünebilen en fazla miktar koşulları yer alıyor mu?

Bilimsel tanım belirli sıcaklık ve basınçta çözücünün belirli miktarında çözünen maksimum miktardır. Fark öğrencinin kendi yazdığı tanıma göre değişir.

1. Bilimsel tanım incelenir: belirli sıcaklık ve basınçta 100 g (veya 100 cm³) çözücüde çözünebilen maksimum madde miktarıdır.
2. Deney verileriyle kurulan öğrenci tanımı, bilimsel tanımdaki sıcaklık, basınç ve çözücü ifadeleriyle karşılaştırılır.
3. Öğrenci tanımında genellikle basınç koşulu veya 'su' yerine genel 'çözücü' ifadesi yer almadığından bu farklar açıklanır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bilimsel tanımda yalnızca 100 g su değil, 100 g veya 100 cm³ genel çözücü ve sabit basınç da belirtilir. (Öğrencinin önceki tanımına göre basınç, sıcaklık veya çözücü kapsamı farkını doğru açıklaması geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Bilimsel tanımdaki sıcaklık, basınç ve 100 g/100 cm³ çözücü unsurlarını kendi tanımınla karşılaştırdın mı?