Ana sayfa›Kitaplar›Kimya 10. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 221
Kimya 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 221 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
31İlaç etken maddelerinin çözünmesiyle ilgili metne göre yanlış ifadeyi seçme
Çözüm Yolu
İyonik bileşikler polar çözücülerde iyi çözünür; apolar çözücülerde daha iyi çözündükleri ifadesi yanlıştır.
- Metne ve çözünürlük ilkelerine göre her seçeneğin doğruluğunu tek tek incele.
- Mg(OH)₂ ve NaHCO₃ gibi iyonik yapılı bileşiklerin polar çözücü olan suda iyi çözündüğünü doğrula (A, C doğru).
- Metinde gliserin ve ürenin hem suda hem etanolde çözündüğü, iyodun suda çözünmediği bilgilerini kontrol et (D, E doğru).
- İyonik bileşiklerin apolar çözücülerde daha iyi çözündüğünü söyleyen B seçeneğinin yanlış olduğunu belirle.
- Soru kökündeki 'yanlıştır' ifadesini gözden kaçırıp ilk doğru seçenek olan A'yı işaretlemek — kökü dikkatle oku.
- İyonik bileşiklerin apolar çözücülerde çözündüğünü sanmak — iyonik maddeler polar çözücülerle iyon-dipol etkileşimi kurar.
Kendini kontrol et: Seçtiğin B şıkkının 'benzer benzeri çözer' kuralıyla çeliştiğini kontrol ettin mi?
34-dH₂O ile LiNO₃ çiftinin çözünme türü
Çözüm Yolu
LiNO₃ iyonik bileşiktir; suda Li+ ve NO₃- iyonlarına ayrışır.
- LiNO₃, Li+ katyonu ve NO₃- kök iyonundan oluşan iyonik bileşiktir.
- Suda Li+ ve NO₃- iyonlarına ayrışarak çözünür.
- Yeni madde oluşmaz, yalnızca iyonlar sulu ortama dağılır.
- NO₃- kökünün azot ve oksijen atomlarına ayrıştığını sanmak — kök iyon suda bütün olarak NO₃- hâlinde kalır.
Kendini kontrol et: LiNO₃ tuzunun suda Li+ ve NO₃- iyonlarına ayrışarak fiziksel-iyonik çözündüğünü kontrol ettin mi?
32Çözünme olayını ayırt etmek için kullanılabilecek özellikleri gerekçeyle yazma
Çözüm Yolu
İyonik çözünmede çözelti iyonlara ayrıştığı için elektriği iletir. Moleküler çözünmede iletmez. Fiziksel çözünmede maddenin kimyasal özelliği korunur, kimyasal çözünmede suyla tepkime olup yeni madde oluşur.
- Listedeki maddelerin suda iyonik/moleküler ve fiziksel/kimyasal çözünme türleri oluşturduğunu belirle.
- İyonik ve moleküler çözünmeyi ayırt etmek için çözeltinin elektrik iletkenliğini ölçme ölçütünü yaz.
- İyon içeren çözeltilerin elektriği ilettiğini, iyonlaşmadan moleküler çözünenlerin (şeker, alkol) iletmediğini gerekçelendir.
- Fiziksel ve kimyasal çözünmeyi ayırmak için çözünenin kimyasal özelliğini koruyup yeni madde oluşturmadığını belirt.
Kabul edilebilir başka cevaplar: pH ölçümü veya turnusol kâğıdı ile asitlik-bazlık kontrolü (NH₃, SO₂ ve CO₂'nin suyla kimyasal çözünmesini nötr fiziksel çözünmelerden ayırt etme gerekçesiyle yazıldığında geçerlidir.) · Çözücü buharlaştırıldığında çözünen maddenin kimyasal yapısı korunarak geri kazanılması (Fiziksel çözünme ile kimyasal çözünmeyi ayırt etme gerekçesiyle açıklandığında geçerlidir.)
- Özellikleri gerekçesiz sıralamak — soru her özelliğin çözünme türünü nasıl ayırt ettiğini açıklamayı ister.
- Tüm sulu çözeltilerin elektriği ilettiğini düşünmek — glikoz ve etanol çözeltilerinde serbest iyon olmadığından iletkenlik gözlenmez.
Kendini kontrol et: Hem iyonik-moleküler hem de fiziksel-kimyasal çözünmeyi ayırt edecek ölçütleri gerekçeleriyle yazdın mı?
33-aMoleküler çözünmeye örnek olan maddeleri tabloya yazma
Bu sorunun cevabı henüz yayımlanmadı. Neden?
33-bİyonik çözünmeye örnek olan maddeleri tabloya yazma
Çözüm Yolu
İyonik bileşikler suda iyonlarına ayrışarak çözünür.
- Listede metal ve ametalden ya da metal ve kök iyondan oluşan iyonik bileşikleri seçiyoruz.
- İyonik bileşikler suda katyon ve anyonlarına ayrışarak çözünür.
- Bu özellikteki maddeler: NaCl, MgCl₂, Ca(OH)₂, NaNO₃, AlCl₃, LiNO₃.
- C₂H₅OH bileşiğini OH grubu nedeniyle iyonik sanmak — etanol kovalent yapılıdır ve suda iyonlaşmaz.
- Kök iyon içeren NaNO₃ ve LiNO₃'ü atlamak — metal katyonu ve nitrat anyonundan oluşan tuzlar iyoniktir.
Kendini kontrol et: Seçtiğin altı bileşiğin tamamının metal katyonu içerdiğini ve suda iyonlarına ayrıştığını kontrol ettin mi?
33-cFiziksel çözünmeye örnek olan maddeleri tabloya yazma
Çözüm Yolu
Çözünürken yeni madde oluşmaz, çözünenin kimyasal özelliği korunur.
- Fiziksel çözünmede yeni madde oluşmaz; çözünen kimliğini korur.
- İyonik bileşikler suda yalnız iyonlarına ayrışır: NaCl, MgCl₂, Ca(OH)₂, NaNO₃, AlCl₃, LiNO₃.
- Glikoz ve etil alkol de suyla tepkime vermeden molekül hâlinde dağılır.
- İyonlarına ayrışmayı kimyasal değişim sanmak — tuzların suda iyonlaşması yeni madde oluşturmayan fiziksel çözünmedir.
- CO₂, SO₂ veya NH₃ gazlarını fiziksel çözünmeye yazmak — bu gazlar suyla kimyasal tepkime verir.
Kendini kontrol et: Hem altı iyonik bileşiği hem de C₆H₁₂O₆ ile C₂H₅OH'ı fiziksel çözünmeye ekledin mi?
33-dKimyasal çözünmeye örnek olan maddeleri tabloya yazma
Çözüm Yolu
Bu gazlar suyla tepkime verip yeni maddeler oluşturur (NH₄OH, H₂SO₃, H₂CO₃).
- Kimyasal çözünmede çözünen suyla tepkime verir ve yeni madde oluşur.
- NH₃ suyla NH₄OH, SO₂ suyla H₂SO₃, CO₂ suyla H₂CO₃ oluşturur.
- Diğer maddeler suyla tepkime vermeden çözünür.
- Tuzların suda çözünmesini kimyasal sanmak — tuzlar suyla tepkime vermez, yalnızca iyonlarına ayrışır.
- Asidik oksitleri (CO₂, SO₂) ve amonyağı (NH₃) gözden kaçırmak — bu gazlar suyla asit/baz tepkimesi verir.
Kendini kontrol et: Yazdığın üç maddenin de suyla tepkimeye girerek asidik veya bazik çözelti oluşturduğunu doğruladın mı?
34-aH₂O ile AlCl₃ çiftinin çözünme türü
Çözüm Yolu
AlCl₃ iyonik bir bileşiktir; suda Al3+ ve Cl- iyonlarına ayrışır.
- AlCl₃, metal (Al) ve ametalden (Cl) oluşan iyonik bir bileşiktir.
- Suda Al3+ ve Cl- iyonlarına ayrışarak çözünür.
- Ayrışma sırasında çözünen yeni bir maddeye dönüşmez.
- İyonlara ayrışmayı kimyasal çözünme saymak — suyla yeni bileşik oluşmadığından çözünme fiziksel ve iyoniktir.
Kendini kontrol et: AlCl₃ bileşiğinin suda Al3+ ve Cl- iyonları oluşturduğunu düşünerek iyonik ve fiziksel çözünme yazdın mı?
34-bH₂O ile C₂H₅OH çiftinin çözünme türü
Çözüm Yolu
Etanol kovalent bir moleküldür; iyonlaşmadan suda molekül hâlinde dağılır.
- C₂H₅OH kovalent bağlı, polar bir moleküldür.
- Suyla hidrojen bağı kurarak iyonlaşmadan molekül hâlinde dağılır.
- Bu sırada yeni madde oluşmaz.
- Formüldeki -OH grubunu OH- iyonu sanıp iyonik çözünme yazmak — etil alkol suda iyonlaşmaz, moleküler çözünür.
Kendini kontrol et: Etanolün suda iyon oluşturmadan ve kimyasal yapısı değişmeden dağıldığını kontrol ettin mi?
34-cH₂O ile CO₂ çiftinin çözünme türü
Bu sorunun cevabı henüz yayımlanmadı. Neden?