Tarih 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 119 Cevapları

Genel bilgiye dayalı taslak; kaynak metni görünmüyor.

1. İstenen: Gibbons'ın kuruluş görüşündeki tutarsızlıkları bulmak; Kaynak A ile diğer tarihçilerin kaynaklarını karşılaştırırız.
2. Kaynak A'da Gibbons, Osmanlıların sonradan dine giren Hristiyanlarla oluşan yeni bir ırk olduğunu ileri sürer.
3. Köprülü, Wittek ve İnalcık'ın kaynakları ise Osman Bey'in Türkmen bir boy beyi ve gazi olduğunu gösterir.
4. Gibbons, Anadolu'daki Türk-İslam unsurlarını ve Selçuklu mirasını hesaba katmamıştır; Köprülü bu iddiaya açıkça itiraz eder.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Güvenilir bulmadığı Ulu Çınar menkıbesini, Osman Bey'in Müslüman olmadığına kanıt olarak kullanması. (Gibbons'ın menkıbeyi Neşri'den alıp yine de dayanak yaptığını anlatan metne dayanılırsa geçerli.)

Kendini kontrol et: Yazdığım tutarsızlık, Gibbons'ın bir iddiasının diğer tarihçilerin kaynaklarındaki bir bilgiyle çeliştiğini açıkça gösteriyor mu?

Genel bilgiye dayalı taslak; doğrulanmalı.

1. İstenen: Köprülü'nün görüşündeki tutarsızlıkları belirlemek; Kaynak B ve Köprülü hakkındaki metni inceleriz.
2. Köprülü, Osmanlı'yı Anadolu Selçuklu ve Türk tarihinin devamı olarak görür; Türk kimliğini merkeze alır.
3. İnalcık'ın Bizans kaynaklarıyla (Pachymeres) yaptığı karşılaştırma, Bizans'la ilişkinin kuruluşta önemli olduğunu gösterir.
4. Köprülü bu Bizans etkileşimini ve farklı toplulukların katkısını geri planda bırakmıştır.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Gibbons'ın Balkan fetihleriyle ilgili görüşünü haklı bulurken, aynı eserdeki köken görüşünü tümüyle reddetmesi. (Köprülü'nün Gibbons'ı kısmen kabul ettiğini anlatan metne dayanılıp seçici kabul gerekçelendirilirse geçerli.)

Kendini kontrol et: Yazdığım eksiklik, Köprülü'nün Türk tarihi vurgusunun Bizans kaynaklı bulgularla nasıl çeliştiğini gösteriyor mu?

Genel bilgiye dayalı taslak; doğrulanmalı.

1. İstenen: Wittek'in görüşündeki tutarsızlıkları bulmak; Wittek metni ve Kaynak C incelenir.
2. Wittek, gaza geleneğini devletin kuruluşunun temel ve belirleyici unsuru sayar; dayanağı Ahmedî'nin İskendername'sidir.
3. Oysa kendi Kaynak C'sinde Ahilik, ulema ve Selçuklu şehir unsurları gibi başka etkenlerden de söz eder.
4. Ayrıca Gibbons'ın belirttiği gibi Hristiyanlar da Osmanlı'ya katılmış, erken dönemde gayrimüslimlerle iş birliği olmuştur.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Tezini, kuruluştan çok sonra yazılmış tek bir esere, Ahmedî'nin İskendername'sine dayandırması. (İlk Osmanlı kroniklerinin Osman Bey'den yaklaşık yüz yıl sonra yazıldığı bilgisiyle gerekçelendirilirse geçerli.)

Kendini kontrol et: Yazdığım tutarsızlık, Wittek'in gaza vurgusu ile Kaynak C'de saydığı Ahi, ulema ve şehir unsurları arasındaki çelişkiyi içeriyor mu?

Açık uçlu etkinlik (İnalcık görüşündeki tutarsızlıkları yazma). Öğrenci kendi gözlem, deneyim ve düşüncelerinden yararlanarak bu örnek cevabı kendi cümleleriyle zenginleştirebilir.