Ana sayfa›Kitaplar›Tarih 10. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 279
Tarih 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 279 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
Tablo Ekonomik - NedenlerCelâli İsyanları'nın ekonomik nedenlerini tabloya yazma
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Savaş masrafları ve hazine açıkları, yeni vergilerin (avarız, iltizam) getirilmesi, ağır vergi yükü ve iklim değişikliğiyle tarımsal üretimin düşmesi.Çözüm Yolu
Uzun savaşlar hazineyi zorlayınca reayaya yeni vergiler yüklendi; iltizam köylüyü ezdi, kuraklık ve soğuk hava üretimi azalttı.
- İstenen: Celâli İsyanları'nın ekonomik nedenlerini tablonun Ekonomik-Nedenler hücresine yazmak.
- Doğuda ve batıda süren uzun savaşların hazineyi zorladığı ve masrafları artırdığı metinden anlaşılır.
- Açığı kapatmak için halka yeni vergiler yüklenmiş, iltizamın yaygınlaşmasıyla köylünün vergi yükü ağırlaşmıştır.
- Kaynak İ'ye göre iklim değişiklikleri, kuraklık ve sel tarımsal üretimi düşürmüştür.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Enflasyon nedeniyle tımar gelirlerinin değer kaybetmesi ve tımar sahiplerinin yoksullaşması. (Sayfa 276–277'deki Kaynak Ğ'ye dayanılarak ekonomik neden olarak yazılırsa geçerlidir.)
- Ekonomik nedenlerle sonuçları karıştırmak — üretimin düşmesi neden, köylünün toprağı terk etmesi sonuç hücresine yazılmalı.
- Nüfus artışı ve suhteleri bu hücreye yazmak — bunlar sosyal nedenler satırına aittir.
Kendini kontrol et: Yazdığım her neden isyandan önce yaşanan ve parayla, vergiyle ya da üretimle ilgili bir durum mu?
Tablo Ekonomik - SonuçlarCelâli İsyanları'nın ekonomik sonuçlarını tabloya yazma
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Tarım arazileri terk edildi, üretim azaldı, vergi gelirleri düştü, hazine zayıfladı ve köylü şehirlere göç etti.Çözüm Yolu
Çift bozma ve Büyük Kaçgun ile tarlalar boş kaldı, üretim ve vergi gelirleri azaldı.
- İstenen: Celâli İsyanları'nın ekonomik sonuçlarını tablonun Ekonomik-Sonuçlar hücresine yazmak.
- Sayfa 278'deki metin ve Kaynak İ, köylülerin tarım arazilerini terk ettiğini (çift bozma) anlatır.
- Ekilmeyen tarlalar nedeniyle tarımsal üretim azalmış, vergi ödeyen nüfus düştüğü için devlet gelirleri gerilemiştir.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Şehirlerde pahalılığın artması. (Kaynak İ'deki göçün şehirlerde pahalı hayatı güçleştirdiği bilgisine dayanılırsa geçerlidir.)
- Büyük Kaçgun'u yalnız göç olarak bırakmak — ekonomik sonuç olarak boş kalan tarlalar ve azalan vergiyle bağlanmalı.
- Savaş masraflarını sonuç olarak yazmak — savaş giderleri isyanların nedenidir, sonucu değildir.
Kendini kontrol et: Yazdığım sonuçlar isyanlardan sonra üretimde, vergi gelirinde ya da hazinede görülen bir değişikliği mi anlatıyor?
Tablo Sosyal - NedenlerCelâli İsyanları'nın sosyal nedenlerini tabloya yazma
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Nüfus artışı, işsiz güçsüz genç köylüler ve medrese öğrencileri (suhteler), eşkıyalığın yaygınlaşması ve toplumsal huzursuzluk.Çözüm Yolu
Nüfus artışı ve geçim sıkıntısı işsiz gençleri eşkıyalığa itti; medrese öğrencileri de isyan gruplarına katıldı.
- İstenen: Celâli İsyanları'nın sosyal nedenlerini tablonun Sosyal-Nedenler hücresine yazmak.
- Kaynak İ'ye göre topraksız, işsiz ve geleceksiz genç köylüler göç ederek eşkıyalık hareketlerine katılmıştır.
- Sayfa 279'daki metne göre medreselerde öğrenci yığılması olmuş, öfkeli suhteler isyan çıkararak Celâlilere katılmıştır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Haçova'dan kaçan firari sipahilerin ve parasız kalan tüfekli askerlerin eşkıyalığa katılması. (Sayfa 276'daki Görsel 3.31 açıklamasına dayanılarak toplumsal neden olarak yazılırsa geçerlidir.)
- Suhte isyanlarını Celâli İsyanları'ndan tamamen ayrı saymak — metne göre suhteler zamanla Celâlilerle birleşmiştir.
- Vergi yükünü sosyal neden olarak yazmak — vergi ve hazine konuları ekonomik nedenler satırına aittir.
Kendini kontrol et: Yazdığım nedenler toplumdaki insan gruplarının (genç köylüler, medrese öğrencileri) durumuyla mı ilgili?
Tablo Sosyal - SonuçlarCelâli İsyanları'nın sosyal sonuçlarını tabloya yazma
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Büyük Kaçgun denen kitlesel göç, köylü nüfusun azalması, şehirlerde kalabalıklaşma, can ve mal güvenliğinin bozulması.Çözüm Yolu
Köylüler zulümden ve isyanlardan kaçarak şehirlere göç etti; toplumsal düzen ve güvenlik bozuldu.
- İstenen: Celâli İsyanları'nın sosyal sonuçlarını tablonun Sosyal-Sonuçlar hücresine yazmak.
- Kaynak İ'de Büyük Kaçgun adı verilen geniş çaplı göç ve nüfusun önemli kısmının köyünü terk ettiği belirtilir.
- Göç edenler surlu şehirlere sığındığından şehirler kalabalıklaşmış, şehir hayatı zorlaşmıştır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Kırsal dengenin bozulması ve göç eden gençlerin eşkıyalığa yönelmesi. (Kaynak İ'nin son cümlelerine dayanılarak sonuç olarak yazılırsa geçerlidir.)
- Büyük Kaçgun'u isyanların nedeni olarak yazmak — kitlesel göç isyanların ortaya çıkardığı bir sonuçtur.
- Kırsal nüfusun azalmasını atlamak — köylerin boşalması kırsal düzenin bozulmasının temel göstergesidir.
Kendini kontrol et: Yazdığım sonuçlar isyanlardan sonra insanların yaşadığı yerde ve güvenliğinde görülen değişiklikleri mi anlatıyor?
Tablo Siyasi - NedenlerCelâli İsyanları'nın siyasi nedenlerini tabloya yazma
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Merkezî otoritenin zayıflaması, uzun savaşlar, tımar düzeninin bozulması, rüşvet ve yönetici baskısı, devletin isyancıları bastıramaması.Çözüm Yolu
Doğuda ve batıda süren savaşlar sırasında merkezî otorite zayıfladı; yerel yöneticilerin baskısı ve tımar düzeninin çözülmesi isyanları yaygınlaştırdı.
- İstenen: Celâli İsyanları'nın siyasi nedenlerini tablonun Siyasi-Nedenler hücresine yazmak.
- Sayfa 276'daki metne göre tımar sistemi işlevini yitirmiş, tımarlı sipahi azalmış ve merkezî otorite zayıflamıştır.
- Uzun savaşlar sırasında devlet Anadolu'daki düzeni korumakta yetersiz kalmış, alınan tedbirler sonuç vermemiştir.
- Kaynak K'ye göre yerel yöneticiler köylüyü sindirmek için baskı uygulamıştır.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Savaştan kaçan sipahiler için yapılan yoklamanın orduda huzursuzluk yaratması. (Sayfa 276'daki Görsel 3.31 açıklamasına dayanılırsa geçerlidir.)
- Celâlilerin devleti yıkmak istediğini yazmak — Kaynak K'ye göre isyancıların çoğunun böyle bir hedefi yoktu.
- Siyasi nedenleri ekonomik nedenlerle karıştırmak — vergi yükü ekonomik, otorite boşluğu ve yönetici baskısı siyasidir.
Kendini kontrol et: Yazdığım her neden devlet otoritesi, yönetim ya da askerî düzenle ilgili bir sorunu mu gösteriyor?
Tablo Siyasi - SonuçlarCelâli İsyanları'nın siyasi sonuçlarını tabloya yazma
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Merkezî otorite iyice zayıfladı, devlet isyanlarla uğraşırken savaşlarda güç kaybetti; isyancılar bazen yönetime katıldı, bazı bölgelerde bağımsızlık girişimleri görüldü.Çözüm Yolu
Devlet isyanları bastırmak için çok enerji harcadı ve otoritesi sarsıldı; Canbolatoğlu gibi isyancılar bağımsızlık peşinde koştu.
- İstenen: Celâli İsyanları'nın siyasi sonuçlarını tablonun Siyasi-Sonuçlar hücresine yazmak.
- Devlet bir yandan Safevî ve Avusturya ile savaşırken bir yandan isyanlarla uğraşmak zorunda kalmış, gücü bölünmüştür.
- Canbolatoğlu örneğinde isyancının bağımsızlık ilan ettiği, sonra affedilip beylerbeyi yapıldığı görülür.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Kuyucu Murad Paşa'nın sert tedbirleriyle isyanların geçici olarak bastırılması. (Kaynak J'ye dayanılarak devletin isyanlara verdiği tepki biçiminde siyasi sonuç olarak yazılırsa geçerlidir.)
- Canbolatoğlu'nun affedilmesini merkezin güçlendiği şeklinde yorumlamak — isyancıyı yönetime almak otoritenin zayıflığını gösterir.
- Kuyucu Murad Paşa'nın sert tedbirlerini sorunun kalıcı çözümü saymak — sükûnet geçici oldu, sorunlar uzun yıllar sürdü.
Kendini kontrol et: Yazdığım sonuçlar isyanlardan sonra devletin otoritesinde ve yönetiminde ortaya çıkan değişiklikleri mi gösteriyor?