Ana sayfa›Kitaplar›Türk Dili ve Edebiyatı 10. Sınıf Ders Kitabı›Sayfa 138
Türk Dili ve Edebiyatı 10. Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 138 Cevapları
Yapay zekâ ile hazırlandı ve kontrol edildi
Bu sayfadaki cevaplar yapay zekâ ile hazırlandı ve birden çok bağımsız yapay zekâ okumasıyla kontrol edildi; bir insan editör onaylamadı. Hata içerebilir, resmî cevap anahtarı değildir: 11 Kasım 2026'daki bağımsız denetimde, örneklenen cevapların yaklaşık yüzde 7'sinde ciddi hata, yaklaşık yüzde 12'sinde küçük kusur bulundu. Yanlış bir cevap görürsen cevabın altındaki Hata bildir düğmesini kullan. Nasıl hazırlandı?
Tablo-Dil ve anlatımEdebî ve İstemek metinlerinin dil ve anlatımını karşılaştırma
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Edebî: sade, açık, sohbet havasında; İstemek: sade, akıcı, felsefi-denemeye yakın bir dil.Çözüm Yolu
İkisinde de anlaşılır bir dil var; Edebî sözlü anlatım özelliği taşır, İstemek kısa cümleli ve akıcıdır.
- İstenen: iki metnin dil ve anlatım özelliklerini karşılaştırmak.
- 137. sayfadaki tabloya göre Edebî söyleşisinde açık, sade bir dil kullanılmış; söyleşi olduğu için sohbet havası taşır.
- İstemek'te cümleler kısa ve anlaşılır, düşünceler akıcı bir şekilde sıralanmış.
- Yazar akıl ve mutluluk üzerine kişisel görüşlerini anlattığı için anlatım denemeye ve felsefi düşünmeye yakındır.
- Yalnız bir metnin özelliğini yazmak — karşılaştırmada iki sütun da doldurulmalı, benzerlik ve farklar gösterilmelidir.
Kendini kontrol et: İki metin için yazdıklarında en az bir ortak ve bir farklı dil özelliği var mı?
Tablo-AnlatıcıAnlatıcı satırı karşılaştırması
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Edebî: konuşan sunucu ve konuşmacı; İstemek: birinci kişi anlatıcı (yazar).Çözüm Yolu
İstemek'te 'tahmin etmiyorum, tekrar ederim' diyen yazar kendi görüşünü aktarır.
- İstenen: iki metinde anlatımı kimin üstlendiğini karşılaştırmak.
- Edebî bir söyleşi olduğu için sorular soran bir sunucu ve cevap veren bir konuşmacı bulunur.
- İstemek'te 'tahmin etmiyorum', 'tekrar ederim' gibi birinci kişi ekli fiiller dikkat çekiyor.
- Bu fiiller, yazarın kendi görüşlerini kendi ağzından anlattığını gösterir.
- İstemek'in anlatıcısını Descartes sanmak — Descartes'ın sözü yalnız alıntıdır; metni yazar kendi ağzından anlatır.
Kendini kontrol et: İstemek'te birinci kişi ekli bir fiil bulup anlatıcının yazar olduğunu gösterebiliyor musun?
Tablo-EtkileyicilikEtkileyicilik satırı karşılaştırması
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Edebî: örnekler ve canlı sözlü anlatımla; İstemek: Descartes alıntısı, mizahi-ironik ifade ve genelleme ile etkileyici.Çözüm Yolu
İstemek'te akıl konusundaki ironi okuru düşündürür.
- İstenen: metinlerin okuru ya da dinleyiciyi hangi yollarla etkilediğini karşılaştırmak.
- Edebî söyleşisi örneklerle ve konuşma dilinin canlılığıyla dinleyicinin ilgisini canlı tutar.
- İstemek'te yazar ünlü bir filozofun sözünü aktararak düşüncesini güçlendirir.
- Akılla ilgili ironik ve genelleyici ifadeler okuru gülümsetirken düşündürür.
- Etkileyiciliği "güzel yazılmış" diye geçmek — hangi yolla (alıntı, örnek, ironi) etkilediği belirtilmelidir.
Kendini kontrol et: Her metin için etkileyiciliği sağlayan somut bir anlatım yolunu adıyla yazdın mı?
Tablo-Açık ileti örneğiAçık ileti örneği satırı
Bu madde dinleme, deney veya kişisel yorum etkinliğidir. Tek bir doğru cevabı yoktur; cevabı kitaptaki yönergeye göre kendiniz oluşturursunuz.
Tablo-Örtük ileti örneğiÖrtük ileti örneği satırı
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
İstemek: 'Herkes kendi aklından memnundur' sözü, insanların kendini beğenmişliğine ince bir gönderme; Edebî: Divan şiiri örneklerindeki kapalı anlamlar.Çözüm Yolu
Söylenmeyen ima, okurun yorumuyla ortaya çıkar.
- İstenen: iki metinde açıkça söylenmeyip sezdirilen bir ileti örneği bulmak.
- İstemek'te Descartes'ın 'herkes kendi aklından memnundur' sözü alaycı bir tonla aktarılıyor.
- Yazar, akıllı olduğunu sanan insanların yine de mutsuz olduğunu söyleyerek insanların kendini beğenmişliğini dolaylı yoldan eleştiriyor.
- Edebî söyleşisinde ise 137. sayfadaki tabloya göre kapalı iletiler Divan şiiri örneklerinde yoğunlaşıyor.
- Cümleyi aynen yazıp bırakmak — örtük iletide cümlenin ima ettiği anlam da açıklanmalıdır.
Kendini kontrol et: Seçtiğin cümlenin "aslında ne demek istediğini" kendi sözlerinle yazabildin mi?
GenellemeKarşılaştırmadan söyleşi türüne ilişkin genellemeler yazıp paylaşma
Bu madde kişisel görüşe, yoruma ya da yaratıcılığa bağlı olabilir; tek bir doğru cevabı olmayabilir. Aşağıdaki yalnızca bir örnektir, kendi cevabını da yazabilirsin.
Söyleşi, sorulu cevaplı, sözlü ve sade dille bilgilendiren, açık ileti ağırlıklı bir türdür.Çözüm Yolu
Edebî ile karşılaştırmadan çıkarım: söyleşide konuşma dili, kişisel görüş ve örnekler öne çıkar.
- Tablodaki Edebî sütununda dil, anlatıcı ve ileti satırlarına yazdıklarını yeniden oku.
- Söyleşinin soru-cevap düzeninde, sunucu ve konuşmacı arasında geçtiğini belirle.
- Dilin sade, sohbet havasında ve konuşma diline yakın olduğunu not et.
- Açık iletilerin yoğun olduğunu, amacın bilgilendirmek olduğunu ekle.
- Bu gözlemleri "Söyleşi, ... bir türdür." biçiminde genel bir cümleye dönüştür.
Kabul edilebilir başka cevaplar: Söyleşide konuşmacı kişisel görüşlerini örneklerle, samimi bir dille aktarır. (Karşılaştırma tablosundaki gözlemlere dayanan tür özellikleri yazıldığı sürece geçerlidir.)
- Yalnız Edebî'yi özetlemek — istenen, tek söyleşiye değil, söyleşi türünün geneline uyan yargılardır.
- Söyleşiyi röportajla tamamen aynı saymak — söyleşide konuşmacının kişisel görüşleri ve sohbet havası öne çıkar.
Kendini kontrol et: Yazdığın genelleme başka bir söyleşi için de doğru olur mu?