Türk Dili Ve Edebiyatı 10.Sınıf Ders Kitabı — Sayfa 218 Cevapları

Mesnevi uzun, nazım biçimli ve dinî-tasavvufi içeriklidir; fabl daha kısa ve öğüt amaçlıdır.

1. Mesnevinin özelliklerini hatırla: uzun, beyitlerle yazılan, her beyti kendi içinde uyaklı bir nazım biçimidir.
2. Fablın özelliklerini hatırla: kısa, kahramanları çoğunlukla hayvan, öğüt amaçlı bir türdür.
3. İki türü karşılaştırıp fablda olup mesnevide bulunmayan iki özelliği seç.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Fabl düzyazıyla da yazılabilir; mesnevi ise yalnız nazımla yazılır. (Biçim farkı vurgulanırsa geçerli bir ayırıcı özelliktir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın iki özellik mesnevide bulunmuyor, yalnız fablda mı görülüyor?

Güçsüz olanın akılla güçlüyü yenmesi tavşanın temsil ettiği değeri gösterir.

1. Tavşanın güçsüz olmasına rağmen aslanı yendiğini hatırla.
2. Bunu sağlayan soyut kavramı yaz: akıl ve zekâ.

Kendini kontrol et: Yazdığın değer, güçsüzün güçlüyü yenmesini açıklayan bir kavram mı?

Av hayvanları aslana karşı çaresizdir; sayfa 217 soru 4 onların birlikte karar aldığını gösterir.

1. Av hayvanlarının aslan karşısındaki durumunu hatırla: korku ve çaresizlik.
2. Toplanıp ortak karar aldıklarını hatırla ve bunu ikinci özellik olarak yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Çaresiz ve boyun eğen. (Aslana her gün av göndermeyi kabul etmeleri gerekçe gösterilirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın iki özellik, av hayvanlarının fabldaki davranışlarına dayanıyor mu?

Hayvanların toplanıp ortak karar alması dayanışmayı temsil eder.

1. Av hayvanlarının toplanıp birlikte karar aldığını hatırla.
2. Bu davranışın temsil ettiği soyut değeri yaz: dayanışma, birlik.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Güçsüzlük ve ezilmişlik. (Hayvanların güçlü karşısındaki durumu vurgulanırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın değer, hayvanların ortak davranışını tek bir kavramla özetliyor mu?

Fabl nazımla da yazılabildiğinden şiirle ortak özellikleri vardır; kişileştirme ve benzetme ikisinde de görülür.

1. Fablın nazımla da yazılabildiğini hatırla.
2. Şiirde ve fablda ortak kullanılan söz sanatlarını düşün: kişileştirme, benzetme.
3. İki türde de bulunan iki özelliği seçip yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: İkisinde de kişileştirme sanatına sıkça başvurulur. (Ortak bir söz sanatı belirtilirse geçerli bir benzerliktir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın her özellik hem fablda hem şiirde görülebiliyor mu?

Roman geniş olay örgülü ve çok kahramanlıdır; fabl ise öğüt vermeyi amaçlayan kısa bir türdür.

1. Romanın özelliklerini hatırla: uzun, geniş olay örgülü, çok kahramanlı, kahramanları insan.
2. Fablın özelliklerini hatırla: kısa, kahramanları çoğunlukla hayvan, öğüt amaçlı.
3. Uzunluk ve kahraman türü gibi iki farkı karşılaştırarak yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Fabl öğüt vermeyi amaçlar; roman ise insan ve toplum hayatını geniş biçimde anlatır. (Amaç farkı karşılaştırmalı yazılırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Her maddede fabl ve romanın aynı konudaki farklı özelliğini yazdın mı?

Fabl ve masalda olağanüstü ve hayal ürünü anlatım ile kişileştirme ortaktır.

1. Masalın özelliklerini hatırla: hayal ürünüdür, hayvanlar konuşabilir, olağanüstü olaylar yer alır.
2. Fablın özelliklerini hatırla: hayvanlar konuşturulur, olay hayal ürünüdür.
3. İki türde de görülen iki ortak özelliği seçip yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: İkisi de anonim ya da sözlü gelenekten beslenebilen kısa anlatılardır. (Sözlü gelenekten gelme ortaklığı vurgulanırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın özellikler hem masalda hem fablda gerçekten görülüyor mu?

Öğretici metinler bilgi verir, kanıtlar ve olay anlatmaz; fabl öğüdü hikâye ile sezdirir.

1. Öğretici metinlerin bilgi verdiğini, olay ve kahraman içermediğini hatırla.
2. Fablın bir olay ve kahramanlar üzerinden anlatıldığını belirle.
3. Fablın öğüdü doğrudan değil, hikâye yoluyla sezdirdiğini ikinci özellik olarak yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Fablda kişileştirme gibi söz sanatları kullanılır; öğretici metinler açık ve süssüz bir dil kullanır. (Dil ve anlatım farkı belirtilirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın özellik öğretici metinlerde bulunmuyor mu?

Destan bir milletin kahramanlıklarını anlatan uzun metindir; fabl öğüt amaçlıdır.

1. Destanın özelliklerini hatırla: uzun, bir milletin kahramanlıklarını anlatır, kahramanları olağanüstü insanlardır.
2. Fablın özelliklerini hatırla: kısa, kahramanları hayvan, öğüt amaçlıdır.
3. Uzunluk ve kahraman türü gibi iki ayırıcı özelliği yaz.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Destan bir milletin ortak hayatını ve kahramanlığını anlatır; fabl bireye ders verir. (Konu ve amaç farkı belirtilirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın iki özellik destanda bulunmuyor, yalnız fablda mı var?

Fablda aslan genellikle gücü ve yönetimi temsil eder; kesin ifade metne bağlıdır.

1. Aslanın fabldaki özelliklerine bak: güçlü ve diğer hayvanlara hükmeden.
2. Bu özelliklerin insan hayatında neyi karşıladığını düşün: güç, otorite, yönetim.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Zorbalık ve kaba kuvvet. (Aslanın gücünü haksızca kullanması vurgulanırsa geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın kelime bir kişilik özelliği mi, yoksa soyut bir değer ya da kavram mı?

Soru 2 ve 3'te tavşanın kurnazlığı ve aslanı ikna etmesi ima edilir.

1. Fablda tavşanın aslanı nasıl ikna ettiğini hatırla.
2. Bu davranıştan iki özellik çıkar: zekâsını kullanması ve kurnazca ikna etmesi.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Cesur ve sözünü iyi kullanan. (Tavşanın aslanın karşısına çıkması gerekçe gösterilirse geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Yazdığın özellikler tavşanın aslanı alt etmesini açıklıyor mu?