Türkçe 5.Sınıf Ders Kitabı (2.Kitap) — Sayfa 89 Cevapları

Deyim, birini çok üzecek davranışta bulunmak anlamında kullanılmıştır; farklı özgün cümleler de olabilir.

1. Deyimin verilen anlamını oku: birini çok üzecek davranışta bulunmak, gücendirmek.
2. Birinin üzüldüğü gerçekçi bir durum düşün; ör. kaba konuşmak, sözünü tutmamak.
3. Deyimi kişiye uygun eklerle çekimleyerek cümleye yerleştir: 'onun gönlünü kırdım.'
4. Cümlenin sonuna nokta koy, yazım kurallarını kontrol et.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Kardeşimin resmiyle alay ettiğimde onun gönlünü kırdığımı fark ettim. (Deyim, birini üzme ve gücendirme anlamında doğru çekimle kullanıldığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cümlende deyimin yerine 'üzdüm, gücendirdim' koyduğunda anlam bozulmuyor mu?

Deyim, çok istediği hâlde bir şeye ulaşamamak, elde edememek anlamındadır.

1. Deyimin verilen anlamını oku: çok istediği hâlde bir şeye ulaşamamak, elde edememek.
2. Çok istenip gerçekleşmeyen bir dilek düşün; ör. alınamayan bir oyuncak, gidilemeyen bir gezi.
3. Deyimi çekimleyerek cümleye yerleştir: 'gönlünde kaldı' ya da 'gönlümde kaldı.'
4. Cümlede ulaşılamayan şeyin açıkça belirtildiğini kontrol et.

Kabul edilebilir başka cevaplar: Lunapark kapandığı için atlıkarıncaya binmek gönlümde kaldı. (Deyim, istenip ulaşılamayan bir şeyi anlatacak biçimde kullanıldığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cümlende çok istenen bir şeyin gerçekleşmediği anlaşılıyor mu?

Deyim, bir şeyin olmasını veya bir şey yapmayı istemek anlamında kullanılmıştır.

1. Deyimin verilen anlamını oku: bir şeyin olmasını veya bir şey yapmayı istemek.
2. İçinden geçirdiğin bir istek düşün; ör. bir yeri görmek, birini ziyaret etmek.
3. Deyimi çekimleyerek cümleye yerleştir: 'gönlümden geçiriyorum.'

Kabul edilebilir başka cevaplar: Bu yıl okul korosuna katılmayı gönlümden geçiriyorum. (Deyim, bir şeyi yapmayı ya da olmasını istemek anlamında kullanıldığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Deyimin yerine 'istiyorum' koyduğunda cümlen anlamlı kalıyor mu?

Deyim, kırılan birini güzel bir davranışla hoşnut etmek anlamındadır.

1. Deyimin verilen anlamını oku: kırılan bir kimseyi güzel bir davranışla hoşnut etmek.
2. Önce birinin kırıldığı, sonra senin onu memnun ettiğin bir durum kur.
3. Deyimi çekimleyerek cümleye yerleştir: 'gönlünü aldım.'

Kabul edilebilir başka cevaplar: Annemi üzdüğüm için akşam ona çiçek alarak gönlünü aldım. (Önce kırılan, sonra güzel bir davranışla hoşnut edilen biri anlatıldığında geçerlidir.)

Kendini kontrol et: Cümlende kırılan kişinin sonunda memnun olduğu anlaşılıyor mu?

Gönül kırmak üzücü bir davranıştır; gönül almak ise kırılan kişiyi memnun eden olumlu bir davranıştır.

1. Dört deyimin verilen anlamlarını yeniden oku.
2. Karşıdakini üzen davranışı bul: 'gönül kırmak' olumsuz bir davranıştır.
3. Kırgınlığı gideren davranışı bul: 'gönül almak' olumlu bir davranıştır.
4. 'Gönlünde kalmak' ile 'gönlünden geçirmek'in başkasına davranışı değil, kişinin kendi duygusunu anlattığını belirt.

Kendini kontrol et: Olumlu ya da olumsuz dediğin deyim, başka birine yönelik bir davranışı mı anlatıyor?

Şair çiçeği, balı, dalı, dili, gülü ve yolu incitmemeyi söyler; asıl amaç insanların gönlünü kırmamaktır.

1. Şiirde 'incitme gönül' ile biten dizeleri tek tek bul.
2. Her dizede incitilmemesi istenen sözcüğü belirle: bal, dal, dil, gül, yol; ilk dizede çiçekler de anılır.
3. 'Gönül' sözcüğünün hem seslenilen kişi hem de korunması gereken insan kalbi olduğunu açıkla.
4. Bu varlıkların insanları, sözlerimizi ve davranışlarımızı simgelediğini söyleyerek açıklamanı tamamla.

Kendini kontrol et: Her 'incitme' dizesinden bir sözcük listene girdi mi?

Şiirde 'Konuşmak bize mahsus, olsa da bir güzel süs' denir; konuşma insana özgü bir süstür.

1. 'Güzel süs' ifadesinin geçtiği ikinci dörtlüğü bul.
2. Bir önceki dizeyi oku: 'Konuşmak bize mahsus.'
3. Süs olarak nitelendirilenin konuşma yeteneği olduğunu söyle.

Kendini kontrol et: 'Konuşmak, bir güzel süs olsa da' diye okuduğunda dizeler anlamlı mı?